به گزارش خبرگزاری حوزه، در دنیای امروز که اصطلاحات و مفاهیم علمی و تخصصی، بخش مهمی از گفتوگوها و محتوای رسانهها را تشکیل میدهند، توضیح این واژهها به زبان ساده در اختیار شما فرهیختگان قرار میدهیم:
مقدمه
تصور کن داری با یک عینک به دنیا نگاه میکنی. این عینک تعیین میکنه چی رو ببینی، چی رو مهم بدونی، و حتی چطور اتفاقها رو تفسیر کنی. پارادایم دقیقاً همون عینکه.
در دهه ۱۹۶۰، توماس کوهن هنگام بررسی تاریخ علم به یک الگوی تکرارشونده رسید: علم همیشه بهصورت تدریجی و خطی جلو نمیرود. گاهی یک چارچوب فکری مسلط فرو میریزد و چارچوبی کاملاً متفاوت جای آن را میگیرد؛ مثل زمانی که نگاه زمینمحور کنار رفت و نگاه خورشیدمحور پذیرفته شد.
او برای توصیف این جابهجایی بنیادین در شیوهی فهم جهان، از اصطلاح «تغییر پارادایم» استفاده کرد
تعریف ساده
پارادایم یعنی مجموعهای از باورها، فرضها و چارچوبهایی که ناخودآگاه باهاشون فکر میکنیم. این چارچوب تعیین میکنه چه چیزی طبیعیه، چه چیزی ممکنه، و چه سؤالهایی اصلاً ارزش پرسیدن داره.
بیشتر وقتها اصلاً حواسمون نیست که داریم بر اساس پارادایم فکر میکنیم. مثل اینکه توی آب باشی و آب رو نبینی.
پس پارادایم یعنی الگوی ذهنی حاکم. یعنی مجموعهای از باورها، فرضها، عادتهای فکری و چارچوبهایی که ناخودآگاه باهاشون فکر میکنیم و تصمیم میگیریم.
یک مثال ملموس
وقتی مردم باور داشتن زمین مرکز جهانه، این فقط یک نظر نبود؛ یک پارادایم بود. همه چیز براساس همین فهم میشد. تا وقتی این چارچوب عوض شد، همون آسمان بود، همون ستارهها، ولی یک فهم کاملاً متفاوت.
پارادایم تعیین میکنه چه سؤالهایی بپرسیم، چه جوابهایی معقول به نظر برسن، و حتی چه چیزی رو اصلاً نبینیم.
پارادایم فقط علمی نیست
پارادایمهای شخصی داریم (مثلاً «من ذاتاً ضعیفم»)، پارادایمهای اجتماعی (تعریف جامعه از موفقیت)، پارادایمهای فرهنگی (چی خوبه، چی بده). دو نفر ممکنه دقیقاً در یک موقعیت باشن، ولی چون پارادایمشون فرق داره، دو دنیای متفاوت رو تجربه کنن.
نظر شما