به گزارش خبرگزاری حوزه از یاسوج، حجتالاسلام والمسلمین مهدی علیزاده، مدیر حوزههای علمیه خواهران کشور، به همراه تعدادی از معاونین خود در یک سفر کاری به استان کهگیلویه و بویراحمد، نشستی ویژه با مدیر و معاونین حوزه علمیه این استان برگزار کرد.
این نشست با موضوع بررسی چالشهای آموزشی، فرهنگی، پژوهشی، معیشتی، حقوق و دستمزد و همچنین پیگیری طرحهای عمرانی برگزار شد.
در ابتدای این جلسه، حجتالاسلام والمسلمین سید علیاکبر موسوی اطهر، مدیر حوزه علمیه استان کهگیلویه و بویراحمد، به تفصیل گزارشی جامع از وضعیت فعلی مدارس علمیه استان، کمبودها و دستاوردهای این نهاد ارائه داد و پس از آن نوبت به معاونین رسید تا مطالبات و بحرانهای زیرمجموعه خود را تشریح کنند.
تقابل سنت و نسل جدید در حوزههای علمیه؛ زنگ خطر کمبود اساتید اخلاق و مشاوران مجرب به صدا درآمد
فاطمه نجاتی معاون فرهنگی حوزه علمیه خواهران استان کهگیلویه و بویراحمد به ارائه گزارشی تفصیلی و بیپرده از وضعیت موجود پرداخت.
وی در ابتدا با اشاره به محدودیتهای اقلیمی و جغرافیایی استان اظهار داشت: مناطق سردسیر مانند سیسخت در زمستان با مسدودی مسیرها مواجه هستند و تردد اساتید از یاسوج مختل میشود.
نجاتی افزود: در نقطه مقابل مناطق گرمسیری نظیر گچساران و دهدشت در تابستان شرایط بسیار سختی دارند و برنامههای فرهنگی باید دقیقاً با این محدودیتهای اقلیمی تنظیم شوند.
معاون فرهنگی حوزه علمیه خواهران استان سپس به دستاوردهای درخشان قرآنی اشاره کرد و گفت: با وجود تمام محدودیتها، طرحهای نورالثقلین، خانههای آسمانی و بیتالزهرا در سطح اکثر مدارس فعال شدهاند.
وی بیان کرد: با همکاری مستمر جبهه فرهنگی، استان ما در زمینه آموزشهای روخوانی، روانخوانی، مفاهیم، تدبر و حفظ قرآن در زمره استانهای برتر و پیشگام کشور قرار دارد.
نجاتی با افتخار یادآور شد: سال گذشته یکی از رتبههای برتر کشوری در عرصه حفظ قرآن کریم توسط مدارس تحت مدیریت این استان کسب گردید.
وی در ادامه به یکی از بحرانیترین چالشهای موجود یعنی مسئله مشاوره ورود کرد و اظهار داشت: سه مدرسه ما در مقطع سیکل و دیپلم فعالیت میکنند و به شدت نیازمند مشاورانی با بالاترین سطح علمی و تربیتی هستند.
وی با انتقاد از روند سختگیرانه گزینش مرکز تصریح کرد: بسیاری از خواهران ما دورههای مرکز را طی کردند اما متاسفانه در غربالگری حذف شدند و این در حالی است که ما با کمبود شدید و نگرانکننده نیرو مواجهیم.
نجاتی به فقدان زیرساختهای آموزشی عالی در استان اشاره نمود و گفت: تنها یک مدرسه سطح سه داریم که فاقد رشته مشاوره است و برای تامین مشاور، محصلین باید با هزینههای گزاف به استانهای همجوار مانند فارس و خوزستان سفر کنند.
معاون فرهنگی حوزه خواهران استان خواستار صدور مجوزهای استانی شد و بیان کرد: مرکز باید اجازه دهد تا در سطح استان رشته مشاوره سطح سه ایجاد شود تا بتوانیم با استفاده از اساتید مجرب، نیروهای بومی را تربیت کنیم.
وی به تفاوت فاحش دستمزدها به عنوان یک مانع بزرگ اشاره کرد و افزود: مرکز برای ۱۸ ساعت کار یک مشاور تنها دو میلیون تومان پرداخت میکند، در حالی که یک مشاور توانمند در خارج از حوزه برای ۴۵ دقیقه بالغ بر ۷۰۰ هزار تومان درآمد دارد.
نجاتی استفاده از مشاوران مرد برای دختران نوجوان در مقطع سیکل را آسیبزا خواند و اظهار داشت: حضور مشاور آقا در این مدارس حاشیهساز و غیرمنطقی است و ما به شدت نیازمند جذب مشاوران مجرب خانم هستیم.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به ناکارآمدی شیوههای سنتی آموزش اخلاق در عصر حاضر اشاره کرد و گفت: استفاده از یک یا دو استاد محدود در طول سال برای نوجوانان خستهکننده و فاقد جذابیت است.
وی با تاکید بر تغییرات ملموس فضای فرهنگی جامعه بیان کرد: در استانی که مسئله حجاب در برخی بخشها به طور کامل نهادینه نشده است، اساتیدی با دههها سابقه سنتی نمیتوانند به تنهایی پاسخگوی نیازها و پرسشهای پیچیده نسل جدید باشند.
نجاتی ساماندهی دقیق امور مبلغین را یک ضرورت انکارناپذیر دانست و تصریح کرد: اگر اجرای طرح امین به صورت مستقل به حوزه خواهران واگذار شود، میتوانیم بازدهی، پاسخگویی و نظارت بسیار دقیقتری بر عملکرد مبلغان داشته باشیم.
وی در پایان به مشکلات عمیق خوابگاهی و معیشتی کادر اجرایی اشاره نمود و خاطرنشان کرد: پایینترین دستمزدها متعلق به کادر زحمتکش خوابگاه است و نیروها ترجیح میدهند جذب طرحهای دیگر شوند که این امر مدیریت خوابگاهها را با چالشی جدی و بحران نیروی انسانی مواجه کرده است.
فرشته اکبرینیا معاون آموزش حوزه علمیه خواهران استان کهگیلویه و بویراحمد با ارائه آماری دقیق وضعیت فعلی را تشریح کرد و اظهار داشت: در حال حاضر ۴۸۶ طلبه در سامانه آموزشی مشغول به تحصیل هستند و آمار فارغالتحصیلان ما به ۶۷۶ نفر رسیده است.
وی در خصوص کادر علمی مدارس افزود: هماکنون ۵۴ استاد خواهر در مدارس علمیه استان مشغول به تدریس هستند و ۱۶۶ نفر از فارغالتحصیلان نیز توانستهاند مدارک تحصیلات تکمیلی خود را اخذ نمایند.
معاون آموزش حوزه خواهران استان سپس به بحران کمبود نیروی تدریس اشاره نمود و تصریح کرد: مدارس علمیه در شهرهایی نظیر لیکک و گچساران با کمبود شدید و نگرانکننده اساتید مواجه هستند.
اکبرینیا با اشاره به شرایط سخت جغرافیایی منطقه بیان داشت: اساتید ما مجبور هستند از استان خوزستان و شهرستان بهبهان از طریق جادههای خطرناک و کوهستانی برای تدریس در این مناطق در رفتوآمد باشند.
وی خواستار تغییر این رویه پرخطر شد و تاکید کرد: باید شرایطی فراهم شود تا اساتید در مناطق محرومی مانند لیکک و گچساران به صورت دائم مستقر شوند تا از خطرات جادهای و اتلاف وقت جلوگیری گردد.
این مسئول حوزوی از پدیده تلخ خروج نخبگان حوزوی از سیستم آموزش دینی پرده برداشت و گفت: اساتید سطح ۴ ما به دلیل مشکلات مالی و نبود حمایت کافی، تدریس در حوزه را رها کرده و جذب مقاطع ابتدایی و راهنمایی شدهاند.
وی با انتقاد از پایین بودن دستمزدها در طرحهای جایگزین هشدار داد: حقوق ناچیز در طرح امین باعث شده است تا ما اساتید مجرب و توانمند خود را یکی پس از دیگری از دست بدهیم.
اکبرینیا خواستار اقدام فوری مرکز شد و اظهار داشت: تخصیص حمایتهای مالی ویژه و داشتن نگاهی کاملاً متفاوت به اساتید فعال در مناطق خاص و محروم، یک ضرورت اجتنابناپذیر است.
معاون آموزش استان در بخش دیگری از سخنان خود به اقدامات انجامشده در مسیر ارتقای سطح علمی اشاره کرد و افزود: با وجود تمام موانع، تاکنون سه دوره ارتقایی جامع برای تمامی اساتید، کادر اجرایی و مدیران مدارس برگزار شده است.
وی به تنوع این دورههای توانمندسازی اشاره نمود و خاطرنشان کرد: کارگاههای متعددی از جمله دورههای سبک زندگی اسلامی، مدیریت ارتباطات و مباحث تخصصی اخلاقی، تربیتی و مهدویت با موفقیت به اجرا درآمده است.
اکبرینیا به استفاده از اساتید کشوری در این استان اشاره کرد و ادامه داد: برگزاری کارگاه آموزش نرمافزارهای حدیثی با حضور استاد بنیادی و همچنین همکاری مشترک با استان فارس برای اجرای دوره روش سخنرانی، از دیگر دستاوردهای مهم آموزشی ما در سال اخیر بوده است.
وی در پایان سخنان خود با لحنی صریح نتیجهگیری کرد: اگر این روند ادامه یابد و فکر اساسی برای حمایت مالی از مدرسین نشود، قطعا اساتید باتجربه بیشتری را از دست خواهیم داد و سیستم آموزشی ما با یک بنبست جدی مواجه خواهد شد.
در ادامه این نشست هماندیشی، مرضیه حسنی، رئیس اداره ساماندهی و نظارت حوزه علمیه خواهران کهگیلویه و بویراحمد، به تشریح لایههای پنهان مشکلات ساختاری و مدیریتی پرداخت.
وی با اشاره به چالشهای جدی در مسیر تامین نیروی انسانی متخصص، بیان کرد: «یکی از مشکلاتی که ما در استان داریم، بحث گزینش مدیران و معاونین است. با توجه به اینکه گرایش طلبهها به آموزشوپروش و طرح امین زیاد شده، ما در گزینش نیروها دچار مشکل جدی شدهایم.
حسنی در ادامه به ریشه اصلی این عدم تمایل اشاره کرد و با ابراز تاسف از وضعیت معیشتی کادر اجرایی، افزود: واقعاً حقوق و مزایای ما بسیار پایین است. الان مدیر ما هفت تا هشت میلیون تومان میگیرد که هیچکس این حرف را باور نمیکند و معاون ما شش میلیون تومان دریافت میکند. این وضعیت واقعاً هم برای خانوادههایشان غیرقابل قبول است و هم خودشان مجبور به تحمل فشار مضاعف هستند.
وی با تاکید بر فشارهای چندجانبه بر بانوان شاغل در این بخش، تصریح کرد: یک خانم مگر چقدر میتواند توان داشته باشد؟ صبح این همه کارهایی که در حوزه است را انجام دهد، بعدازظهر در طرح امین فعالیت کند، جلسات فرهنگیشان را که قاعدتاً دارند برگزار کنند، و از طرفی باید در خانه به امور خانهداری نیز بپردازند.
رئیس اداره ساماندهی و نظارت حوزه علمیه خواهران استان، بودجههای تخصیصی را برای اداره امور ناکافی دانست و گفت: «بودجهای که از طرف مرکز برای اداره خوابگاه و کارهای فرهنگی آموزشی داده میشود، واقعاً پایین است و به هیچ وجه کفاف هزینهها را نمیدهد.
حسنی در بخش دیگری از سخنان خود، به انتقاد تند از عملکرد هیئتهای امناء پرداخت و اظهار داشت: «اختیارات زیادی به هیئت امناء دادهایم، ولی آن حمایتی که باید از مدارس بکنند را ندارند. مدیر از یک طرف فشار میآورد، مرکز فشار میآورد، ما هم فشار میآوریم که جلسه تشکیل دهیم، ولی شاهد جلسات بیفایده با مصوبات بیفایده هستیم.
این مسئول حوزوی با ابراز نارضایتی از روند موجود، خاطرنشان کرد: «از سال گذشته که مرکز اعلام کرد اجلاس هیئت امناء را تشکیل دهیم تا مدارس ما بیشتر با وظایفشان آشنا شوند، ما تأثیر خاصی ندیدیم. شاید کمی بهتر شده باشد، اما آن حمایتی که ما توقع داریم واقعاً تا الان محقق نشده است.»
حسنی در پایان خواستار اصلاح این رویه شد و تاکید کرد: این الگو که اختیارات را بگیرند، اما در عمل کاری و حمایتی از مدارس نداشته باشند، باید هرچه سریعتر اصلاح شود. افزایش حقوق و مزایا متناسب با شرایط اقتصادی و الزام هیئتهای امناء به حمایت عملی و آگاهانه از مدارس، از جمله مطالبات جدی مطرح شده در این بخش از نشست بود.
در ادامه این نشست راهبردی و آسیبشناسانه، پریناز رومینا، معاون پژوهشی حوزه علمیه خواهران کهگیلویه و بویراحمد، به تشریح وضعیت نگرانکننده علمی و ساختاری مدارس پرداخت و ابعاد جدیدی از مشکلات پنهان را نمایان ساخت.
وی در ابتدا با اشاره به بینتیجه بودن برخی بازدیدهای میدانی و لزوم تغییر رویه در ارزیابیها بیان کرد: معمولاً بازدیدها برای مخاطبان ثمره ملموس کافی ندارند و در مدارس، بهویژه در میان بانوان مخاطب حوزه، باید نتایج کارها کاملاً محسوس و عینی باشد.
رومینا با ابراز تأسف عمیق از افت فعالیتهای علمی حاکم بر مدارس افزود: پژوهش در سالهای گذشته رونق بسیار خوبی داشت، اما اکنون دچار رکود عجیبی شده است و نشاط علمی سابق در میان طلاب دیده نمیشود.
معاون پژوهشی حوزه خواهران استان با انتقاد از ساختار فعلی و نادیده گرفتن ظرفیتهای علمی تصریح کرد: متأسفانه پژوهش در مدارس ما جایگاه کافی ندارد و شخص معاون پژوهش نیز از جایگاه مؤثر، واقعی و تصمیمگیرنده برخوردار نیست.
وی عدم تخصیص بودجه و امکانات را یک مانع بزرگ در مسیر پیشرفت دانست و اظهار داشت: برای اجرای برنامههای پژوهشی، زمان و امکانات کافی در اختیار ما قرار نمیگیرد و حتی در جلسات و همایشهای کلان نیز نام پژوهش بسیار کمرنگ شده است.
رومینا صلی این بنبست علمی را در انتصابات نادرست جستجو کرد و تاکید کرد: در مدارس، مدیرانی انتخاب میشوند که یا اساساً نگاه پژوهشی ندارند و یا اگر چنین نگاهی داشته باشند، تخصص لازم را برای پیشبرد اهداف علمی و هدایت طلاب دارا نیستند.
این مقام مسئول ضمن اشاره به کمبود شدید نیروی متخصص پژوهشی در سطح استان، خواستار تغییر فوری این رویه شد و عنوان کرد: باید جایگاه معاونت پژوهش در مدارس تقویت شود و این حوزه به عنوان ریشه اصلی حوزههای علمیه با تزریق بودجه و نیروی کارآمد دوباره احیا گردد.
وی در بخش پایانی سخنان خود، نقدی جدی بر وضعیت رفاهی نیروهای اجرایی وارد ساخت و با اشاره به مظلومیت نیروهای خدماتی خاطرنشان کرد: شرایط کاری نگهبانان مدارس بسیار سخت است؛ آنها از مرخصی کافی محروم بوده و به ویژه در ایام تعطیلات مجبور به دوری از خانوادههای خود هستند.
رومینا این وضعیت را مغایر با ارزشهای بنیادین دینی دانست و هشدار داد: این شرایط با اصول اخلاقی و خانوادهمحور که حوزه مروج اصلی آن در جامعه است، به هیچ وجه سازگاری ندارد و باید هرچه سریعتر برای رسیدگی به وضعیت کاری این نیروهای زحمتکش اقدام عاجل صورت گیرد.
گلایه از بروکراسی برای پرداختهای خرد در مدارس علمیه خواهران
داریوش رخشان معاون اداری مالی و پشتیبانی حوزههای علمیه خواهران کهگیلوی بویراحمد هم در این نشست با اشاره به برخی چالشهای مالی مدارس در جریان بازدیدهای میدانی اعلام کرد: در بسیاری از موارد مدارس برای رفع مشکلات ساده و فوری با محدودیت منابع در اختیار مدیران مواجه هستند و همین مسئله روند حل مسائل جاری را با دشواری همراه کرده است.
رخشان با اشاره به بازدیدهای مستمر از مدارس افزود: بازدیدهای ماهانه و حتی هفتگی از مدارس انجام میشود و در این بازدیدها مواردی مشاهده میشود که گاهی تنها با ۵ تا ۱۰ میلیون تومان قابل حل است، اما نبود اختیار مالی در سطح مدرسه باعث میشود برای همین مبالغ اندک نیز فرایندهای اداری طولانی طی شود.
معاون اداری مالی و پشتیبانی حوزههای علمیه خواهران کهگیلویه و بویراحمد ادامه داد: در برخی مدارس مشکلاتی مانند خرابی تأسیسات یا نیازهای فوری وجود دارد و مدیر مدرسه در همان لحظه امکان تصمیمگیری و پرداخت ندارد، در حالی که اگر بودجهای مشخص در اختیار مدیر قرار گیرد، بسیاری از این مسائل در کوتاهترین زمان قابل حل خواهد بود.
معاون اداری مالی و پشتیبانی حوزههای علمیه خواهران با تاکید بر شفافیت در نحوه هزینهکرد افزود: در صورت اختصاص چنین اعتباری، گزارش عملکرد مالی پایان سال بهصورت دقیق و ریال به ریال ارائه خواهد شد تا روند هزینهکرد کاملاً شفاف و قابل ارزیابی باشد.
رخشان همچنین به برخی منابع مالی و اعتبارات اختصاصیافته اشاره کرد و گفت: در سال ۱۴۰۳ حدود ۹ میلیارد تومان اعتبار به حساب شورا واریز شده و در سالهای گذشته نیز اعتبارات دیگری در این حوزه اختصاص یافته است، اما همچنان نیاز به سازوکاری وجود دارد که بخشی از منابع بهصورت در اختیار مدیران مدارس برای رفع مشکلات فوری تخصیص یابد.
وی در پایان بر ضرورت توجه بیشتر به نیازهای عملیاتی مدارس تاکید کرد و خواستار پیشبینی این موضوع در برنامهریزیهای آینده شد تا مدیران مدارس بتوانند در زمان بازدید و مواجهه با مشکلات، تصمیمات لازم را بدون اتلاف زمان اتخاذ کنند.
در ادامه واکاوی پرونده پرالتهاب مشکلات حوزههای علمیه خواهران استان کهگیلویه و بویراحمد، رحمان فاضلی مشاور مدیر این نهاد، با ارائه تحلیلی جامع از چالشهای بنیادین، ابعاد تازهای از بحرانهای ساختاری و معیشتی را روی میز بررسی قرار داد.
فاضلی در این نشست تخصصی با اشاره به ضعفهای مدیریتی و ساختاری بیان کرد: ناهماهنگیهای موجود بین مدارس و مرکز در کنار ضعف در نظارت و پیگیری مصوبات، بازدهی سیستم را به شدت کاهش داده است و نیازمند بازنگری جدی در فرآیند گزینش مدیران هستیم.
وی در ادامه به بحران مالی و تاثیر مخرب آن بر انگیزه کارکنان پرداخت و افزود: حقوق و مزایای فعلی به هیچ وجه پاسخگوی نیازهای معیشتی پرسنل نیست و ناکافی بودن بودجه تخصیصی، فشار اقتصادی سنگینی را بر دوش مدیران و کادر اجرایی تحمیل کرده است.
مشاور مدیر حوزه علمیه خواهران استان با ابراز نگرانی عمیق از وضعیت نیروی انسانی و خروج سرمایههای علمی اظهار داشت: ما با ریزش نگرانکننده نیروهای متخصص مواجه هستیم و پایین بودن دستمزدها سبب شده است تا اساتید مجرب ما برای تامین حداقلهای زندگی به سمت طرح امین و آموزش و پرورش مهاجرت کنند.
فاضلی همچنین به ابعاد فرهنگی و اجتماعی اشتغال بانوان در این سیستم پرفشار اشاره نمود و تصریح کرد: فشار کاری مضاعف بر بانوان شاغل در مدارس، تعادل حیاتی میان کار و خانواده را بر هم زده است و باید برای رفع این چالشهای فرهنگی خاص در استان تدابیر ویژهای اندیشیده شود.
وی در پایان سخنان خود با ارائه یک بسته پیشنهادی برای برونرفت از وضعیت موجود تاکید کرد: افزایش فوری حقوق و بودجه، اصلاح و تقویت ساختار نظارتی، حمایت قاطع از نیروهای موجود و توجه ویژه به مسائل رفاهی بانوان، گامهایی حیاتی و غیرقابل انکار برای نجات مدارس علمیه از بنبست فعلی است.
در پایان این نشست، حجتالاسلام والمسلمین مهدی علیزاده، مدیر حوزههای علمیه کشور، پس از استماع دقیق گزارشها و دغدغههای معاونین، به جمعبندی جامع و پاسخگویی تحلیلی پرداخت.
وی با تایید صریح مشکلات مطرح شده اظهار داشت: مشکلات خوابگاهها و کمبود شدید زیرساختهای رفاهی خواهران در این استان یک چالش اجرایی مهم است که باید در اولویت رسیدگی قرار گیرد.
مدیر حوزههای علمیه کشور با اشاره به انتقادات حوزه پژوهش تصریح کرد: جایگاه پژوهش در مدارس باید از حالت تشریفاتی خارج شده و در برنامهریزیهای آموزشی و ساختاری جایگاه واقعی خود را پیدا کند.
وی ضمن پاسخ به دغدغههای بودجهای و تامین نیروی انسانی که توسط معاونین استانی مطرح شد خاطرنشان کرد: اعمال سیاست «تبعیض مثبت» برای استانهای محروم نظیر کهگیلویه و بویراحمد یک ضرورت قطعی است تا نابرابریها کاهش یافته و روند نگرانکننده مهاجرت استعدادها متوقف شود.
حجتالاسلام والمسلمین علیزاده در خاتمه با تاکید بر لزوم تغییر رویکردهای حمایتی افزود: تغییر چرخه پیگیری مشکلات از مرکز به استانها، حمایت عملی از مناطق دارای عقبماندگی انباشته و بازنگری در تخصیص منابع، در دستور کار فوری مرکز قرار خواهد گرفت تا ضمن حفظ کرامت بانوان کادر آموزشی، بنبستهای فعلی شکسته شود.
نظر شما