حجتالاسلام والمسلمین سیدجعفر ربانی از اساتید حوزه علمیه در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری، با اشاره به جایگاه والا و مقدس نهاد ازدواج به عنوان سنگ بنای تشکیل خانواده و جامعهای سالم، به تشریح جزئیات روابط محرمیت ناشی از این پیمان پرداخت.
وی با اشاره به اهمیت آگاهی از احکام شرعی پیش از ازدواج، اظهار داشت: ازدواج در اسلام، تنها یک قرارداد ساده نیست؛ بلکه مهمترین نهاد اجتماعی است که بر پایه آن، شبکهای گسترده از روابط حلال و حرام شکل میگیرد. شناخت این روابط، هم برای حفظ حریمهای اخلاقی و هم برای استحکام بخشیدن به بنیان خانواده ضروری است.
استاد حوزه علمیه با بیان اینکه محرمیت یا از طریق نسب (خونی) یا از طریق سبب ایجاد میشود، افزود: مهمترین سبب محرمیت، ازدواج مشروع است که دایرهای از محرمیتهای پایدار را به وجود میآورد. این احکام نشاندهنده عمق نگاه تربیتی و اجتماعی دین مبین اسلام است که میکوشد با تعریف دقیق حدود روابط، آرامش و امنیت خاطری عمیق را برای اعضای خانواده و بستگان به ارمغان آورد.
نکات تفصیلی محرمیت ناشی از ازدواج
حجتالاسلام ربانی در ادامه به بیان شش نکته کلیدی در این زمینه پرداخت:
۱. محرمیت عروس با پدرشوهر و اجداد وی: به صرف عقد شرعی (حتی بدون برگزاری مراسم عروسی یا ثبت رسمی)، عروس با پدرشوهر محرم میشود. این محرمیت به پدربزرگ شوهر و بالاتر نیز سرایت میکند و نکته بسیار مهم آن که این رابطه محرمیت حتی پس از طلاق و جدایی زن و شوهر نیز به قوت خود باقی میماند.
۲. محرمیت داماد با مادرزن و اجداد وی: به همین ترتیب، به محض انعقاد عقد، داماد با مادرزن محرم میشود و این محرمیت شامل مادر مادرزن و بالاتر نیز میشود.
۳. محرمیت زن پدر با فرزندان شوهر: هنگامی که مردی ازدواج میکند، همسر جدید او (زن پدر) به صرف این عقد، بر کلیه فرزندان شوهر (چه از ازدواج فعلی و چه از ازدواجهای پیشین) محرم میشود. این حکم نیز با وقوع طلاق زایل نمیگردد.
۴. محرمیت زن جد با نوههای شوهر: این حکم تنها به زن پدر محدود نمیشود. زن پدربزرگ (زن جد) نیز بر نوههای شوهر (نتیجههای او) محرم است. برای مثال، همسران پیامبر اکرم(ص) به جهت اینکه «زن جد» امام حسن(ع) و امام حسین(ع) بودند، بر آن بزرگواران محرم بودند.
۵. تفاوت مادر زن پدر: وی در توضیحی دقیقتر افزود: اما مادر زن پدر (یعنی مادر همسر پدر) بر فرزندان شوهر محرم نیست. محرمیت فقط برای شخصی که مستقیماً با ازدواج به خانواده وارد میشود (خود زن پدر) جاری است.
۶. احکام مربوط به «ربیبه» (دختر زن): وی با اشاره به دو حالت مختلف برای «ربیبه» توضیح دادند:
الف· حالت متداول: اگر مردی با زنی که از شوهر سابق خود دختری دارد ازدواج کند، آن دختر به صرف عقد بر ناپدری محرم نمیشود؛ بلکه محرمیت پس از تشکیل زندگی مشترک (عروسی) و زیر یک سقف رفتن حاصل میگردد. این همان موردی است که قرآن کریم به آن اشاره فرموده: «وَ رَبَائِبُکُمُ اللَّاتِی فِی حُجُورِکُمْ».
ب· حالت خاص: اگر زنی از شوهر اول خود (بدون داشتن فرزند) جدا شود و سپس با مرد دیگری ازدواج کند و از او دختری به دنیا آورد، آن دختر (ربیبه) بر شوهر اول نیز محرم خواهد بود.
تأکید بر فلسفه و آثار تربیتی ازدواج
استاد حوزه علمیه با فراتر رفتن از بیان احکام فقهی، به فلسفه و آثار عمیق اجتماعی و تربیتی ازدواج پرداخت. وی با اشاره به روایات و آیات قرآن کریم تأکید کرد: ازدواج تنها برای پاسخ به غریزه جنسی نیست، بلکه مهمترین مسیر برای کسب کمالات انسانی، آرامش روانی و تربیت نسل صالح است. خداوند متعال در ازدواج، برکت و مودت و رحمت قرار داده و آن را مایه قوام و استواری جامعه میداند.
حجتالاسلام ربانی خاطرنشان کرد: آگاهی از این احکام دقیق، علاوه بر رعایت حریمهای الهی، به تحکیم روابط عاطفی و احترامآمیز درون خانواده نیز کمک شایانی میکند. وقتی افراد حدود روابط خود را به خوبی بدانند، با آرامش و اطمینان بیشتری در کنار یکدیگر زندگی خواهند کرد و این امر، سدی محکم در برابر مفاسد اجتماعی خواهد بود.
وی تأکید کرد: باید با نگاهی عمیقتر به نهاد ازدواج نگاه کرد و با یادگیری و عمل به احکام نورانی اسلام، زمینهساز تشکیل خانوادههایی مستحکم، با فضیلت و الهامبخش برای جامعه اسلامی باشیم.
نظر شما