به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، حجتالاسلام والمسلمین خیاط، در جمع طلاب خواهر معتکف حرم مطهر رضوی، با قدردانی از حضور آگاهانه و مسئولانه آنان در عرصههای مختلف اجتماعی، بهویژه راهپیمایی ۲۲ بهمن، اظهار داشت: حضور شما در این میدانها، در کنار بصیرت و انتخاب آگاهانه، جلوهای از عبادت اجتماعی و معنوی است که با آرامش، اخلاص و معنویت همراه بوده است.
مدیر حوزه علمیه خراسان با اشاره به توفیق برگزاری آیین اعتکاف در جوار بارگاه نورانی حضرت علیبنموسیالرضا(علیهالسلام) افزود: امیدوارم خداوند متعال این انتخاب و این عبادت را از همه شما قبول فرماید و توفیق بهرهمندی از برکات این سه روز معنوی را به بهترین وجه نصیبتان کند؛ فرصتی که توانستهایم در آن، به ندای نورانی امام رئوف(علیهالسلام) و به مقتضای فرمایش پیامبر گرامی اسلام(صلیاللهعلیهوآله) در ماه شعبان، در مسیر صیام و قیام گام برداریم.
فلسفه دعا و نسبت آن با آفرینش انسان
مدیر حوزه علمیه خراسان، با طرح این پرسش که «اساساً فلسفه دعا در زندگی انسان چیست؟» تصریح کرد: گاهی این پرسش بهصورت یک شبهه مطرح میشود که اگر خداوند به همه نیازهای ما آگاه است و اگر حکمت الهی اقتضا میکند آنچه مصلحت ماست به ما برسد، پس دعا چه نقشی دارد و چرا این همه بر آن تأکید شده است؟
حجتالاسلام والمسلمین خیاط با تأکید بر اینکه این پرسش ناشی از فهم نادرست فلسفه دعاست، خاطرنشان کرد: دعا صرفاً برای اطلاع دادن حاجات به خداوند نیست؛ چراکه خداوند به آنچه در دل ماست آگاه است و حکیمانه مقدرات را رقم میزند. فلسفه دعا، در حقیقت، به فلسفه آفرینش انسان بازمیگردد؛ آنجا که خداوند میفرماید: «وَما خَلَقتُ الجِنَّ وَالإنسَ إلّا لِیَعبُدون». دعا، عین عبادت و جلوه بندگی انسان در برابر پروردگار است.
دعا؛ جوهر عبادت و راه گشودن درهای رحمت
وی با اشاره به جایگاه دعا در منظومه معارف دینی افزود: انسان یا اهل دعاست یا گرفتار روحیه استکبار؛ قرآن کریم به صراحت میفرماید: «إِنَّ الَّذینَ یَستَکبِرونَ عَن عِبادَتی سَیَدخُلونَ جَهَنَّمَ فی داخِرین». امام سجاد(علیهالسلام) نیز در دعای چهلوپنجم صحیفه سجادیه، با استناد به همین آیه، یادآور میشوند که دعا عین عبادت است و ترک آن، نشانه استکبار در برابر خداوند متعال است.
مدیر حوزه علمیه خراسان ادامه داد: اگر انسان اهل دعا نباشد، اساساً چه اعتنایی از سوی پروردگار متوجه او خواهد شد؟ گرچه رحمت عام الهی همه موجودات را دربرمیگیرد، اما انسان برای آنکه در مسیر بندگی قرار گیرد و مورد توجه خاص الهی باشد، باید اهل دعا و گفتوگو با خداوند باشد. به تعبیر روایات، دعا نهتنها عبادت، بلکه «مخّ العباده» و هسته مرکزی عبادت است.
وی با اشاره به روایتی از امام صادق(علیهالسلام) گفت: دعا کلید گشایش درهای رحمت الهی، چراغ روشنایی در تاریکیها و وسیله نورانیت دل انسان است. اگر انسان میخواهد در زندگی خود گشایش، نور و رحمت الهی را تجربه کند، راه آن، مداومت بر دعا و انس با آن است.
حجتالاسلام والمسلمین خیاط با اشاره به سیره پیامبران و اهلبیت(علیهمالسلام) تأکید کرد: در روایات آمده است که مهمترین سلاح پیامبران، دعا بوده است. امام رضا(علیهالسلام) نیز بر مداومت بر دعا، بهویژه در خلوت و با تضرع، سفارش فرمودهاند. این حجم از تأکید در آیات و روایات، نشاندهنده جایگاه بیبدیل دعا بهعنوان افضل عبادت، گشاینده درهای رحمت و نوربخش مسیر زندگی مؤمنانه است.
حجتالاسلام والمسلمین خیاط در ادامه با تأکید بر جایگاه دعا در تربیت انسان مؤمن، اظهار داشت: اگر اندکی دقت کنیم، میبینیم افرادی که اهل دعا و راز و نیاز هستند، خداوند برای آنان ویژگیهایی قرار داده که آثار تربیتی فوقالعادهای به همراه دارد. انسانِ اهل دعا، انسانی امیدوار است؛ و انسانی که امید نداشته باشد، عملاً با مرده تفاوتی ندارد. فرد ناامید حرکتی ندارد، تلاشی نمیکند و در جای خود متوقف میماند.
وی افزود: تمام برکات، از انسان امیدوار صادر میشود. انسان امیدوار تلاش میکند، حرکت میکند، سرزنده است و در میدان حضور دارد. مشکلات او را از پای درنمیآورد و در برابر سختیها، مسیر خود را ادامه میدهد؛ چراکه دعا، انسان را با بالاترین منبع قدرت در هستی مرتبط میسازد. وقتی انسان اهل دعا شد، یعنی از تکیه بر همه داشتههای ظاهری دست کشیده و به منبع مطلق قدرت متصل شده است؛ در این حالت، انسانی توانا و قدرتمند میشود که شکستپذیر نیست و همواره امیدوار باقی میماند.
دعا؛ سرچشمه امید و قدرت در زندگی فردی و اجتماعی
حجتالاسلام والمسلمین خیاط با اشاره به مسائل اجتماعی و شرایط عمومی کشور خاطرنشان کرد: گاهی در مرور زندگی اجتماعی و وضعیت کشور، انسان دچار ناامیدی میشود؛ اما وقتی مقام معظم رهبری سخن میگویند، افق آینده روشن میشود و انسان دوباره احساس امید و قدرت میکند. معظمله با ایمان کامل به وعدههای الهی سخن میگویند و همین اتصال عمیق به خداوند است که موجب اقتدار، آرامش و ایستادگی در برابر دشمنان میشود.
وی تصریح کرد: انسانی که به منبع قدرت متصل است، ناامیدی برای او معنا ندارد. ناامیدی، نابودی است. حتی اگر مشکلات فراوان باشد، وقتی انسان به قدرت مطلق وصل شد، مشکل دیگر بهعنوان مانع دیده نمیشود. ارتباط عمیق با پروردگار، انسان را امیدوار، پرنشاط و مقاوم میسازد و این، نخستین اثر تربیتی دعاست.
نورانیت، معرفت و رشد معنوی در پرتو دعا
مدیر حوزه علمیه خراسان در ادامه با بیان دومین اثر تربیتی دعا گفت: انسان وقتی اهل دعا میشود، دلش نورانی میگردد. دعا نورانیت میآورد؛ زیرا انسان را به منبع نور متصل میکند. وقتی وجود انسان نورانی شد، قدرت تشخیص پیدا میکند، آینده را روشن میبیند و در تصمیمگیریها دچار خطا نمیشود. مؤمن، ابتدا باید وجودش نورانی شود تا بتواند با نور الهی به عالم بنگرد.
وی سومین اثر تربیتی دعا را افزایش معرفت دانست و افزود: دعا، سرمایهای بزرگ از معرفت برای انسان به ارمغان میآورد. انسان در دعا به شناخت پروردگار نائل میشود و لایههای عمیقی از معارف الهی برای او گشوده میگردد؛ معارفی که با هیچ زبان دیگری قابل بیان نیست.
حجتالاسلام والمسلمین خیاط با توصیه به استفاده از ادعیه مأثور اظهار داشت: دعاهایی که از پیامبر اکرم و اهلبیت(علیهمالسلام) به ما رسیده، دارای ویژگیهای خاصی است؛ زیرا معصومان(علیهمالسلام) دقیقاً میدانند انسان به چه چیزهایی نیاز دارد، در حالی که ما بسیاری از نیازهای حقیقی خود را نمیشناسیم. در این دعاها، انسان شیوه گفتوگو با خدا، ادب درخواست، صبر در تأخیر اجابت و فهم مصلحت الهی را میآموزد.
وی ادامه داد: در دعا، انسان گاه از تأخیر اجابت گلایه میکند، اما همین گفتوگو، تربیتکننده است. انسان میفهمد که اصرارهای کودکانهاش لزوماً به صلاح او نیست و خدای کریم، آنچه را به مصلحت بنده است، عطا میکند. این معارف، تنها در زبان دعا قابل انتقال است.
مدیر حوزه علمیه خراسان با اشاره به ادعیه مشهور مانند صلوات شعبانیه گفت: حجم بالایی از امامشناسی، معرفت ولایت و ترسیم دقیق مسیر نجات در این دعاها نهفته است. اهلبیت(علیهمالسلام) بهعنوان کشتی نجات در دریای متلاطم دنیا معرفی شدهاند و انسان برای رهایی از غرقشدن در فتنهها، باید بر این کشتی سوار شود. در صلوات شعبانیه، جریان غدیر، ولایت و همراهی با امام، به زیباترین شکل تبیین شده است.
وی در پایان تأکید کرد: دعا، قرآنِ صاعد است و میدانی گسترده برای رشد معرفتی، اخلاقی و اعتقادی انسان فراهم میآورد. بسیاری از حقایق عمیق دینی در دعاها نهفته است و انسانِ اهل دعا، در همین مسیر، به بصیرت، استقامت و نجات دست مییابد.
حجتالاسلام والمسلمین خیاط در ادامه، با اشاره به جایگاه دعا و توسل در مواجهه انسان با ترسها، شبهات و مصائب، اظهار کرد: هرگاه انسان دچار اضطراب، خوف و گرفتاری میشود، تنها پناهگاه حقیقی، توسل به ذات مقدس پیامبر اکرم(صلیاللهعلیهوآله) و اهلبیت عصمت و طهارت(علیهمالسلام) است؛ همان پناهی که انسان را در حصن حصین الهی قرار میدهد و از فروپاشی در برابر هجوم مشکلات حفظ میکند.
دعا؛ مسیر معرفت و نورانیت دل
مدیر حوزه علمیه خراسان با بیان اینکه دعاهای اهلبیت(علیهمالسلام) همواره حامل معارف عمیق و آموزههای اخلاقیاند، تصریح کرد: هر یک از این دعاها که انسان به آن وارد میشود، افق تازهای از معرفت نسبت به اهلبیت(علیهمالسلام) را برای او میگشاید. دعا، صرفاً ابزار درخواست نیست، بلکه مسیر نورانیت دل، آبادانی باطن و رشد اخلاقی انسان است.
وی ادامه داد: معصیت، بزرگترین مانع نورانیت دل و سبب از بین رفتن آبروی انسان، هم در دنیا و هم در آخرت است. دعا انسان را از بیطاعتی، غفلت و خسارتهای اخلاقی دور میکند و او را به سمت طاعت، خلوص و کرامت سوق میدهد؛ کرامتی که دنیا و آخرت را میسازد.
حجتالاسلام والمسلمین خیاط با اشاره به مضامین دعای افتتاح، خاطرنشان کرد: بخش پایانی این دعا، سرشار از امامشناسی، بهویژه شناخت حضرت ولیعصر(عج) است. در این دعا، ویژگیهای دولت کریمه حضرت مهدی(عج) ترسیم میشود؛ دولتی که کرامت دنیا و آخرت را دربر دارد و انسان را به اتصال حقیقی با ولیّ خدا فرا میخواند.
نقش وجودی امام عصر(عج) در حیات فردی و اجتماعی
وی در تبیین آثار وجودی امام غایب، گفت: اگرچه حضرت ولیعصر(عج) از نظرها غایباند، اما حاضر و ناظرند و وجود مبارک ایشان آثار عینی و واقعی در زندگی فردی و اجتماعی دارد. در فرازهای پایانی دعای افتتاح، به روشنی به این آثار از جمله جمعشدن پراکندگیها، رفع فقر، جبران ضعفها و ایجاد انسجام در جامعه اشاره شده است.
وی تأکید کرد: وجود امام، نخ تسبیحی است که پراکندگیها را به وحدت تبدیل میکند. هر شکاف و گسستگی در امور فردی و اجتماعی، با وجود امام ترمیم میشود. ما اگرچه از نظر عددی کم باشیم، اما با اتصال به امام زمان(عج)، به کثرت و عظمت میرسیم. کسی که به دامان حضرت متوسل است، اساساً طعم ذلت را نمیچشد.
مدیر حوزه علمیه خراسان با اشاره به اینکه دعاهای اهلبیت(علیهمالسلام) بیش از آنکه مطالبهمحور باشند، مناجاتمحورند، بیان کرد: بخش عمده این دعاها، گفتوگوی عاشقانه با خداوند، اعتراف به فقر و نیاز و طلب هدایت است. همین مناجاتهاست که انسان را میسازد، حتی اگر خواستهای صریح در میان نباشد.
وی افزود: دعا، عبادت است و خودِ عبادت، اثرگذار، معرفتافزا و نفاقزداست. دعاهای اهلبیت(علیهمالسلام) گنجینهای از معارفاند که انسان در پرتو آنها، شناخت عمیقتری نسبت به خداوند و مسیر بندگی پیدا میکند.
حجتالاسلام والمسلمین خیاط در پایان، با اشاره به روزهای پایانی ماه شعبان، گفت: از مهمترین توصیهها در این ایام، استغفار و آمادگی برای ورود به ضیافت الهی است. اگر در روزهای گذشته کوتاهی شده، هنوز فرصت باقی است تا با توبه و بازگشت، خود را برای ورود به ماه مبارک رمضان آماده کنیم؛ ماهی که «شهرالله» و ضیافت کرامت الهی است.
وی در پایان دعا کرد: خداوند متعال، خیر دنیا و آخرت را به همه ما عنایت فرماید و هر آنچه شر و بلاست، از ما، کشور ما، جامعه ما و رهبر معظم انقلاب دور بدارد.
نظر شما