به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، حجتالاسلام والمسلمین حمید پارسانیا، در نشست «کرسی آزاداندیشی با محوریت سبک زندگی» که در دانشگاه قم برگزار شد، با تبیین ابعاد نظری و تمدنی مقوله فرهنگ، بر زندهبودن فرهنگ اسلامی ـ ایرانی و ضرورت بازنگری در شیوههای نظریهپردازی فرهنگی تأکید کرد.
فرهنگ؛ موجودی زنده با هویت جمعی
وی با بیان اینکه «فرهنگ، هویت جمعی یک جامعه و همچون موجودی زنده است»، اظهار داشت: فرهنگ دارای لایهها و سطوح مختلف است و بخشی از آن در حکم «روح فرهنگ» به شمار میآید؛ اگر این بخش آسیب ببیند، سایر اجزا نیز در معرض تسخیر فرهنگهای رقیب قرار میگیرند. در مقابل، اگر این هسته مرکزی حفظ شود، فرهنگ توان بازتولید و استمرار خود را خواهد داشت.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: فرهنگ اسلامی و ایرانی نهتنها زنده است، بلکه در جهان معاصر نقشآفرین بوده و حتی قطببندیهای جهانی را دگرگون کرده است.
استاد حوزه علمیه قم ادامه داد: در قرن بیستم تقسیمبندی شرق و غرب عمدتاً سیاسی بود، اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، قطببندیها به سطح هویتهای فرهنگی و تمدنی منتقل شد و مباحثی چون «گفتوگوی تمدنها» و «جنگ تمدنها» در قرن بیستویکم به مسئلهای محوری بدل شد.
فضای مجازی؛ تهدید و فرصت همزمان
حجتالاسلام والمسلمین پارسانیا با اشاره به تحولات ناشی از گسترش رسانهها و فضای مجازی گفت: آنچه بهاشتباه «فضای مجازی» نامیده میشود، در واقع فضای زیست و زندگی امروز ماست که مرزهای جغرافیایی را کمرنگ کرده و خانههای ما را به صحنه حضور فرهنگهای رقیب تبدیل کرده است.
وی تصریح کرد: همانگونه که آسیبهایی در این عرصه وجود دارد، نشانههای رویش و حیات فرهنگی نیز بهوضوح قابل مشاهده است.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، فرهنگ را به بدن زنده تشبیه کرد و گفت: همانگونه که بدن انسان قدرت ترمیم و بازسازی دارد، فرهنگ نیز فراتر از برنامهریزیهای رسمی، از درون خود ظرفیت مقاومت و بازتولید دارد.
مشکل اصلی؛ نظریهپردازی پیش از مسئله
استاد حوزه و دانشگاه یکی از چالشهای جدی عرصه فرهنگ را نه در اصل فرهنگ، بلکه در نحوه شناخت و نظریهپردازی درباره آن دانست و گفت: در گذشته، نظریهها پس از بروز مسئله شکل میگرفتند، اما امروز گاه ابتدا نظریه وارد میشود و سپس بر اساس آن برای جامعه «مسئله» تعریف میکنیم.
وی با اشاره به بهرهگیری برخی جریانهای فکری از نظریات جامعهشناسان غربی همچون ماکس وبر در دهههای گذشته اظهار داشت: در تحلیل انقلاب اسلامی، برخی کوشیدند مفهوم «رهبری کاریزماتیک» را بر این پدیده تطبیق دهند، در حالی که این قرائت، ظرفیتهای عقلانی، نظارتی و مشارکتی موجود در رهبری انقلاب را نادیده میگرفت و به تقلیل یک واقعیت پیچیده فرهنگی انجامید.
نشانههای حیات فرهنگ دینی؛ از زیارت تا اربعین
حجتالاسلام والمسلمین پارسانیا با اشاره به حضور سالانه حدود ۳۷ میلیون زائر در حرم مطهر امام رضا(ع) در مشهد و شکوه راهپیمایی اربعین، این رویدادها را نشانههای روشن پویایی فرهنگ دینی در جامعه دانست و تصریح کرد: این حضور گسترده صرفاً حاصل برنامهریزی اداری نیست، بلکه ریشه در ایمان و فرهنگ مردم دارد.
استاد حوزه علمیه قم تأکید کرد: در مواجهه با مسائل فرهنگی نه میتوان با شتابزدگی حکم به افول داد و نه میتوان خوشبینانه و سادهانگارانه از کنار پیچیدگیها عبور کرد.
اقدامات شورای عالی انقلاب فرهنگی در مهندسی فرهنگی
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی به اقدامات این شورا اشاره کرد و گفت: تدوین «نقشه جامع علمی کشور» و «نقشه مهندسی فرهنگی کشور» از مهمترین اقدامات راهبردی شورا در دو دهه اخیر بوده است.
وی با تشریح ساختار «ستاد راهبری اجرای نقشه مهندسی فرهنگی کشور» اظهار داشت: ریاست این ستاد بر عهده رئیسجمهور است و وظایفی همچون تقسیم کار ملی، تصویب سیاستهای اجرایی، مطالبه برنامه از دستگاهها، نظارت بر حسن اجرای مصوبات، رصد شاخصهای فرهنگی، پایش تحولات جهانی و بهروزرسانی مستمر اسناد را بر عهده دارد.
حجتالاسلام والمسلمین پارسانیا خاطرنشان کرد: جلسات این ستاد بهصورت منظم برگزار شده و مصوبات و ابلاغهایی نیز داشته است، از اینرو نمیتوان مدعی شد که در حوزه فرهنگ هیچ اقدامی صورت نگرفته است؛ بلکه نقدها باید ناظر به میزان تحقق اهداف، کیفیت اجرا و نقاط ضعف احتمالی باشد.
وی همچنین به موضوع «پیوست فرهنگی» طرحهای ملی اشاره کرد و گفت: در اسناد بالادستی بر ضرورت تدوین پیوست فرهنگی برای طرحهای کلان تأکید شده و این الزام در مراحل مختلف دنبال شده است، هرچند بررسی میزان تحقق آن نیازمند ارزیابی دقیق عملکرد دستگاههاست.
ضرورت تعمیق نظریهپردازی بومی در سبک زندگی
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در پایان با اشاره به اهمیت پرداختن عالمانه به موضوع سبک زندگی، بر لزوم تولید ادبیات نظری بومی و متناسب با شرایط امروز جامعه تأکید کرد و گفت: برای حل مسائل فرهنگی باید از دل واقعیتهای جامعه نظریهپردازی کرد، نه اینکه نظریههای آماده را بر جامعه تحمیل کنیم.
انتهای خبر/
نظر شما