به گزارش خبرگزاری حوزه از تهران، حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی، کارشناس دینی، روز یکشنبه در برنامه تلویزیونی «سمت خدا» با تشریح مفهوم «برکت» در آموزه‌های دینی گفت: برکت به معنای آن است که چیزی با وجود کمی و محدود بودن، آثار و نتایج فراوانی داشته باشد و خداوند منشأ و نازل‌کننده برکات است.
وی با اشاره به تعابیر مختلف درباره برکت در دعای جوشن کبیر اظهار کرد: در این دعا خداوند با تعابیری مانند «یا منزل البرکات»، «یا جاعل البرکات» و «یا منشئ البرکات» مورد خطاب قرار گرفته است؛ بنابراین اصل برکت و ایجاد و نزول آن به خداوند متعال بازمی‌گردد.
کارشناس دینی افزود: در قرآن کریم نیز برخی شخصیت‌ها، مکان‌ها، زمان‌ها و امور دارای وصف برکت شده‌اند؛ برای نمونه حضرت عیسی(ع) در قرآن کریم با تعبیر «وَجَعَلَنِی مُبَارَکًا» معرفی شده است. سرزمین مکه و مسجدالحرام نیز دارای برکت معرفی شده‌اند و شب قدر و باران نیز در آموزه‌های قرآنی و روایی با مفهوم برکت ارتباط دارند.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی با اشاره به تعریف علامه طباطبایی از برکت یادآور شد: برکت یعنی چیزی که کم است، اما آثار و نتایج آن فراوان است. برای مثال، شب قدر زمانی محدود است، اما ارزش آن از هزار ماه بیشتر است؛ بنابراین زمان کوتاه می‌تواند برکت فراوان داشته باشد.
وی ادامه داد: مسجدالحرام نیز مکان محدودی است، اما یک نماز در آن برابر با ده‌ها هزار نماز در دیگر مکان‌ها ارزش دارد. قرآن کریم نیز خود را کتابی مبارک معرفی می‌کند؛ کتابی که قرن‌هاست آثار و برکات آن در زندگی انسان‌ها ادامه دارد.
برکت به کثرت نیست، به اثرگذاری است
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی با تأکید بر اینکه برکت با فراوانی و کثرت تفاوت دارد، عنوان کرد: ممکن است فردی مال فراوان داشته باشد، اما توفیق انفاق و استفاده درست از آن را نداشته باشد و در مقابل، فردی از امکانات مالی محدودی برخوردار باشد، اما بتواند آثار فراوانی از خود بر جای بگذارد.
وی بیان کرد: در طول تاریخ نیز شخصیت‌هایی وجود داشته‌اند که عمرشان از نظر تعداد سال‌ها چندان طولانی نبوده، اما آثار و خدمات آنها بسیار گسترده و ماندگار شده است. مرحوم علامه مجلسی و بسیاری از علما و شخصیت‌های دینی نمونه‌هایی از عمر با برکت هستند.
کارشناس دینی با اشاره به اینکه عوامل برکت را می‌توان در حوزه‌های مختلف بررسی کرد، تصریح کرد: در این زمینه هم می‌توان از برکت در عالم و جامعه سخن گفت و هم از عواملی که موجب برکت عمر، مال، نسل، خانه و زندگی انسان می‌شوند.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی نخستین عامل برکت در جامعه را تقوا دانست و یادآور شد: خداوند در قرآن کریم می‌فرماید: «وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَیٰ آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَیْهِمْ بَرَکَاتٍ مِنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ»؛ اگر مردم شهرها ایمان می‌آوردند و تقوا پیشه می‌کردند، برکات آسمان و زمین را بر آنان می‌گشودیم.
وی خاطرنشان کرد: اگر مردم یک شهر، منطقه یا کشور تقوا داشته باشند، از گناه، ظلم، فریب و تضییع حقوق یکدیگر پرهیز کنند، زمینه نزول برکات الهی فراهم می‌شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی دومین عامل را وجود حاکم عادل و متدین دانست و اظهار کرد: در روایات، حاکم عادل و شایسته از عوامل برکت جامعه معرفی شده است؛ همان‌طور که حاکم ستمگر می‌تواند برکت را از یک جامعه سلب کند.
وی عدالت اجتماعی را سومین عامل برکت برشمرد و خاطرنشان کرد: جامعه‌ای که بر پایه عدالت اداره شود، از برکت برخوردار خواهد بود، سیره امیرالمؤمنین علی(ع) نمونه روشن توجه به عدالت در حکومت است و عدالت یکی از پایه‌های اساسی جامعه اسلامی به شمار می‌رود.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی با اشاره به عوامل مؤثر در برکت عمر انسان، گفت: یکی از عوامل مهم، «حُسن عمل» است. در روایات آمده برکت عمر در نیکو انجام دادن کارهااست؛ یعنی انسان هر کاری را که بر عهده می‌گیرد، با دقت، استحکام و کیفیت مناسب انجام دهد.
وی افزود: اگر فردی ساختمان می‌سازد، وسیله‌ای تولید می‌کند، تعمیرکاری انجام می‌دهد، درس می‌دهد یا هر مسئولیتی بر عهده دارد، نباید کار خود را ناقص و کم‌کیفیت انجام دهد. انسان باید در کاری که انجام می‌دهد، اهل اتقان و حسن عمل باشد.
کارشناس دینی با اشاره به روایتی از پیامبر اکرم(ص)، تصریح کرد: هنگامی که فردی را دفن می‌کردند و دستور داده شد قبر را محکم کنند، شخصی گفت این فرد که دیگر قرار نیست از قبر خارج شود. پیامبر(ص) فرمودند خداوند دوست دارد وقتی کسی کاری انجام می‌دهد، آن را محکم و درست انجام دهد.
وی ادامه داد: این مسئله فقط یک توصیه اخلاقی نیست، بلکه یک اصل مهم اقتصادی و اجتماعی نیز محسوب می‌شود. پروژه‌ها و کارهایی که بدون مطالعه و دقت کافی انجام می‌شوند، ممکن است پس از مدت کوتاهی نیازمند تعمیر و بازسازی باشند و هزینه‌های مضاعفی بر جامعه تحمیل کنند.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی صله رحم را عامل دیگر برکت عمر دانست و اظهار کرد: در روایات، ارتباط با بستگان و رسیدگی به آنها از عوامل افزایش برکت معرفی شده است. امروز صله رحم در برخی خانواده‌ها کمرنگ شده و لازم است رفت‌وآمد و ارتباط میان اعضای خانواده و بستگان تقویت شود.
انفاق و نیکی به والدین؛ دو عامل مهم برکت
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی انفاق را از دیگر عوامل برکت در زندگی دانست و عنوان کرد: قرآن کریم می‌فرماید: «لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّیٰ تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ»؛ انسان با انفاق از آنچه دوست دارد، به نیکی دست می‌یابد.
وی ادامه داد: پرداخت حقوق واجب مالی مانند خمس و زکات نیز نباید به معنای کاهش مال تلقی شود؛ بلکه در آموزه‌های دینی، پرداخت این حقوق موجب افزایش برکت در مال معرفی شده است.
کارشناس دینی با اشاره به ماجرای تقسیم گوشت قربانی توسط پیامبر اکرم(ص)، ابراز کرد: وقتی گفته شد از گوسفند قربانی مقدار کمی برای خانواده پیامبر باقی مانده است، حضرت فرمودند آنچه انفاق شده باقی مانده و آنچه نزد ما است از بین خواهد رفت. این نگاه نشان می‌دهد در منطق دینی، مالِ انفاق‌شده از دست رفته محسوب نمی‌شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی نیکی به والدین را عامل مهم دیگر برکت دانست و تأکید کرد: در قرآن کریم، احسان به والدین به صورت ویژه مورد تأکید قرار گرفته و در روایات نیز احترام و رسیدگی به پدر و مادر از عوامل مهم برکت در زندگی معرفی شده است.
وی بیان کرد: در سیره بسیاری از علما و بزرگان، نمونه‌های فراوانی از تأثیر دعای پدر و مادر دیده می‌شود. مرحوم علامه مجلسی نیز برکات علمی زندگی خود را به دعای پدر نسبت داده است.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی خاطرنشان کرد: همان‌طور که نیکی به والدین می‌تواند منشأ برکت باشد، بی‌احترامی و بدرفتاری با پدر و مادر نیز می‌تواند برکت را از زندگی انسان سلب کند.
کارشناس دینی توجه به خانواده را از دیگر عوامل برکت دانست و گفت: در روایات، رسیدگی به خانواده و خوش‌رفتاری با اعضای آن مورد تأکید قرار گرفته است. پیامبر اکرم(ص) فرمودند بهترین مردم کسی است که نسبت به خانواده خود رفتار بهتری داشته باشد.
وی ادامه داد: توجه به خانواده و اختصاص وقت برای همسر و فرزندان، بخشی از مسئولیت انسان است و نباید فعالیت‌های اجتماعی و شغلی موجب غفلت از خانواده شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی خوش‌رفتاری با همسایگان را نیز از عوامل افزایش برکت عنوان کرد و یادآور شد: در روایات آمده حُسن همجواری می‌تواند موجب افزایش برکت و طول عمر شود؛ بنابراین روابط اجتماعی و نحوه رفتار انسان با اطرافیان نیز در کیفیت زندگی او اثرگذار است.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی صدقه را از دیگر عوامل برکت دانست و اظهار کرد: در آموزه‌های دینی، صدقه از عوامل دفع بلا و گشایش در زندگی معرفی شده و می‌تواند زمینه تغییر برخی سرنوشت‌های قابل تغییر را فراهم کند.
وی با اشاره به روایات مربوط به صدقه، افزود: در برخی روایات، صدقه موجب دفع حادثه و افزایش عمر معرفی شده است، بنابراین انسان نباید انفاق و صدقه را صرفاً کاهش مال خود بداند.
کارشناس دینی زیارت امام حسین(ع) را نیز از عوامل افزایش عمر برشمرد و ابراز کرد: در روایات، برای زیارت امام حسین(ع) آثار فراوانی ذکر شده و از جمله آمده است که زیارت آن حضرت موجب افزایش عمر می‌شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی، نیت حج را نیز از عوامل افزایش عمر عنوان کرد و ادامه داد: در روایات حتی نیت و آرزوی رفتن به حج مورد توجه قرار گرفته است. انسان می‌تواند از خداوند توفیق زیارت خانه خدا را بخواهد، این نیت و آرزو در آموزه‌های دینی دارای ارزش است.
وی با اشاره به اهمیت نیت در اعمال انسان، خاطرنشان کرد: در برخی موارد، حتی اگر انسان به دلیل شرایط مالی یا دیگر محدودیت‌ها امکان انجام کاری را نداشته باشد، نیت صادقانه و درخواست از خداوند می‌تواند زمینه خیر و برکت را فراهم کند.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی به عوامل برکت در خانه اشاره کرد و گفت: در روایات، برای خانه نیز عواملی ذکر شده که موجب افزایش برکت می‌شود. یکی از این موارد، اطعام و قربانی کردن و اختصاص بخشی از آن برای نیازمندان است.
وی تصریح کرد: در برخی روایات توصیه شده هنگام ساخت خانه، قربانی انجام شود و از گوشت آن به نیازمندان داده شود. همچنین ولیمه در برخی مناسبت‌ها مانند ساخت خانه، ازدواج، حج و تولد فرزند مورد تأکید قرار گرفته است.
کارشناس دینی، سلام کردن هنگام ورود به خانه را عامل دیگر برکت دانست و اظهار کرد: انسان حتی اگر کسی در خانه نباشد، هنگام ورود سلام کند و اگر اعضای خانواده حضور دارند، به آنها سلام و احترام کند. در روایات برای سلام کردن هنگام ورود به خانه آثار و برکاتی بیان شده است.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی وجود دختر در خانواده را نیز از عوامل رحمت و برکت دانست و خاطرنشان کرد: در روایات، برای خانواده‌هایی که دختر در آنها حضور دارد، برکات و رحمت‌های ویژه‌ای ذکر شده است.
وی اطعام و سفره‌داری را نیز از عوامل افزایش برکت در خانه عنوان کرد و گفت: مهمان‌نوازی و اطعام دیگران، به‌ویژه نیازمندان، از اعمالی است که در فرهنگ دینی مورد تأکید قرار گرفته است.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی با اشاره به اینکه برکت می‌تواند در نسل، مال و حتی آثار علمی و فرهنگی انسان نیز وجود داشته باشد، ابراز کرد: گاهی یک کتاب، یک نوشته یا یک اثر علمی می‌تواند سال‌ها پس از درگذشت نویسنده، منشأ خیر و هدایت برای مردم باشد.
وی اظهار کرد: برخی علما و بزرگان آثار ماندگاری از خود به جا گذاشته‌اند که همچنان مورد استفاده مردم قرار می‌گیرد. چنین آثاری نمونه‌ای از قلم با برکت است؛ یعنی اثری که در زمان محدودی ایجاد شده، اما آثار آن در طول سال‌ها و حتی قرن‌ها ادامه پیدا کرده است.
عواملی که برکت را از زندگی می‌برند
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی به موانع برکت اشاره کرد و یادآور شد: همان‌طور که برای ایجاد برکت در زندگی عواملی وجود دارد، برخی رفتارها نیز می‌توانند برکت را از زندگی انسان سلب کنند که از جمله آنها خیانت، سرقت، دروغ و بدزبانی است.
وی با اشاره به آیات و روایات درباره خیانت، اظهار کرد: خداوند خائنان را دوست ندارد و در قرآن کریم نیز پیامبر(ص) از دفاع و حمایت از خیانتکاران نهی شده است، خیانت ممکن است در روابط خانوادگی، اقتصادی، اجتماعی یا شغلی رخ دهد و در هر شکل، آثار منفی خود را بر زندگی انسان می‌گذارد.
کارشناس دینی بیان کرد: در مقابل خیانت، امانت‌داری قرار دارد و انسان باید در همه مسئولیت‌های خود امانت‌دار باشد؛ زیرا حفظ امانت یکی از زمینه‌های برکت در زندگی است.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی، دروغ را از دیگر عوامل سلب برکت دانست و اظهار کرد: دروغ می‌تواند برکت را از زندگی و حتی سود ظاهری انسان بگیرد، انسان باید در آغاز و پایان کارهای خود صداقت داشته باشد و از فریب دیگران پرهیز کند.
وی بدزبانی و ناسزاگویی را نیز از موانع برکت عنوان کرد و ادامه داد: در روایات، برای فحش دادن و بدزبانی آثار منفی فراوانی بیان شده و از جمله آمده که این رفتار می‌تواند برکت را از عمر و زندگی انسان سلب کرده و معیشت او را دشوار کند.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی تأکید کرد: برکت به معنای زیاد بودن صرفِ مال، عمر یا امکانات نیست؛ بلکه مهم آن است که آنچه انسان در اختیار دارد، آثار و نتایج خیر و ماندگار داشته باشد. تقوا، عدالت، حُسن عمل، صله رحم، انفاق، نیکی به والدین، توجه به خانواده، خوش‌رفتاری با همسایگان و صداقت از جمله عواملی هستند که در آموزه‌های دینی برای افزایش برکت در زندگی معرفی شده‌اند و در مقابل، خیانت، سرقت، دروغ و بدزبانی می‌توانند زمینه سلب برکت را فراهم کنند.
انتهای پیام/
نظر شما