به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، دکتر سید سعید رضا منتظری در نشست خبری هفته نخبگان که در سالن شهدای جهاد علمی بنیاد نخبگان استان قم برگزار شد، عنوان کرد: فعالیت بنیاد نخبگان در چهار عرصه نخبه‌شناسی، نخبه‌گزینی، نخبه‌پروری و نخبه‌گماری دسته بندی می‌شود.
وی با اشاره به اینکه در سال‌های اخیر رویکرد این مجموعه تغییراتی کرده است، افزود: در گذشته، بنیاد نخبگان بیشتر رویکرد حمایتی داشت و با شناسایی افراد بر اساس شاخص‌های کمی و کیفیدو ارائه تسهیلات از آنها حمایت می‌کرد؛ اما رویکرد جدید بنیاد و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری به سمت ایجاد زمینه برای نقش‌آفرینی نخبگان و حل مسائل کشور حرکت کرده است.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم گفت: نخبه فردی است که از یک استعداد و عطیه الهی برخوردار است و باید از این ظرفیت برای افزایش سرعت پیشرفت کشور و حل مسائل استان و کشور استفاده کند. بنابراین هدف اصلی این است که بستری فراهم شود تا نخبگان بتوانند نقش‌آفرینی و اثرگذاری کنند و برای کشور ارزش افزوده ایجاد کنند.
وی با اشاره به ضرورت ایجاد زنجیره نخبه‌پروری گفت: دانشگاه ابتدای نخبه پروری نیست بلکه نخبه‌پروری از دوره دانش‌آموزی آغاز می‌شود و آموزش و پرورش نقش اصلی را بر عهده دارد. بنیاد نخبگان نیز در قالب طرح‌هایی مانند طرح شهاب در این زمینه همکاری دارد.
منتظری ادامه داد: افراد نخبه و استعدادهای برتر در دانشگاه ها رشد پیدا می‌کنند و زیر نظر استادان راهبر در مسیر پژوهش و تحقیق هدایت می‌شوند. ما نیز در قالب طرح ها و برنامه مختلف آنها را به سمت حل مشکلات کشور هدایت می‌کنیم.
وی اضافه کرد: بنیاد نخبگان و بنیاد علم تلاش می‌کنند که از ظرفیت نخبگانی که در دانشگاه ها رشد یافتند را برای حل مسائل کشور استفاده کنند و میان نخبگان و دستگاه‌های متقاضی، شرکت‌ها، شهرک‌های صنعتی و شرکت‌های دانش‌بنیان ارتباط برقرار کنند.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم با بیان اینکه اگر نخبگان نتوانند مشکلات را حل کنند رسالت خود را انجام ندادند، اظهار کرد: رویکرد و پارادایم در گذشته دانش بنیان بودن بود در ادامه فناور بنیان شد و اکنون رویکرد جدید معاونت علمی و مجموعه فعالیت‌های نخبگانی و دانشگاهی، حرکت به سمت قدرت‌بنیان شدن است. البته منظور از قدرت‌بنیان شدن استفاده منفی از قدرت نیست بلکه منظور ایجاد قابلیت و ظرفیتی است که با خلاقیت و استمرار همراه باشد و بتواند برای کشور ارزش افزوده و درآمد پایدار ایجاد کند. به طوری که به جایگاهی در مباحث علمی و فناوری برسیم که نتوانند ما را حذف کنند و از زنجیره جهانی کنار بگذارند.
وی یکی از الزامات این رویکرد را مأموریت‌محور و آینده محور شدن دانشگاه‌ها دانست و گفت: برای مأموریت‌محور کردن دانشگاه‌ها، بنیاد نخبگان استان قم اقداماتی را انجام داده است که از جمله آنها احصا نظام مسایل استان است. در این راستا ۹ ماموریت علمی شامل «حکمرانی، سیاست‌گذاری و تنظیم‌گری»، «صنعت، فناوری و بهره‌وری»، «اقتصاد، اشتغال و معیشت»، «جامعه، مهاجرت و آسیب‌های اجتماعی»، «خانواده، زنان و جمعیت»، «سلامت و کیفیت زندگی»، «دین، فرهنگ و هویت»، «دیپلماسی، کشورهای همسایه و جهان اسلام» و «تعلیم و تربیت و سرمایه انسانی» تعریف است.
منتظری یادآور شد: علاوه بر تعریف نظام مسائل، زیرمسائل هر حوزه، دستگاه‌های اجرایی مرتبط، دانشکده‌ها و ظرفیت‌های علمی دانشگاه‌ها مشخص شده است.
وی با تأکید بر اهمیت نتیجه‌محوری اظهار کرد: برای ما محصول و نتیجه اهمیت دارد یعنی در نهایت باید مسئله‌ای که در استان یا کشور وجود دارد حل شود. بر همین اساس تلاش شده است زنجیره‌ای از نظام مسائل تا نتیجه و خروجی مشخص تعریف شود. خروجی دانشگاه ها صرفا نباید نیروی انسانی باشد بلکه دانشگاه ها باید بتوانند مشکلات استان را حل کنند.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم با اشاره به اقدامات صورت گرفته در راستای آینده محوری دانشگاه‌ها گفت: در این راستا سه هیئت اندیشه‌ورز در دستور کار قرار گرفته که از جمله آنها هیئت اندیشه‌ورز حوزه آب و هیئت اندیشه‌ورز حوزه اتباع است و هیئت اندیشه‌ورز در حوزه زنجیره اندیشه صنعت در حال شکل‌گیری است. در حوزه زنجیره امنیت غذایی نیز برنامه‌هایی در حال اجرا است و تلاش می‌کنیم متخصصان و نخبگان حوزه کشاورزی و دامپروری را وارد این فرآیند کنیم.
وی در تشریح برنامه‌های حمایتی بنیاد نخبگان استان قم گفت: هسته‌های مسئله‌محور دانشجویی یکی از طرح‌هایی است که در این راستا شکل گرفته است. سال گذشته حدود پنج هسته مسئله‌محور دانشجویی زیر نظر استاد راهبر تشکیل شد. در این هسته‌ها تعدادی از نخبگان و استعدادهای برتر روی یک مسئله مشخص فعالیت می‌کنند و زیر نظر استاد راهبر، فرآیند پژوهش را می‌آموزند. این فعالیت باید در یک بازه زمانی مشخص به حل مسئله صنعت یا دستگاه مربوطه منجر شود. در این طرح همزمان هم نیروی نخبه تربیت می شود و هم مشکل حل می شود.
منتظری گفت: این طرح‌ها در دو قالب تقاضامحور و اولویت‌محور دنبال می‌شوند. در طرح‌های تقاضامحور دستگاه متقاضی مسئله خود را ارائه می‌کند و در طرح‌های اولویت‌محور نیز موضوعات اولویت‌دار کشور از جمله حوزه انرژی، فناوری نانو، هوش مصنوعی و علوم شناختی، مورد توجه قرار می‌گیرد.
وی به تشریح طرح شهید وزوایی پرداخت و افزود: این طرح یکی از مهم‌ترین دروازه‌های ورود استعدادهای برتر به بنیاد نخبگان است و با هدف شناسایی استعدادهای برتر در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری اجرا می‌شود و دانشجویان بر اساس شاخص‌هایی مانند معدل، فعالیت‌های علمی و پژوهشی، فعالیت‌های فرهنگی و حضور در برنامه‌ها و سمینارها ارزیابی می‌شوند و پس از بررسی مدارک و امتیازات، افراد واجد شرایط انتخاب و از حمایت‌های بنیاد شامل تسهیلات بیمه‌ای، وام ازدواج، وام فرزندآوری، ودیعه و تسهیلات مسکن، برنامه‌های دانش‌افزایی و... برخوردار می شوند.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم با اشاره به ضرورت توجه به مسائل فرهنگی استعدادهای برتر گفت: در کنار حمایت‌های علمی و مالی، تلاش می‌شود این افراد با پیشرفت‌های علمی و تاریخ و تمدن ایران نیز آشنا شوند تا فرآیند رشد و پرورش آنها ابعاد مختلفی داشته باشد.
تأکید بنیاد نخبگان بر کیفیت به جای افزایش آماری
منتظری با بیان اینکه رویکرد جدید بنیاد نخبگان، کیفیت‌گرایی است، اظهار کرد: برای بنیاد صرف افزایش تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان یا افزایش تعداد افراد تحت حمایت هدف نیست بلکه کیفیت و میزان اثرگذاری اهمیت بیشتری دارد. ممکن است داشتن تعداد محدودی شرکت دانش‌بنیان که بتوانند ارزش افزوده، استمرار و قدرت برای کشور ایجاد کنند، از داشتن تعداد زیادی شرکت با اثرگذاری محدود اهمیت بیشتری داشته باشد.
حمایت از دانشجویان دکتری در قالب طرح آموزشیار و پژوهشیار
وی در ادامه به تشریح طرح شهید احمدی روشن پرداخت و گفت: این طرح از سال گذشته آغاز شده و برای دانشجویان سال اول و دم دوره دکتری در قالب آموزشیار و برای دانشجویان دکتری در سال های سوم و چهارم در قالب پژوهشیار اجرا می‌شود. از جمله شروط برخورداری از این طرح شامل سوابق علمی مناسب و تعهد نسبت به انجام فعالیت پژوهشی است.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم به طرح شهید صیاد شیرازی اشاره کرد و گفت: این طرح در راستای جایگزینی خدمت مقدس سربازی برای استعدادهای برتر اجرا می‌شود. سال گذشته سهمیه این طرح در سطح کشور حدود چهار هزار نفر بود که امسال با توجه به شرایط موجود به حدود دو هزار نفر کاهش یافته است.
توسعه هسته‌های مسئله‌محور استادی در قالب طرح شتاب
منتظری با اشاره به طرح هسته‌های مسئله‌محور استادی اظهار کرد: این طرح در قالب طرح شتاب دنبال می‌شود و هم در بخش اولویت‌محور و هم در بخش تقاضامحور قابلیت اجرا دارد. در بخش اولویت‌محور توانسته‌ایم یک سهمیه برای استان دریافت کنیم. همچنین سه طرح تقاضامحور نیز در قالب طرح شتاب می‌توانیم دنبال کنیم.
وی با اشاره به اینکه در طرح‌های تقاضامحور یک دستگاه باید مسئله مشخصی داشته باشد و برای حل آن نیز آورده‌ای را در نظر بگیرد، افزود: دستگاه‌های اجرایی مسائل متعددی دارند، اما صرف بیان یک مشکل یا ارائه یک درخواست مالی محدود نمی‌تواند زمینه اجرای یک طرح پژوهشی مؤثر را فراهم کند. بنابراین لازم است دستگاه متقاضی نیز سهم و آورده مشخصی برای اجرای طرح داشته باشد.
جذب استعدادهای برتر در دستگاه‌های اجرایی
رئیس بنیاد نخبگان استان قم از طرح جذب استعدادهای برتر در دستگاه‌های اجرایی یاد کرد و گفت: این طرح از ظرفیت‌های بسیار خوب برای حضور نخبگان در بدنه اجرایی کشور است. یکی از مشکلات دستگاه‌های اجرایی محدودیت در کد و ردیف استخدامی است؛ با این حال در دو دوره گذشته ردیف‌های استخدامی ویژه جذب استعدادهای برتر در دستگاه‌های اجرایی ایجاد شده است. البته جذب افراد صرفاً بر اساس ثبت‌نام انجام نمی‌شود بلکه فرآیندی برای ارزیابی علمی، فرهنگی و عمومی افراد وجود دارد و باید مشخص شود که فرد مورد نظر از نظر توانمندی و ویژگی‌های حرفه‌ای، تناسب لازم را با جایگاهی که قرار است در آن فعالیت کند، دارد یا خیر.
منتظری با تأکید بر اثرگذاری حضور نخبگان در دستگاه‌های اجرایی بیان کرد: یک نخبه زمانی که وارد دستگاه اجرایی می‌شود می‌تواند با استفاده از تفکر و خلاقیت خود ارزش افزوده ایجاد کند و در حل مسائل دستگاه و حتی مسائل ملی نقش داشته باشد.
افزایش جذب نخبگان در هیئت علمی دانشگاه‌ها
وی به ظرفیت جذب نخبگان به عنوان عضو هیئت علمی دانشگاه‌ها اشاره کرد و افزود: یکی دیگر از مسیرهای حمایت از نخبگان، جذب آنها در هیئت علمی دانشگاه‌ها است که در قالب طرح جهت دنبال می‌شود. این طرح پیش از این به صورت سالانه اجرا می‌شد اما در حال حاضر فراخوان آن به صورت فصلی انجام می‌شود. افراد واجد شرایط در فراخوان شرکت می‌کنند و سوابق علمی و پژوهشی آنها مورد بررسی قرار می‌گیرد.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم تصریح کرد: کد استخدامی مربوط به این طرح از مسیرهای مربوط دریافت می‌شود و جذب نخبگان در قالب هیئت علمی، سهمیه‌ای اضافه بر ظرفیت عادی دانشگاه محسوب می‌شود؛ بنابراین سهمیه عادی دانشگاه کاهش پیدا نمی‌کند. سال گذشته حدود پنج تا شش مورد جذب هیئت علمی از این مسیر در استان داشتیم و تلاش می‌کنیم این تعداد در سال جاری افزایش پیدا کند.
تلاش برای بازگشت نخبگان ایرانی خارج از کشور
وی از تلاش برای جذب نخبگان ایرانی خارج از کشور خبر داد و اظهار کرد: با نخبگان خارج از کشور رایزنی صورت گرفته تا زمینه بازگشت و فعالیت آنها در داخل فراهم شود و این افراد بتوانند به عنوان عضو هیئت علمی در دانشگاه‌های استان فعالیت کنند و ظرفیت علمی آنها در خدمت استان و کشور قرار گیرد.
منتظری با اشاره به آمار اعلام‌شده در سطح ملی گفت: بر اساس آمارهای ارائه‌شده، حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ نفر از نخبگان خارج از کشور برای بازگشت به کشور اعلام آمادگی کرده‌اند که حدود ۲۲۰ نفر از آنها از فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های سطح یک جهان هستند. اگر فرآیندهای علمی و استخدامی این افراد با سرعت بیشتری انجام شود، می‌توان از ظرفیت آنها در دانشگاه‌های کشور استفاده کرد.
وی همچنین با اشاره به آمار حضور استعدادهای برتر در کشور اظهار کرد: بر اساس آمار رسمی ارائه‌شده از سوی بنیاد نخبگان، حدود ۸۱ درصد از آقایان و ۸۲ درصد از بانوانی که در زمره رتبه‌های برتر کنکور، المپیادی‌ها و استعدادهای برتر قرار داشته‌اند، در داخل کشور فعالیت می‌کنند. این آمار نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از استعدادهای برتر کشور در داخل مشغول فعالیت هستند و ظرفیت علمی و تخصصی آنها در کشور مورد استفاده قرار می‌گیرد.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم با اشاره به اهمیت مساله تأمین مسکن برای نخبگان و استعدادهای برتر گفت: قم نخستین استانی است که تعاونی مسکن نخبگان را تشکیل داده و در حال حاضر حدود 200 نفر از نخبگان و استعدادهای برتر استان، شرایط اولیه احراز برای استفاده از طرح مسکن نخبگان را دارند.
ظرفیت نخبگان حوزوی
وی با اشاره به ظرفیت نخبگان حوزوی اظهار کرد: نخبگان حوزوی از جمله گروه‌های مهم نخبگانی هستند که زیرمجموعه مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه فعالیت می‌کنند و از نظر ساختار مدیریتی و جایگاه سازمانی، شرایط متفاوتی دارند، با این حال بنیاد نخبگان در زمینه حمایت و همکاری با این مجموعه آمادگی دارد.
منتظری افزود: نخبگان حوزوی به‌صورت مستقل از برخی تسهیلات بنیاد نخبگان از جمله طرح‌های شهید وزوایی و شهید احمدی‌روشن استفاده می‌کنند و سهمیه‌های مربوط به آنان نیز به‌صورت جداگانه با ستاد بنیاد نخبگان هماهنگ می‌شود و در چارچوب نخبگان حوزوی انجام می‌گیرد. البته نخبگان حوزوی که تحصیلات دانشگاهی نیز داشته باشند می‌توانند در چارچوب بنیاد نخبگان فعالیت کنند و از ظرفیت‌های حمایتی بنیاد بهره‌مند شوند.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم با تأکید بر ظرفیت نخبگان حوزوی در حوزه علوم انسانی و اسلامی گفت: نخبگان حوزوی سرمایه بزرگی برای علوم انسانی و اسلامی کشورند و باید از این ظرفیت در حل مسائل کشور استفاده شود. یکی از رویکردهای جدید بنیاد نخبگان نیز توجه جدی‌تر به اهمیت و جایگاه علوم انسانی است و در این حوزه طرح‌های مختلفی در حال اجراست.
نقش نخبگان حوزوی در حل مسائل علوم انسانی
منتظری با اشاره به یکی از طرح‌های بنیاد نخبگان در حوزه علوم انسانی اظهار کرد: طرح شهید لاریجانی یکی از طرح‌هایی که در حوزه علوم انسانی در حال پیگیری است و اجرای آن به استان قم واگذار شده و مراحل مربوط به آن در حال انجام است.
وی افزود: در صورت تصویب و اجرای این طرح، زمینه برای حضور پررنگ‌تر نخبگان حوزوی در مسائل علوم انسانی فراهم خواهد شد. نخبگان حوزوی در عرصه مسائل علوم انسانی و اسلامی ورود جدی داشته باشند، نظام مسائل را احصا کنند و برای مشکلات و نیازهای فکری و انسانی جامعه راهکار ارائه دهند.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم خاطرنشان کرد: تلاش ما این است که همکاری‌ها میان بنیاد نخبگان و نخبگان حوزوی توسعه پیدا کند تا بتوانیم از ظرفیت علمی و فکری این گروه بیش از گذشته استفاده کنیم و ضریب تأثیرگذاری نخبگان حوزوی را در حل مسائل کشور افزایش دهیم.
در پایان نشست از پوستر آیین نکوداشت دکتر سید رضا رئیس کرمی رونمایی شد.
انتهای پیام
نظر شما