به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، حجتالاسلام والمسلمین حمید درایتی، استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه مشهد، در نشست تخصصی حلقه اجتهادی فقه نظام بینالملل که با حضور اساتید و پژوهشگران حوزه در مدرسه عالی فقاهت عالم آل محمد(ص) برگزار شد، به تبیین موضوع سنن الهی و فرجام استکبار با رویکردی قرآنی پرداخت و بر ضرورت بازخوانی سنتهای ثابت الهی در تحلیل تحولات معاصر جهان تأکید کرد.
سنن الهی؛ کلید فهم روند تاریخ و تحولات جهانی
وی با اشاره به شرایط پرالتهاب نظام بینالملل و تهدیدهای آشکار قدرتهای استکباری علیه کشورهای مستقل، بهویژه جمهوری اسلامی ایران، تصریح کرد: حوادث اخیر جهان، از جمله رفتارها و تهدیدهای رئیسجمهور آمریکا علیه ملتها و حتی مقام معظم رهبری، نشان میدهد که بازگشت به فهم سنن الهی برای تحلیل درست وضعیت موجود یک ضرورت فکری و تمدنی است.
حجت الاسلام والمسلمین درایتی با بیان اینکه استکبار جهانی امروز نهتنها ایران، بلکه کشورهایی مانند ونزوئلا، کوبا و دیگر ملتهای مستقل را نیز هدف سلطهطلبی خود قرار داده است، افزود: در چنین فضایی، شناخت سنتهای الهی هم وظیفه ما را روشن میکند و هم سرنوشت محتوم جریانهای خودکامه و سلطهطلب را برای ما تبیین میسازد.
حکمت و عدل؛ دو پایه تغییرناپذیر سنتهای الهی
استاد خارج فقه و اصول حوزه مشهد با تأکید بر اینکه سنتهای الهی بر دو اصل بنیادین حکمت و عدل استوار است، اظهار داشت: خداوند متعال حکیم است و قوانین اداره عالم را بر اساس حکمت خویش وضع کرده و این قوانین، تبعیضپذیر و استثنابردار نیستند؛ از سوی دیگر، عدل الهی اقتضا میکند که این سنتها بهصورت فراگیر، ثابت و بدون تفاوت در مورد همه جوامع و اقوام اجرا شوند.
وی خاطرنشان کرد: قرآن کریم بارها با تعابیری همچون قد خلت من قبلکم سنن و سنتالله التی قد خلت من قبل و لن تجد لسنة الله تبدیلاً، بر ثبات و استمرار این قوانین الهی در طول تاریخ تأکید کرده است و این آیات نشان میدهد که جریان تاریخ بر اساس قواعدی مشخص و تغییرناپذیر حرکت میکند.
حجت ااسلام والمسلمین درایتی با بیان اینکه شناخت سنن الهی نقش تعیینکنندهای در تحلیل حوادث تاریخی دارد، گفت: آگاهی از این سنتها گاه موجب آرامش خاطر و رهایی از اضطراب میشود و گاه درسها و عبرتهای بزرگی به انسان میآموزد تا بتواند موضع صحیح خود را در برابر رویدادهای پیچیده سیاسی و اجتماعی روشن کند.
وی با استناد به آیات متعددی از قرآن کریم افزود: خداوند متعال انسانها را به سیر در زمین و تأمل در سرنوشت اقوام گذشته فرا میخواند تا مشاهده کنند که عاقبت مستکبران و تکذیبکنندگان حق چگونه رقم خورده است.
استکبار؛ مانع اصلی پذیرش حقیقت
این استاد حوزه با ورود به بحث استکبار، آن را مهمترین عامل انکار حق، ظلم و تعدی در طول تاریخ دانست و تصریح کرد: استکبار در قرآن بهعنوان ریشه اصلی مقابله با پیامبران و اولیای الهی معرفی شده و تفاوت آن با غرور در این است که غرور میتواند امری فردی باشد، اما کبر و استکبار ماهیتی اجتماعی دارد و به تحقیر دیگران و برتریطلبی منجر میشود.
وی با اشاره به نخستین معصیت تاریخ، گفت: قرآن کریم معصیت شیطان را ناشی از استکبار میداند و امیرالمؤمنین(ع) نیز در خطبه قاصعه نهجالبلاغه، تکبر و نخوت را عامل اصلی سقوط شیطان معرفی میکند.
حجت الاسلام والمسلمین درایتی با اشاره به نمونه بارز استکبار در تاریخ، فرعون را نماد کامل خودکامگی دانست و اظهار داشت: فرعون با القای حس حقارت و بیهویتی به مردم، زمینه اطاعتپذیری و استعمار آنان را فراهم کرد؛ همانگونه که قرآن میفرماید فَاسْتَخَفَّ قَوْمَهُ فَأَطَاعُوهُ.
وی افزود: هرگاه ملتی به ناتوانی و بیهویتی خود باور پیدا کند، زمینه استکبارپذیری در آن شکل میگیرد و این دقیقاً همان راهبردی است که مستکبران در طول تاریخ دنبال کردهاند.
ریشههای درونی و بیرونی استکبار
استاد خارج فقه و اصول حوزه مشهد با تبیین ریشههای استکبار، گفت: بخشی از استکبار ریشه در ویژگیهای درونی انسان دارد؛ همانگونه که قرآن میفرماید فی صدورهم کبر. این افراد ذاتاً خودخواه، متکبر و سلطهطلباند. بخش دیگر نیز به عوامل بیرونی مانند ثروت، قدرت نظامی، نفوذ اجتماعی و انباشت سرمایه بازمیگردد که در کنار ویژگیهای ذاتی، استکبار را تشدید میکند.
وی تأکید کرد: اطاعت و تبعیت مستضعفان از مستکبران نیز به این توهم قدرت دامن میزند و آنان را در مسیر خودکامگی جسورتر میسازد.
حجت الاسلام والمسلمین درایتی با اشاره به لجاجت بهعنوان یکی از مهمترین صفات مستکبران، اظهار داشت: استکبار حد یقف ندارد؛ همانگونه که فرعون از ظلم به مردم، به مقابله با پیامبر الهی و در نهایت به ادعای الوهیت و ستیز با خدا رسید.
وی با یادآوری داستان شیطان افزود: شیطان پس از رانده شدن از درگاه الهی، بهجای توبه و بازگشت، بر لجاجت خود پافشاری کرد و حتی از خداوند مهلت خواست تا به زعم خود از خدا و انسان انتقام بگیرد؛ رفتاری که امیرالمؤمنین(ع) آن را اوج تعصب و تکبر میداند.
این استاد حوزه با تأکید بر اینکه یکی از فلسفههای اساسی تشریع احکام الهی و بعثت انبیا، مبارزه با تکبر و نخوت است، گفت: نماز، زکات، روزه، حج و حتی شیوه حضور انبیا در برابر مستکبران، همگی برای شکستن غرور و خودبزرگبینی انسان طراحی شدهاند؛ همانگونه که امیرالمؤمنین(ع) در خطبه قاصعه با ذکر نمونههایی از زندگی حضرت موسی(ع)، این حقیقت را بهروشنی تبیین میکند.
وی تصریح کرد: سنن الهی، نقشه راه تاریخاند و استکبار، هرچند در مقطعی قدرتنمایی کند، سرانجام در برابر این سنتهای تغییرناپذیر به زوال خواهد رفت.
حوادث معاصر و ضرورت بازخوانی سنن الهی
وی با اشاره به تهدیدها و رفتارهای مستکبرانه قدرتهای جهانی بهویژه ایالات متحده آمریکا علیه کشورهای مستقل، تصریح کرد: شرایط امروز جهان، از تهدید حاکمیت ملی کشورها تا گسترش سلطهطلبی، ضرورت بازگشت به سنن الهی را دوچندان کرده است تا هم وظیفه خود را بشناسیم و هم سرنوشت حتمی مستکبران تاریخ را درک کنیم.
این استاد حوزه با بیان اینکه سنن الهی بر دو اصل بنیادین حکمت و عدالت الهی استوار است، اظهار داشت: خداوند حکیم بر اساس قوانین ثابت و غیرقابل تبعیض، عالم را اداره میکند. این قوانین نه استثناپذیرند و نه تغییرپذیر و از همین رو شناخت سنن الهی، مسیر تاریخ و جایگاه کنش انسانها را روشن میسازد و گاه آرامشبخش و گاه عبرتآموز است.
حجت الاسلام والمسلمین درایتی با استناد به آیات متعدد قرآن کریم، تأکید کرد: سنن الهی در امتهای گذشته نیز جاری بوده و خداوند همواره انسانها را به سیر در زمین و تأمل در سرنوشت مستکبران فراخوانده است. تعبیرهایی همچون لن تجد لسنة الله تبدیلا و لن تجد لسنة الله تحویلا نشان میدهد که این قوانین الهی نه دچار تغییر میشوند و نه جابهجایی.
استکبار؛ ریشه اصلی مقابله با حق
وی استکبار را مهمترین عامل انکار حقیقت دانست و گفت: استکبار برخلاف غرور فردی، ماهیتی اجتماعی دارد و از خودبرتربینی نسبت به دیگران نشأت میگیرد. نخستین معصیت در تاریخ، یعنی سرپیچی شیطان، ریشه در تکبر داشت و همین خصلت، جبههای تاریخی در برابر انبیا و اولیای الهی پدید آورده است.
این استاد خارج فقه و اصول با اشاره به رفتار فرعون، خاطرنشان کرد: مستکبران ابتدا با تحقیر و سلب هویت ملتها، زمینه اطاعتپذیری و استعمار را فراهم میکنند؛ هرگاه ملتی خود را ناتوان و بیارزش بپندارد، پذیرای سلطه خواهد شد و این همان سازوکاری است که قرآن کریم در داستان فرعون ترسیم میکند.
ریشههای درونی و بیرونی استکبار
حجت الاسلام والمسلمین درایتی ریشههای استکبار را دوگانه دانست و گفت: بخشی از آن به خوی درونی انسانهای خودخواه بازمیگردد و بخشی دیگر حاصل ثروت، قدرت نظامی، جایگاه اجتماعی و اطاعتپذیری تودههاست. این عوامل در کنار یکدیگر، توهم قدرت مطلق را در مستکبران تقویت میکند.
وی با تأکید بر اینکه خداوند در برابر ظلم و گناه شتابزده عمل نمیکند، بیان داشت: سنت الهی بر مهلت دادن استوار است. این مهلت نه نشانه ناتوانی خداوند، بلکه زمینهساز آزمون مستکبران و نیز فرصتی برای بروز کمالات مؤمنان است.
این استاد حوزه عاشورا را نمونهای روشن از این سنت دانست و تصریح کرد: در کنار تلخی فاجعه عاشورا، زیباترین جلوههای ایمان، ایثار، وفاداری، توکل و مسئولیتپذیری در تاریخ بشریت آفریده شد؛ جلوههایی که بدون فراهم شدن میدان آزمون، هرگز امکان ظهور نمییافت.
گردش قدرت؛ قانونی ثابت در تاریخ
حجت الاسلام والمسلمین درایتی با اشاره به آیه وتلک الایام نداولها بین الناس گفت: هیچ قدرتی در تاریخ ماندگار نبوده است. قدرتها میان ملتها دستبهدست میشوند و هر امتی اجل و مهلتی دارد؛امپراتوریهای بزرگ نیز پس از دورهای شکوفایی، دچار افول و زوال شدهاند و این قاعدهای همیشگی است.
وی تأکید کرد: در کنار مهلت دادن به مستکبران، سنت قطعی خداوند یاری مؤمنان است. خداوند وعده داده است که کسانی را که او را یاری کنند، یاری خواهد کرد و این وعده تخلفناپذیر است؛ حتی اگر در ظاهر، مؤمنان دچار سختی و مظلومیت شوند.
این استاد حوزه با اشاره به بقای آثار تمدنهای مستکبرانه مانند فرعون، گفت: خداوند برخی آثار طاغوتها را برای عبرت آیندگان حفظ کرده است تا انسانها ببینند اوج قدرت نیز مانع سقوط و نابودی در برابر اراده الهی نمیشود.
اقتدار ایران در پرتو ایمان و رهبری
حجت الاسلام والمسلمین درایتی با اشاره به جایگاه امروز جمهوری اسلامی ایران، اظهار داشت: اقتدار کنونی ایران، برخاسته از ایمان مردم، رهبری مقتدر و توانمندیهای بومی است. هرچند مشکلاتی همچون تورم و ضعفهای مدیریتی وجود دارد، اما این ملت شایسته عزت و پیشرفت است و با اصلاح کاستیها، آیندهای روشن در انتظار آن خواهد بود.
وی تأکید کرد: سنن الهی تغییرناپذیرند و فرجام استکبار زوال است؛ همانگونه که وعده نصرت الهی برای مؤمنان قطعی و تخلفناپذیر است.
انتهای پیام/
نظر شما