خبرگزاری حوزه | رضا منتظری منتقد و کارشناس سینما در گفتوگو با خبرگزاری حوزه با بیان اینکه چهلوچهارمین جشنواره فیلم فجر تا امروز نتوانسته تصویر شایستهای از سینمای فجر ارائه دهد، اظهار کرد: به ضرس قاطع میتوان گفت این دوره یکی از ضعیفترین ادوار جشنواره فجر است. فیلمهایی که در این دوره دیدهایم، در بسیاری موارد حتی ابتداییترین اصول سینما را رعایت نمیکنند. ضعف در فیلمنامهنویسی و کارگردانی بهوضوح به چشم میآید. انگار با آثاری کممایه و بیرمق مواجهایم. این وضعیت نگرانکننده است. چون جشنواره فجر ویترین سینمای ایران محسوب میشود.
وی در پاسخ به این پرسش که این ضعف از کجا ناشی میشود، گفت: به نظر من جشنواره به نوعی به یک نمایشگاه کمّی تبدیل شده است. محلی برای ارائه آمار و ارقام، نه کیفیت. گویی مهمترین دستاورد دبیر جشنواره این است که بگوید تعداد زیادی فیلم به نمایش درآمده است. این کمیتگرایی سالهاست آفت سینمای ایران شده. کیفیت زیر سایه عدد و آمار له میشود. نتیجهاش هم همین چیزی است که امروز میبینیم.
منتظری با تأکید بر فاصله جشنواره فجر با استانداردهای جهانی تصریح کرد: این جشنواره به هیچ عنوان در قد و قامت یک جشنواره حرفهای و بینالمللی نیست. بسیاری از فیلمهایی که به جشنواره راه پیدا کردهاند، در بهترین حالت آثاری ضعیف و تلویزیونی هستند. فیلمهایی که شاید بتوانند یک عصر جمعه خانوادهای را برای ساعتی سرگرم کنند. اما سینما نیستند. تجربه سینمایی خلق نمیکنند.
وی افزود: البته نمیشود منکر وجود چند فیلم خوب در جشنواره شد. هنوز همه آثار مهم در سینمای رسانهها دیده نشدهاند. یکی از فیلمهایی که امشب نمایش داده میشود، «زندهشور» ساخته کاظم دانشی است. از نظر من این فیلم یک سینمای کامل است. هم از نظر روایت، هم ساختار و هم نگاه انسانی. چنین آثاری نشان میدهند که هنوز میتوان به سینمای اجتماعی امیدوار بود.
این منتقد سینما در ادامه درباره فیلمهای موسوم به انقلابی و استراتژیک گفت: متأسفانه آنچه تاکنون دیدهایم، اغلب کلیشهای، دمدستی و مملو از شعار است. اگر قرار است فیلم استراتژیک یا دینی ساخته شود، باید پیش از هر چیز از شعاردهی فاصله بگیرد. شعار گاهی در کلام است، گاهی در تصویر و حتی در سادهترین نماها. این شیوه، سینما را از درون تهی میکند.
منتظری با انتقاد از تداوم این رویکرد خاطرنشان کرد: شعاردهی آفتی جدی برای سینمای ایران است. این آفت سینما را دچار بحران مخاطب میکند. مخاطب امروز باهوش است و بهراحتی پس میزند. نتیجه این روند، ریزش مخاطب و بیاعتمادی عمومی به سینماست. وقتی تماشاگر دیگر انگیزهای برای دیدن فیلمها نداشته باشد، جشنواره فجر هم جایگاهش را از دست میدهد.
وی با اشاره به نگاه سادهانگارانه به سینما بیان کرد: سینما نباید اینقدر ساده تصور شود. سینما یکی از مهمترین ابزارهای رسانهای در دنیای امروز است. اما متأسفانه در کشور ما بهشدت نادیده گرفته شده است. هنوز به درک درستی از ظرفیت این ابزار نرسیدهایم. همین ناآگاهی باعث شده از سینما استفاده ابزاری و سطحی شود.
منتظری درباره هزینههای کلان تولید برخی فیلمها گفت: بودجههای هنگفتی صرف تولید فیلمهای بهاصطلاح انقلابی میشود. اما این فیلمها حتی جامعه مخاطب هدف خودشان را هم راضی نمیکنند. هدف اگر ساخت فیلم دینی و انقلابی است، هدف ارزشمندی است. اما سؤال اینجاست که چقدر درست از ابزار سینما برای رسیدن به این هدف استفاده میشود. پاسخ، متأسفانه، چندان امیدوارکننده نیست.
وی در پاسخ به راهکار برونرفت از وضعیت موجود اظهار کرد: به نظر من جشنواره فجر حتی اگر فقط ده فیلم داشته باشد، بهتر است همان ده فیلم باکیفیت باشند. فیلمهایی که هم از نظر محتوا و هم از نظر ساختار قابل دفاع باشند. چرا هر کسی که از راه میرسد باید بتواند وارد تولید فیلم شود؟ زمانی در جشنواره آثاری میدیدیم که ماهها میشد دربارهشان بحث کرد و هنوز کشف تازه داشتند.
منتظری در جمعبندی سخنانش تأکید کرد: ریشه این بحران به سیاستگذاری کلان فرهنگی و سینمایی کشور بازمیگردد. اگر واقعاً سینما برای سیاستگذاران اهمیت دارد، باید از کارشناسان زبده و مستقل استفاده کنند، نه کارشناسان رانتی. باید به تخصص اعتماد کرد. تنها در این صورت میتوان امید داشت که این بحران عمیق، که گریبان سینمای ایران را گرفته، بهتدریج ترمیم شود.
نظر شما