خبرگزاری حوزه | هادی محمدپور، کارگردان سینما و تلویزیون در گفتوگو با خبرگزاری حوزه با بیان اینکه شخصیت رهبر شهید از جمله شخصیتهایی است که ابعاد مختلف فکری، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و انسانی آن هنوز بهدرستی برای افکار عمومی و حتی جامعه هنری تبیین نشده است، اظهار کرد: هرگاه درباره چنین شخصیتهایی سخن میگوییم، نباید نگاه خود را تنها به مقطع شهادت یا مسئولیتهای اجرایی محدود کنیم، بلکه باید مجموعهای از ویژگیهای اخلاقی، اندیشهای، مدیریتی، مردمی و اعتقادی را در کنار یکدیگر دید. رهبر شهید شخصیتی بود که زندگی، منش، نوع ارتباط با مردم، نگاه به فرهنگ، روحیه جهادی، اخلاص، مسئولیتپذیری و شیوه مدیریت وی، هر کدام بهتنهایی ظرفیت خلق آثار ماندگار هنری را دارند و اگر این ظرفیتها بهدرستی شناخته شوند، سالها میتوان درباره آنها در قالب فیلم، سریال، مستند، نمایش و حتی آثار بینالمللی تولید کرد.
وی ادامه داد: یکی از آسیبهایی که همواره درباره پرداختن به شخصیتهای بزرگ وجود دارد، شتابزدگی در تولید آثار است. گاهی تصور میشود صرف علاقه و ارادت برای خلق یک اثر فاخر کافی است، در حالی که هنر بیش از هر چیز به شناخت عمیق نیاز دارد. اگر قرار است درباره رهبر شهید اثری سینمایی ساخته شود، نخستین گام، پژوهش گسترده و همهجانبه است. نویسنده، کارگردان، تهیهکننده و حتی بازیگران باید شناخت دقیقی از ابعاد شخصیتی، اندیشهها، شیوه زندگی، تصمیمهای تاریخی و حتی جزئیات رفتاری وی داشته باشند. بدون این شناخت، نتیجه کار چیزی جز یک روایت سطحی و کلیشهای نخواهد بود و چنین آثاری نه میتوانند مخاطب داخلی را اقناع کنند و نه توانایی حضور موفق در عرصه جهانی را خواهند داشت.
محمدپور با اشاره به اینکه شخصیتهای بزرگ تاریخی تنها با شعار و توصیفهای اغراقآمیز به مخاطب معرفی نمیشوند، گفت: سینما هنر روایت است و مخاطب امروز بیش از هر زمان دیگری به دنبال حقیقت و صداقت است. اگر بخواهیم رهبر شهید را تنها با مجموعهای از شعارها معرفی کنیم، نه تنها حق شخصیت وی ادا نمیشود، بلکه مخاطب نیز ارتباط عاطفی و فکری لازم را با اثر برقرار نخواهد کرد. سینما باید انسان را نشان دهد؛ انسانی که در کنار مسئولیتهای بزرگ، دغدغه مردم، خانواده، فرهنگ، عدالت و آینده جامعه را داشته است. زمانی مخاطب با شخصیت همراه میشود که زندگی واقعی، تصمیمهای دشوار، لحظههای حساس و انتخابهای سرنوشتساز وی را ببیند.
این کارگردان سینما با بیان اینکه یکی از مهمترین ویژگیهای رهبر شهید، مردمی بودن وی بود، افزود: این ویژگی صرفاً یک شعار نیست، بلکه در رفتار، گفتار و شیوه مدیریتی وی نمود داشت. اگر هنرمند بتواند این روحیه را در قاب تصویر به نمایش بگذارد، مخاطب بدون نیاز به توضیحهای مستقیم، عظمت شخصیت را درک خواهد کرد. هنر زمانی موفق است که به جای سخن گفتن درباره فضیلتها، آنها را در عمل و رفتار شخصیت به تصویر بکشد و این همان نکتهای است که بسیاری از آثار موفق جهان نیز بر پایه آن ساخته شدهاند.
وی با تاکید بر اینکه رهبر شهید تنها متعلق به یک مقطع زمانی نیست، اظهار کرد: شخصیتهایی از این دست به دلیل نوع تفکر و سبک زندگی خود، فراتر از زمان حرکت میکنند. نسلهای آینده نیز میتوانند از منش، اخلاق و شیوه مدیریت آنان درس بگیرند. به همین دلیل معتقدم پرداختن به چنین شخصیتی نباید محدود به یک فیلم یا یک مجموعه تلویزیونی باشد، بلکه باید مجموعهای از آثار سینمایی، مستند، سریال، انیمیشن و حتی آثار نمایشی درباره ابعاد مختلف زندگی وی تولید شود تا هر نسل بتواند از زاویهای تازه با این شخصیت آشنا شود.
محمدپور ادامه داد: یکی دیگر از موضوعاتی که باید مورد توجه قرار گیرد، پرهیز از کلیشهنگاری است. متأسفانه گاهی در برخی آثار، شخصیتهای بزرگ به گونهای ترسیم میشوند که بیش از اندازه دستنیافتنی و دور از زندگی مردم به نظر میرسند. در حالی که اتفاقاً جذابیت رهبر شهید در این بود که با وجود جایگاه بزرگ خود، ارتباطی صمیمی و نزدیک با مردم داشت. اگر این وجه انسانی نادیده گرفته شود، شخصیت از باورپذیری فاصله میگیرد و مخاطب احساس میکند با فردی خیالی روبهرو است، نه انسانی واقعی که توانسته با ایمان، تلاش و اخلاص به چنین جایگاهی برسد.
وی تصریح کرد: نویسندگان و فیلمسازانی که قصد ورود به چنین موضوعاتی را دارند، باید ماهها و حتی سالها به مطالعه اسناد، خاطرات، روایتهای معتبر و گفتوگو با نزدیکان شخصیت بپردازند. تولید آثار ماندگار بدون تحقیق امکانپذیر نیست. همانگونه که فیلمهای بزرگ جهان حاصل پژوهشهای طولانی هستند، ما نیز اگر میخواهیم اثری ماندگار درباره رهبر شهید خلق کنیم، باید تحقیق را در اولویت قرار دهیم. پژوهش نه تنها کیفیت فیلمنامه را افزایش میدهد، بلکه از خطاهای تاریخی و روایتهای نادرست نیز جلوگیری میکند.
این کارگردان با اشاره به ظرفیتهای جهانی چنین آثاری گفت: برخی تصور میکنند فیلمی که درباره یک شخصیت ملی ساخته میشود، تنها برای مخاطبان همان کشور جذابیت دارد، در حالی که تجربه سینمای جهان خلاف این موضوع را ثابت کرده است. مخاطبان جهانی زمانی که با شخصیتی صادق، شجاع، عدالتخواه، مردمی و دارای آرمانهای انسانی روبهرو شوند، بدون توجه به ملیت یا مذهب، با وی ارتباط برقرار میکنند. آنچه مرزها را از میان برمیدارد، حقیقت انسانی است و رهبر شهید از چنین ویژگیهایی برخوردار بود.
وی افزود: اگر فیلمی درباره رهبر شهید با استانداردهای حرفهای، فیلمنامهای قوی، شخصیتپردازی دقیق، کارگردانی حسابشده و تولیدی در تراز سینمای جهان ساخته شود، بدون تردید میتواند در جشنوارههای معتبر حضور پیدا کند و مخاطبان فراوانی در کشورهای مختلف داشته باشد. جهان امروز بیش از هر زمان دیگری به دنبال شناخت انسانهایی است که در مسیر عدالت، مسئولیتپذیری و خدمت به مردم گام برداشتهاند و این ظرفیت در شخصیت رهبر شهید بهخوبی وجود دارد.
محمدپور بیان کرد: نباید تصور کنیم ساخت فیلم درباره چنین شخصیتی تنها یک وظیفه فرهنگی داخلی است، بلکه این موضوع میتواند بخشی از دیپلماسی فرهنگی کشور نیز باشد. سینما زبانی جهانی دارد و اگر بتواند تصویری واقعی، صادقانه و هنرمندانه از شخصیتهای اثرگذار ارائه دهد، افکار عمومی جهان نیز با آن ارتباط برقرار خواهد کرد. بسیاری از کشورها تاریخ، فرهنگ و قهرمانان خود را از طریق سینما به جهان معرفی کردهاند و ما نیز باید از این ظرفیت به بهترین شکل استفاده کنیم.
وی اظهار کرد: آنچه یک فیلم را ماندگار میکند، تنها موضوع آن نیست، بلکه کیفیت روایت است. حتی اگر بهترین شخصیت تاریخی را در اختیار داشته باشیم، اما نتوانیم داستانی جذاب، پرکشش و باورپذیر روایت کنیم، اثر موفقی تولید نخواهد شد. بنابراین پرداختن به رهبر شهید نیازمند حضور بهترین فیلمنامهنویسان، پژوهشگران، طراحان صحنه، بازیگران و عوامل فنی است تا مجموعهای در شأن این شخصیت شکل بگیرد.
این کارگردان سینما ادامه داد: امروز نسل جوان بیش از هر زمان دیگری از طریق تصویر با جهان ارتباط برقرار میکند. اگر ما نتوانیم شخصیتهای بزرگ خود را با زبان هنر معرفی کنیم، طبیعی است که دیگران روایتهای متفاوتی از تاریخ و هویت ما ارائه خواهند کرد. بنابراین ساخت آثار فاخر درباره رهبر شهید صرفاً یک اقدام هنری نیست، بلکه مسئولیتی فرهنگی و تاریخی نیز به شمار میرود و میتواند در انتقال ارزشها به نسلهای آینده نقش مهمی ایفا کند.
وی با تأکید بر اینکه نباید در تولید چنین آثاری گرفتار نگاه سفارشی و عجولانه شد، گفت: هر اثری که تنها برای پاسخ به یک نیاز مقطعی ساخته شود، عمر کوتاهی خواهد داشت. اما اگر فیلمساز با عشق، تحقیق، دقت و نگاه هنری وارد میدان شود، اثری خلق خواهد شد که سالها بعد نیز ارزش تماشا داشته باشد. مخاطب امروز هوشمند است و بهخوبی تفاوت میان یک اثر پژوهشمحور و یک اثر شتابزده را تشخیص میدهد.
محمدپور افزود: رهبر شهید ظرفیت آن را دارد که از زوایای مختلف مورد بررسی قرار گیرد. دوران کودکی، شکلگیری شخصیت، سالهای فعالیت اجتماعی، مسئولیتهای مدیریتی، نگاه فرهنگی، ارتباط با مردم، تصمیمهای دشوار، روحیه ایثار، سادهزیستی و حتی روابط انسانی وی، هر کدام میتواند محور یک فیلم مستقل باشد. این گستردگی نشان میدهد که هنوز آغاز راه هستیم و ظرفیتهای فراوانی برای تولید آثار هنری درباره این شخصیت وجود دارد.
وی اظهار کرد: یکی از ویژگیهای آثار ماندگار این است که مخاطب پس از پایان فیلم احساس کند با یک انسان واقعی زندگی کرده است، نه اینکه صرفاً بخشی از تاریخ را مرور کرده باشد. این احساس تنها زمانی ایجاد میشود که شخصیتپردازی با دقت انجام شود و فیلمساز از اغراق، شعارزدگی و کلیشه فاصله بگیرد. هر اندازه شخصیت واقعیتر ترسیم شود، تأثیرگذاری آن نیز بیشتر خواهد بود.
این کارگردان سینما در پایان گفت: معتقدم رهبر شهید تنها یک شخصیت سیاسی یا مدیریتی نبود، بلکه سرمایهای فرهنگی و انسانی برای ملت ایران به شمار میرود. چنین شخصیتهایی میتوانند الهامبخش نسلهای متعدد هنرمندان باشند و آثار ارزشمند فراوانی را در سینما، تلویزیون، تئاتر، ادبیات و دیگر شاخههای هنر رقم بزنند. البته تحقق این هدف نیازمند نگاه بلندمدت، برنامهریزی فرهنگی، پژوهش عمیق، حمایت از هنرمندان متخصص و پرهیز از سطحینگری است. هر اندازه شناخت ما از ابعاد شخصیتی رهبر شهید عمیقتر باشد، آثار هنری نیز ماندگارتر، اثرگذارتر و جهانیتر خواهند شد و میتوانند تصویری صادقانه از فرهنگ، هویت و ارزشهای ملت ایران را در برابر دیدگان مخاطبان سراسر جهان قرار دهند.
انتهای پیام
نظر شما