به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از تهران، مراسم سوگواری شهادت امام سجاد (ع) و گرامیداشت یاد شهید آیتاللهالعظمی سیدعلی خامنهای قائد امت و اعضای شهید خانواده ایشان، امروز ۲۰ تیر ماه با حضور اقشار مختلف مردم در مسجد سید سجاد علیه السلام محله مجیدیه جنوبی تهران برگزار شد.
بنا بر این گزارش، حجت الاسلام والمسلمین نصرت الله هاتفی کارشناس مسائل فرهنگی و تاریخ اسلام در این مراسم با بیان اینکه با اشاره به حوادث تاریخی که طی آن امام سجاد (ع) با استفاده از موقوفات، هزینه زندگی نیازمندان را در حوادث مختلف متقبل می شدند، گفت: امروز که کشور به دلیل استقامت در برابر رژیم های تروریستی آمریکا و صهیونسیتی تحت فشارهای اقتصادی شدید است و حماسه جنگ رمضان موجب تشدید تحریم ها علیه ملت ایران شد وظیفه اصلی دولت و مسئولان سایر دستگاه ها و قوا حمایت از اقشار مختلف مردم به ویژه نیازمندان است.
نماینده دوره اول مجلس شورای اسلامی گفت: سیره امام خمینی و رهبر شهید انقلاب اسلامی دستگیری از اقشار مستضعف و حمایت از خانواده های محروم به ویژه در میانه حوادث سیاسی و اجتماعی بود هرچند امروز شاهد کم توجهی برخی از مسئولان و مدیران قوای سه گانه نسبت به طبقات محروم جامعه هستیم. دردناک تر اینکه عده ای از دست اندرکاران مدام به فکر مال اندوزی و انباشت سرمایه برای خود و اعضای خانواده خود هستند.
چگونگی برخورد با مخالفان در سیره حضرت زین العابدین (ع)
کارشناس تاریخ اسلام در ادامه در خصوص برخی از ویژگیهای اخلاقی امام سجاد (ع) که برای زندگی امروز نیز کاربرد فراوانی دارد، اظهار داشت: یکی از مهمترین این ویژگیها، گذشت از خطاهای دیگران و رفتارهای نادرستی است که گاهی افراد مرتکب میشوند. به عنوان نمونه، وقتی حضرت در مدینه بودند و پس از شهادت امام حسین علیهالسلام، عدهای تحت تأثیر فضای موجود، سخنان نامربوطی به ایشان میگفتند. امام سجاد (ع) میدانست که این رفتارها از روی تعمد نیست، بلکه ناشی از کینههای شخصی یا تبلیغات سوء علیه خاندان ایشان است. در چنین شرایطی، حضرت با متانت تمام میفرمود: «اگر اینان راست میگویند، خدا از من بگذرد و اگر دروغ میگویند، خدا از شما بگذرد.»
وی ادامه داد: روزی حضرت بیرون از منزل بودند که شخصی آمد و به ایشان ناسزا گفت. امام سجاد(ع) در پاسخ فرمودند: «شخصیت ما چنان است که اگر به خود بنگریم، میبینیم آنچه پوشیده مانده است، بسیار بدتر از چیزهایی است که شما بر ما میشمارید. خدا از تقصیرات ما بگذرد.» این برخورد کریمانه چنان بر آن مرد تأثیر گذاشت که از رفتار خود شرمنده شد و پشیمان گشت. همچنین در مواردی، حضرت به صورت ناشناس به بستگان نیازمند خود کمک میکرد، به گونهای که آنان گمان میکردند کمک از سوی دیگران است و هرگز نمیدانستند که خود امام سجاد علیهالسلام پشت این بخششها قرار دارد. حتی اگر کسی در مجلسی از ایشان گلهای میکرد، حضرت هرگز روی خود نمیآورد و این نشاندهنده اوج بزرگواری و فروتنی ایشان است.
سیره حضرت زین العابدین در برخورد با با رفتاری دیگران
حجت الاسلام والمسلمین هاتفی در ادامه با بیان گذشت از خطاهای دیگران، افزون بر جلوگیری از نزاع، اختلاف و کینهتوزی، آثار روحی و روانی عمیقی نیز دارد و مهمترین دستاورد آن، آرامش درون و کنترل خویشتن است که انسان را به زندگی همراه با صلح و صفا رهنمون میکند، خاطرنشان کرد: از سوی دیگر، گذشت در برابر افراد پست صفت، سرمایه اجتماعی را تقویت کرده و فضای صمیمیت را جایگزین حساب گری های سرد میسازد. همچنین پاسخ نیک به بدی، شخصیت انسان را تعالی میبخشد و او را به مدار احسان نزدیک میکند. مصادیق این رفتار را به وضوح در خانواده میتوان دید؛ گاهی بحران مالی، خستگی کاری یا فشارهای روزمره باعث میشود که یکی از همسران کلام تندی به کار برد و طرف مقابل آزرده خاطر شود.
وی با بیان اینکه با الهام از سیره امام سجاد (ع)، به جای قهر و فاصله گرفتن، میتوان با گفتوگویی مودبانه و آگاهانه، تنش را مهار کرد و از تداوم زندگی خانوادگی پاسداری نمود، افزود: در محیط کار نیز رقابتها، حسادتها و رفتارهای ناپسند ممکن است آرامش درونی را بر هم زند، اما توجه به اصل گذشت، بهبود روابط و افزایش تحمل را به همراه دارد. حتی در برخوردهای روزمره خیابانی، یک خطای کوچک میتواند به دام بیفتد، در حالی که گذشت، راهگشای بسیاری از مشکلات است.
از ویژگیهای برجسته امام سجاد (ع)، کمکهای پنهانی و صدقات مخفیانه ایشان بود
امام جماعت مسجد سید سجاد علیه السلام تهران در ادامه با بیان اینکه از دیگر ویژگیهای برجسته امام سجاد (ع)، کمکهای پنهانی و صدقات مخفیانه ایشان بود، گفت: وقتی حضرت از دنیا رفتند، بر شانههای مبارک شان آثار باربری و حمل آذوقه به وضوح دیده میشد که نشان میداد به وفور این کار را انجام میدادهاند. ایشان دو گونه کمک به محرومان داشتند: یکی کمک به کسانی که در خانه حضرت میآمدند و درخواست میکردند، که شیوهای متداول است؛ و دیگری کمک برنامهریزیشده به خانوادههای آبرومندی که نیاز خود را ابراز نمیکردند.
تاکید امام سجاد (ع) بر حفظ کرامت و شخصیت نیازمندان در هنگام کمک کردن به آنها
وی ادامه داد: حضرت شبانه، بارهایی از گندم، نان و سایر مایحتاج را بر دوش میگرفت و به درِ خانه این افراد میبرد، به گونهای که آنان هرگز نمیفهمیدند کمک از سوی کیست. این روش، دقیقاً مطابق با تأکید قرآن در سوره بقره است که بر حفظ کرامت و شخصیت نیازمندان در هنگام کمک کردن، سفارش شده است.
استاد حوزه علمیه تهران در ادامه با بیان اینکه این رویکرد، نکته بسیار مهمی برای زندگی امروز ما دارد. متأسفانه بسیاری از کمکها جنبه نمایشی پیدا کرده و گاهی با فیلمبرداری و انتشار در فضای مجازی، به تبلیغ شخصی یا ابزاری برای جذب رأی و حمایت انتخاباتی تبدیل میشود، گفت: امام سجاد (ع) با این رفتار خود به ما میآموزند که کمک به محرومان، خاصه آنان که آبرومند و خوددار هستند، باید پنهان باشد تا شخصیتشان خدشهدار نشود و از آن سو، به تبلیغ خودی تبدیل نگردد. اگر کار را برای خدا انجام میدهیم، باید آن را پنهان نگاه داریم و از هر گونه خودنمایی بپرهیزیم.
حجت الاسلام والمسلمین هاتفی در خصوص دیگر ابعاد شخصیتی حضرت سجاد (ع)گفت: یکی دیگر از اقدامات امام سجاد (ع)، پرداخت دیون بدهکاران آبرومندی بود که توان بازپرداخت نداشتند. ایشان بهطور محرمانه، بدهی آنان را تسویه میکردند.
امام سجاد (ع) هزینه زندگی نیازمندان را متقبل می شدند
استاد حوزه علمیه تهران در ادامه با بیان اینکه در دوران امروز، این سنت نیکو به شکل کمک به زندانیان جرایم غیرعمد، به ویژه بدهکاران مهریه یا ورشکستگان ناخواسته، ادامه یافته است، گفت: همچنین در واقعه حرّه که لشکر مسلم بن عقبه وارد مدینه شد و چهارصد خانواده در تنگنای شدید قرار گرفتند، امام سجاد (ع) با استفاده از موقوفات خود، هزینه زندگی آنان را متقبل شد و پس از آن نیز مدیریت یکصد خانوار نیازمند را بر عهده داشت.
وی تاکید کرد: این اقدامات به ما میآموزد که در جامعه، باید بهطور منظم و برنامهریزیشده به خانوارهای بیسرپرست، تهیدستان و آسیبپذیران کمک کرد و نمیتوان همه انتظارات را از دولت داشت. بخش سوم اقتصاد و خیریههای مردمی باید با اندیشه و تدبیر، نقش مؤثر خود را در این حوزه ایفا کند.
کارشناس تاریخ اسلام افزود: در اینجا لازم است به یک استدلال نادرست نیز پاسخ داده شود. برخی معتقدند که کمک به فقرا، انگیزهٔ قیام علیه حکومتهای ظالم را از بین میبرد و لذا نباید به فقرا کمک کرد تا آنان علیه نظام قیام کنند.
حجت الاسلام والمسلمین هاتفی اضافه کرد: این تفکر از چند جهت باطل است: نخست آنکه فقر ریشههای متعددی دارد و همهٔ آن را نمیتوان به حکومت نسبت داد. دوم آنکه فقر به خودی خود موجب شورش نمیشود؛ بلکه گاهی فقیران به دلیل تنگدستی، دچار نزاعهای قومی، کاهش سطح فرهنگی، فحشا، دزدی، اعتیاد و زندان میشوند که خود آسیبهای اجتماعی عمیقتری را رقم میزند.
کمکهای آگاهانه میتواند سطح آگاهی، سلامت و توان اقتصادی فقرا را افزایش دهد
وی اضافه کرد: سوم آنکه از نظر اخلاقی، انسانها دارای کرامت ذاتی، حق حیات، خوراک و درمان هستند و ابزار قرار دادن یک کودک گرسنه برای هدفی سیاسی، عملی غیرانسانی و غیراخلاقی است. برعکس، کمکهای آگاهانه میتواند سطح آگاهی، سلامت و توان اقتصادی فقرا را افزایش دهد و آنان را به نیروهای مفید و آگاه در جامعه تبدیل کند، که خود به بهبود ساختارها و نظارت بر عملکرد حکومتها کمک میکند.
امام جماعت مسجد سید سجاد علیه السلام گفت: بنابراین، به جای کنارهگیری از کمک، باید با بینش و برنامهریزی دقیق، هم به معیشت فقرا رسیدگی کرد و هم بستر توانمندسازی آنان را فراهم آورد تا بتوانند به جامعه بازگردند و زندگی بهتری داشته باشند.
حجت الاسلام والمسلمین هاتفی در خصوص مجموع ابعاد شخصی حضرت سجاد (ع) یادآور شد: در مجموع، دو اصل اساسی «گذشت» و «کمک کریمانه و پنهان به محرومان» که با برنامهریزی و حفظ آبروی نیازمندان همراه است، از مهمترین آموزههای امام سجاد (ع) برای جهان معاصر به شمار میروند.
فعالیتهای خیریه باید اندیشمندانه، هدفمند و سازمانیافته باشد
کارشناس مسائل فرهنگی افزود: این آموزهها نشان میدهند که فعالیتهای خیریه باید اندیشمندانه، هدفمند و سازمانیافته باشد و از هر گونه خودنمایی و سیاستزدگی به دور بماند تا بتواند تأثیر واقعی خود را بر جامعه بگذارد و زندگی افراد نیازمند را به طور بنیادین بهبود بخشد.
حجت الاسلام والمسلمین هاتفی در پایان گفت: مسئولان نظام جمهوری اسلامی ایران باید از سیره و سنت و سبک زندگی امام سجاد علیه السلام برای مدیریت کشور و خدمت به اقشار مختلف مردم به ویژه در شرایط بسیار سخت اقتصادی امروز جامعه استفاده کنند.
نظر شما