خبرگزاری حوزه | محمد بخشیزاده هنرمند خوشنویس در گفتگو با خبرگزاری حوزه با بیان اینکه هنر خوشنویسی از اصیل ترین جلوه های هنر اسلامی است، اظهار کرد: خوشنویسی در فرهنگ ایرانی و اسلامی تنها یک مهارت هنری نیست، بلکه شیوه ای برای تجلی ایمان، معرفت و زیبایی به شمار می رود. این هنر در طول قرن ها بیش از هر عرصه دیگری با قرآن کریم پیوند خورده و بخش مهمی از هویت خود را از کتابت آیات الهی گرفته است. اگر امروز از شکوه خوشنویسی اسلامی سخن می گوییم، بخش بزرگی از این عظمت به دلیل خدمت این هنر به قرآن کریم است؛ زیرا زیباترین آثار خوشنویسی تاریخ اسلام با هدف نگارش کلام وحی خلق شده اند.
وی افزود: هر هنری برای رسیدن به کمال نیازمند یک محتوای متعالی است و خوشنویسی این افتخار را داشته که از نخستین روزهای شکل گیری تمدن اسلامی در خدمت قرآن قرار گیرد. همین همراهی سبب شد خوشنویسی مسیر رشد و تکامل خود را با سرعت بیشتری طی کند و استادان بزرگی در طول تاریخ همه توان و استعداد خود را برای نگارش آیات قرآن به کار بگیرند. اگر این پیوند مبارک میان قرآن و خوشنویسی شکل نمی گرفت، شاید این هنر هیچ گاه به چنین جایگاه والایی در جهان اسلام دست پیدا نمی کرد.
بخشیزاده ادامه داد: کتابت قرآن تنها نوشتن واژه ها در کنار یکدیگر نیست، بلکه نوعی عبادت و سلوک معنوی محسوب می شود. خوشنویسی که قلم به دست می گیرد تا آیات الهی را بنگارد، پیش از هر چیز باید دل خود را متوجه خداوند کند. بسیاری از استادان بزرگ خوشنویسی بر این باور بودند که طهارت ظاهر و باطن، آرامش روح و حضور قلب، تاثیر مستقیمی بر کیفیت نگارش قرآن دارد. به همین دلیل کتابت قرآن همواره جایگاهی متفاوت از دیگر آثار خوشنویسی داشته و هنرمندان با احترام و مراقبت ویژه به آن پرداخته اند.
وی با اشاره به تاثیر قرآن بر شکل گیری مکتب های مختلف خوشنویسی بیان کرد: بسیاری از خطوط اصیل اسلامی مانند نسخ، ثلث، محقق و ریحان در مسیر کتابت قرآن به اوج زیبایی و پختگی رسیدند. نیاز به خوانایی، استحکام و زیبایی در نگارش آیات الهی موجب شد خوشنویسان طی سالیان طولانی قواعد دقیق و سنجیده ای را برای هر خط تدوین کنند. در حقیقت قرآن کریم تنها موضوع کتابت نبود، بلکه بزرگ ترین استاد و الهام بخش خوشنویسان در مسیر تکامل این هنر به شمار می رفت.
وی تصریح کرد: یکی از ویژگی های مهم خوشنویسی آن است که زیبایی را با معنا پیوند می دهد. در بسیاری از هنرها مخاطب ابتدا ظاهر اثر را مشاهده می کند، اما در خوشنویسی قرآنی زیبایی ظاهری وسیله ای برای نزدیک شدن مخاطب به معنای آیات الهی است. هنگامی که یک صفحه قرآن با رعایت اصول هنری، تناسب، ترکیب بندی و ظرافت نگاشته می شود، خواننده علاوه بر بهره مندی از پیام الهی، با جلوه ای از زیبایی نیز روبه رو می شود که این خود می تواند در ایجاد انس بیشتر با قرآن موثر باشد.
بخشیزاده بیان کرد: خوشنویسی قرآنی مسئولیت سنگینی بر دوش هنرمند قرار می دهد، زیرا کوچک ترین خطا در نگارش آیات پذیرفتنی نیست. از این رو کاتب قرآن باید علاوه بر تسلط کامل بر اصول خوشنویسی، با قواعد رسم الخط قرآن، وقف و ابتدا و نکات مربوط به کتابت مصحف نیز آشنا باشد. این مسئولیت سبب شده است که کتابت قرآن همواره یکی از دشوارترین و در عین حال ارزشمندترین شاخه های هنر خوشنویسی باشد و هر هنرمندی شایستگی ورود به این عرصه را پیدا نکند.
وی در ادامه این بخش از سخنان خود اظهار کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند تقویت آموزش خوشنویسی با رویکرد قرآنی هستیم. نسل جوان اگر از همان سال های نخست با زیبایی های کتابت قرآن آشنا شود، علاوه بر فراگیری یک هنر ارزشمند، ارتباط عمیق تری با فرهنگ و معارف اسلامی برقرار خواهد کرد. این سرمایه فرهنگی باید با برنامه ریزی دقیق، حمایت از استادان برجسته و معرفی آثار فاخر خوشنویسی به جامعه حفظ و به نسل های آینده منتقل شود.
وی با تاکید بر اینکه خوشنویسی در طول تاریخ همواره نقش مهمی در حفظ و انتقال میراث مکتوب اسلامی داشته است، گفت: اگر تلاش هزاران کاتب قرآن در طول قرن های گذشته نبود، امروز بسیاری از نفیس ترین نسخه های خطی قرآن در اختیار ما قرار نداشت. این آثار تنها نسخه هایی برای مطالعه نیستند، بلکه بخشی از هویت فرهنگی و هنری جهان اسلام به شمار می روند. هر صفحه از این مصحف ها نشان دهنده عشق، دقت و ایمان هنرمندی است که ساعت ها و گاه سال ها از عمر خود را صرف نگارش کلام الهی کرده است.
بخشیزاده افزود: یکی از مهم ترین رسالت های خوشنویسان امروز، پاسداری از این میراث گران سنگ است. در کنار بهره گیری از فناوری های نوین، نباید اجازه دهیم سنت اصیل کتابت قرآن به فراموشی سپرده شود. هر چند نسخه های چاپی نیاز جامعه را تامین می کنند، اما هیچ چیز جای ارزش معنوی و هنری یک قرآن دست نویس را نمی گیرد. اثری که با قلم و مرکب و با نیت قرب الهی نوشته می شود، روح و هویتی دارد که در تولیدات ماشینی قابل دستیابی نیست.
وی درباره ارتباط درونی خوشنویس با قرآن اظهار کرد: هنرمندی که سال ها با آیات الهی مأنوس میشود، ناخواسته سبک زندگی، نگاه و روحیه خود را نیز از این کلام نورانی تاثیر میپذیرد. کتابت قرآن تنها تمرین دست نیست، بلکه تربیت دل و جان است. بسیاری از استادان بزرگ خوشنویسی معتقد بودند که هر چه ارتباط معنوی هنرمند با قرآن عمیق تر باشد، اثر او نیز از لطافت، استحکام و تاثیرگذاری بیشتری برخوردار خواهد شد و این موضوع را در آثار ماندگار گذشته به خوبی می توان مشاهده کرد.
وی ادامه داد: امروز لازم است مراکز فرهنگی، حوزه های علمیه، دانشگاه ها و انجمن های هنری برای ترویج خوشنویسی قرآنی همکاری گسترده تری داشته باشند. برگزاری نمایشگاه های تخصصی، نشست های علمی، دوره های آموزشی و حمایت از هنرمندان جوان می تواند زمینه آشنایی نسل جدید با ظرفیت های این هنر را فراهم کند. همچنین لازم است آثار فاخر خوشنویسی قرآنی بیش از گذشته در معرض دید مردم قرار گیرد تا جامعه با ارزشهای هنری و معنوی این گنجینه آشنا شود.
بخشیزاده با بیان اینکه هنر خوشنویسی می تواند زبان مشترک ملت های مسلمان باشد، گفت: قرآن کریم محور وحدت امت اسلامی است و خوشنویسی نیز از دیرباز یکی از مهم ترین جلوه های هنری این وحدت بوده است. هر چند ملت های مختلف دارای فرهنگ و زبان های گوناگون هستند، اما هنگامی که آیات قرآن با خطی زیبا نگاشته می شود، همه مسلمانان فارغ از تفاوت های قومی و زبانی، با آن ارتباط برقرار می کنند. این ویژگی نشان می دهد که خوشنویسی تنها یک هنر ملی نیست، بلکه هنری تمدنی و متعلق به سراسر جهان اسلام است.
وی در پایان تاکید کرد: هر اندازه توجه به قرآن در جامعه افزایش یابد، هنر خوشنویسی نیز مسیر بالندگی بیشتری را طی خواهد کرد، زیرا این دو از یکدیگر جدایی ناپذیر هستند. اگر می خواهیم این هنر اصیل همچنان زنده، پویا و اثرگذار باقی بماند، باید زمینه حضور هنرمندان در عرصه کتابت قرآن، آموزش نسل جوان، تولید آثار فاخر و معرفی گنجینه های ارزشمند خوشنویسی را بیش از گذشته فراهم کنیم. بی تردید آینده خوشنویسی ایران در گرو حفظ پیوند عمیق آن با قرآن کریم است؛ پیوندی که طی قرنهای متمادی سرچشمه خلق ماندگارترین آثار هنری جهان اسلام بوده و همچنان میتواند الهام بخش نسلهای آینده باشد.
انتهای پیام
نظر شما