حجتالاسلام وحدت مشهوری رئیس اداره اوقاف و امور خیریه ناحیه سه تبریز در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در تبریز، با تأکید بر لزوم ایجاد تحول بنیادین در رویکردهای مرتبط با سنت حسنه وقف، این نهاد تاریخی را عاملی پیشران در توسعه پایدار اجتماعی و اقتصادی توصیف کرد.
مشرح خبر در ادامه آمده است:
خبرنگار حوزه: همواره از وقف به عنوان یک پایگاه تمدنساز در فرهنگ ایرانی-اسلامی یاد کردهاید؛ کارکرد اصلی این سنت در معماری اجتماعی و اقتصادی جامعه چگونه ارزیابی میشود؟
حجتالاسلام مشهوری: وقف صرفاً یک کنش عاطفی و خیریه مقطعی نیست، بلکه یک استراتژی هوشمندانه و سرمایهگذاری بلندمدت اجتماعی است که پویایی جامعه را تضمین میکند، در واقع انسان با این کار دارایی مادی و فانی خود را به یک چشمه جوشان و ثروتی جاودان مبدل میسازد. از منظر تاریخی، این سنت حلقه اتصال نسلهای متمادی بوده و بلوغ فکری واقفانی را به تصویر میکشد که ثروت را ابزاری برای التیام دردهای بشری و توسعه سرزمینی میدانستهاند. اگر به پیشینه استقلال نهادهای علمی، درمانی و مذهبی نگاه کنیم، درمییابیم که شریانهای اصلی خدمات عمومی نظیر کاروانسراها، مدارس و بیمارستانها بر پایه همین تفکر نوعدوستانه بنا شدهاند. مهمترین دستاورد این ساختار، تعدیل ثروت در جامعه، کاهش شکافهای طبقاتی و یاری رساندن به حاکمیتها در جبران کمبود بودجههای عمرانی و زیرساختی است.
خبرنگار حوزه: با توجه به تغییرات سریع و نیازهای پیچیده دنیای معاصر، آیا ساختار سنتی موقوفات همچنان پاسخگوی الزامات روز جامعه است؟ چه تحولی در این عرصه ضرورت دارد؟
حجتالاسلام مشهوری: دقیقاً نقطه عطف ماجرا همینجا است؛ ما باید نیات واقفان را با اقتضائات عصر حاضر همگام کنیم. امروز دیگر نباید مفهوم وقف را صرفاً در احداث بناهای فیزیکی و چهاردیواریها محدود دانست. جامعه امروز تشنه وقف در حوزههای علم، فناوری، کارآفرینی و سلامت مدرن است. سوق دادن سرمایههای وقفی به سمت حل ابرچالشهایی مانند بحرانهای زیستمحیطی، حمایت از نخبگان، توسعه استارتاپها و شرکتهای دانشبنیان و همچنین دیجیتالسازی، میتواند این سنت دیرینه را به موتور محرک اقتصاد نوین تبدیل کند.
برای مثال، در بخش سلامت، تجهیز مراکز درمانی به دستگاههای پیشرفته پزشکی و پشتیبانی از بیماران درگیر با امراض صعبالعلاج، از مصادیق بارز وقف کارآمد است. در حوزه محیطزیست نیز نیازمند «وقف سبز» هستیم؛ یعنی اختصاص منابع برای توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، حفظ منابع آبی، درختکاری و مبارزه با بیابانزایی که کاملاً با چالشهای زیستی امروز بشر مطابقت دارد.
خبرنگار حوزه: برای اجرای این ایدههای کلان و عامالمنفعه، نیازمند ساختارهای مالی قدرتمندی هستیم. در این زمینه چه راهکارهای نوینی قابل اجرا است؟
حجتالاسلام مشهوری: الگوبرداری از تجربیات موفق جهان اسلام در این زمینه راهگشا است. تأسیس نهادهای تخصصی مالی با محوریت وقف، انتشار اوراق وقف و راهاندازی صندوقهای سرمایهگذاری موقوفاتی، ابزارهایی هستند که میتوانند جریانی مستمر از درآمد را برای پروژههای بزرگ خلق کرده و وابستگی به بودجههای دولتی را به حداقل برسانند. در کنار این موضوع، توسعه موقوفات تولیدمحور و اختصاص بخشی از عواید به مهارتآموزی و حمایت از کسبوکارهای خُرد، نقش بسزایی در ریشهکنی بیکاری و توانمندسازی اقتصادی دهکهای پایین جامعه ایفا خواهد کرد. این رویکرد در حقیقت نوعی «جهاد اقتصادی» است که جامعه اسلامی را در برابر تکانهها و فشارهای خارجی مقاوم ساخته و استقلال آن را تضمین میکند.
خبرنگار حوزه: یکی از دغدغههای همیشگی در امور خیریه، بحث اعتماد عمومی به نحوه مدیریت داراییهاست. سازمان اوقاف برای حفظ و ارتقای این سرمایه اجتماعی چه تدابیری اندیشیده است؟
حجتالاسلام مشهوری: اعتماد مردم، حیاتیترین دارایی و رکن اصلی نهاد وقف است. هرگونه عدم شفافیت در نحوه مصرف عواید موقوفات، ضربه جبرانناپذیری به این نهاد وارد میکند. ارائه گزارشهای دقیق، مستمر و روشن به واقفان و افکار عمومی، ضامن بقای این جریان است. به همین منظور، ایجاد یک پایگاه داده جامع از موقوفات، ثبت بدون نقص نیات واقفین و نظارت بیوقفه بر عملکرد متولیان، از اولویتهای قطعی ما است، در کنار این شفافیت، نیازمند آسیبشناسی جدی نیز هستیم؛ چراکه متأسفانه برخی موقوفات به دلیل سوءمدیریتهای گذشته، فرسودگی یا تغییر کاربریهای غیرقانونی از چرخه خدماترسانی خارج شدهاند و احیای آنها عزم همگانی دستگاههای اجرایی را میطلبد.
خبرنگار حوزه: اگر شهروندی تمایل به مشارکت در این سنت حسنه داشته باشد اما توان مالی برای ایجاد یک موقوفه مستقل و بزرگ را نداشته باشد، چه بستری برای او فراهم است؟
حجتالاسلام مشهوری: راهکار این مسئله در ترویج «وقف جمعی و مشارکتی» نهفته است. در این مدل، نیازی نیست یک فرد تمام هزینه یک پروژه عظیم را بپردازد؛ بلکه آحاد مردم با هر سطح از بضاعت مالی میتوانند سهامدار یک کار خیر بزرگ شوند. این شیوه نه تنها پروژههای کلان آموزشی، بهداشتی و عمرانی را در مناطق محروم به سرانجام میرساند، بلکه حس تعلق خاطر، همبستگی و وفاق اجتماعی را در جامعه به شدت ارتقا میدهد.
خبرنگار حوزه: در پایان، چه نهادهایی را در نهادینهسازی و گسترش این فرهنگ دخیل میدانید؟
حجتالاسلام مشهوری: این یک رسالت چندوجهی است. رسانهها با تولید محتوای اثرگذار و معرفی الگوهای موفق، نقش اول را در ترغیب نسل جوان دارند. حوزههای علمیه و مبلغان دینی نیز باید ابعاد فقهی و برکات معنوی این فداکاری بزرگ را تبیین کنند. از سوی دیگر، دستگاههای قانونگذار و اجرایی موظفاند با کاهش بروکراسی اداری، وضع معافیتهای مالیاتی و ارائه چتر حمایتی حقوقی، مسیر را برای واقفان هموار سازند. همچنین مراکز دانشگاهی باید با پژوهشهای میانرشتهای، ابزارهای جدید اقتصاد وقف را طراحی کنند و در نهایت، خانوادهها و مدارس بذر نوعدوستی و مسئولیتپذیری را در دل کودکان بکارند.
اداره اوقاف ناحیه سه تبریز نیز با بهرهمندی از تیمی متخصص، آمادگی کامل دارد تا مشاورههای لازم را برای ثبت موقوفات متناسب با نیازهای جدید (مانند سلامت روان، ورزش همگانی و حمایت از کودکان کار) به خیرین محترم ارائه دهد تا این میراث ارزشمند، پرفروغتر از گذشته چراغ راه توسعه جامعه باقی بماند.
انتهای پیام. /
نظر شما