به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، حسین سیمایی صراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، امروز یکشنبه هشتم شهریورماه در مراسم اختتامیه چهلمین کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی با موضوع وحدت اسلامی در اندیشه رهبر شهید که با حضور علمای شیعه و اهل سنت خراسان رضوی و کشورهای اسلامی در تالار قدس کتابخانه آستان قدس رضوی برگزار شد، با تبریک میلاد پیامبر گرامی اسلام(ص) و امام صادق(ع)، اظهار داشت: همچنان سوگوار منادی بزرگ وحدت در قرن حاضر، رهبر شهید، هستیم که به دست عوامل تفرقه، آمریکا و رژیم صهیونیستی به شهادت رسید.
وی با قدردانی از پیام راهگشای رهبر معظم انقلاب اسلامی در این کنفرانس، افزود: با توجه به محدودیت زمان، به یک پرسش اساسی درباره امکانپذیری وحدت و پاسخ آن میپردازم؛ پرسش این است که چگونه با وجود اندیشههای متفاوت و متکثر مذاهب و ادیان گوناگون، وحدت امکانپذیر است؟
وحدت با شباهت اشتباه نشود
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری ادامه داد: آیا با وجود تفاوتهایی که خداوند در آفرینش انسانها قرار داده است، انتظار داریم حرکتی برخلاف طبیعت و تکوین شکل بگیرد؟ اشکال اساسی در این پرسش آن است که وحدت را با شباهت و یکسانی اشتباه میگیرند.
سیمایی صراف تصریح کرد: تاریخ مسلمانان نشان داده است که بخش عمدهای از تاریخ اسلام، فرهنگ تکصدایی نبوده و در تمدن اسلامی مذاهب و مکاتب مختلف در کنار یکدیگر حضور داشتهاند.
وی بیان کرد: در تاریخ اسلام مذاهب کلامی گوناگونی همچون اشعری، اعتزالی و عدلیه و مذاهب فقهی مختلف از جمله حنبلی، شافعی، مالکی، حنفی و جعفری وجود داشته و در کنار آنها مکاتب گوناگون تفسیری نیز شکل گرفته است.
تمدن اسلامی بر مدار مدارا شکل گرفت
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با اشاره به تجربه تاریخی مسلمانان اظهار داشت: بخش بزرگی از تاریخ اسلام حاکی از وجود فرهنگ مدارا و تحمل میان گروههای مختلف است و حتی در مواجهه با پیروان ادیان دیگر مانند یهودیان، مسیحیان و سایر اقلیتهای دینی نیز نمونههای قابل توجهی از این مدارا وجود داشته است.
سیمایی صراف با اشاره به دیدگاه توماس باور، اسلامشناس معاصر آلمانی، گفت: این اندیشمند درباره این موضوع مطالعات گستردهای انجام داده و مفهوم چندصدایی و چندمعنایی را در تاریخ تمدن اسلامی تئوریزه کرده است.
وی افزود: نظریه وی بر مفهوم ابهام، تنوع و تکثر استوار است و بر این نکته تأکید دارد که مسلمانان در بخش مهمی از تاریخ خود از فرهنگ چندصدایی برخوردار بوده و عموماً اهل مدارا بودهاند.
تکصدایی، تهدیدی برای تکثر فرهنگی است
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری تصریح کرد: به اعتقاد این اسلامشناس، ورود خشن مدرنیته به جهان اسلام موجب بازتولید دیگری و خشونت و دامنزدن به تعصب شد؛ روندی که امروز نیز ممکن است از سوی شبکههای اجتماعی و الگوریتمهای هوش مصنوعی بازتولید شود.
سیمایی صراف ادامه داد: شبکههای اجتماعی و الگوریتمهای هوش مصنوعی میتوانند به سمت ترویج تکصدایی و یکسانانگاری حرکت کنند و در این مسیر، خردهفرهنگها، تنوعها و تکثرهای فرهنگی را تحت تأثیر قرار دهند.
وی با تأکید بر هماهنگی میان تکوین و تشریع در آموزههای قرآن کریم اظهار داشت: خداوند انسانها را شعوب و قبایل مختلف قرار داده و این تفاوت و تنوع را بخشی از نظام آفرینش قرار داده است؛ بنابراین نمیتوان تفاوتهای موجود میان انسانها را انکار کرد.
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با اشاره به آموزههای قرآن کریم درباره تعامل با پیروان ادیان دیگر گفت: قرآن کریم صرف دیگری بودن را دلیل نفی و طرد نمیداند و تفاوت دینی به خودی خود دلیل جهاد و قتال نیست، بلکه عداوت، دشمنی و تجاوز است که زمینه مقابله را ایجاد میکند.
سیمایی صراف افزود: قرآن کریم درباره کسانی که با مسلمانان وارد جنگ نشده و آنان را از سرزمینشان بیرون نکردهاند، بر نیکی و رعایت عدالت تأکید میکند و این آموزه نشان میدهد که تفاوت و دیگری بودن نباید بهانهای برای دشمنی و طرد باشد.
وی تأکید کرد: باید به فرهنگ اسلام و تاریخ پرافتخار تمدن اسلامی افتخار کنیم؛ تمدنی که قرنها توانست بر پایه مدارا، تحمل و منطق، میان ادیان و فرهنگهای گوناگون تعامل و همزیستی ایجاد کند.
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری اظهار داشت: قرآن کریم هدف از این تنوع و تفاوت را تعارف و شناخت متقابل معرفی میکند؛ بنابراین تفاوت به معنای حذف، طرد و بداخلاقی نیست.
سیمایی صراف ادامه داد: پاسخ قرآن کریم به اختلافها، شباهتسازی نیست، بلکه تعارف و شناخت متقابل است؛ یعنی انسانها باید تفاوتهای یکدیگر را به رسمیت بشناسند و از این تفاوتها برای شناخت و تعامل بهتر استفاده کنند.
وی خاطرنشان کرد: جامعهای که از تفاوت میترسد، به اجبار روی میآورد و تلاش میکند همه را یکسان کند؛ در حالی که این رویکرد نشاندهنده بلوغ فرهنگی نیست.
جامعه بالغ، اختلاف را مدیریت میکند
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری در پایان تصریح کرد: جامعه بالغ جامعهای نیست که در آن اختلاف وجود نداشته باشد، بلکه جامعهای است که میداند چگونه با اختلاف زندگی کند و اختلاف را دستمایه نزاع و دشمنی قرار ندهد.
سیمایی صراف تأکید کرد: مسئله اصلی این است که باید اخلاق مواجهه با تفاوتها را بیاموزیم؛ زیرا تفاوتها قابل انکار نیستند و آنچه اهمیت دارد، چگونگی مواجهه با این تفاوتها و جلوگیری از تبدیل آنها به زمینه نزاع، دشمنی و خشونت است.
انتهای پیام/
نظر شما