حجت‌الاسلام علی اسبک‌تبار، از مبلّغان شهرستان آمل، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری، با اشاره به نام‌گذاری نهم مهر ماه به عنوان «روز جهانی سالمندان» اظهار داشت: قرآن کریم در میثاق‌هایی که از امت‌ها گرفته است، نسبت به احترام و احسان به والدین اهمیت ویژه‌ای قائل شده و آن را در کنار توحید قرار داده است.
راز پیوند توحید و احسان به والدین
کارشناس دینی با اشاره به آیه ۸۳ سوره بقره تصریح کرد: در این آیه، خداوند دستور احسان به والدین را در کنار فرمان توحید قرار داده است. برای این پیوند سه دلیل ذکر کرده اند: نخست اینکه والدین، مجاری طولی فیض خالقیت و ربوبیت خداوند هستند؛ دوم اینکه احسان آنان در حق فرزند، همچون احسان خداوند، بی‌طمع و برای رشد فرزند است؛ و سوم اینکه لطف والدین، همانند لطف الهی، متوقف بر طاعت فرزند نیست و همواره جاری است.
حجت‌الاسلام اسبک‌تبار افزود: از آنجا که با تشکیل خانواده، ارتباط عاطفی فرزند با والدین در معرض فراموشی قرار می‌گیرد، قرآن به‌طور ویژه بر این احسان تأکید کرده است. وی تأکید کرد: احسان به والدین در حقیقت «عدل» و ادای دین است، زیرا فرزند در برابر تربیت و پرورش جسمی و روحی آنان، مدیون است.
مرز میان استحباب احسان و وجوب پرهیز از عقوق
مبلّغ شهرستان آمل با بررسی جایگاه «احسان به والدین» در کنار فرمان توحید تصریح کرد: دعوت به احسان، در اصل بر «رجحان و برتری» استوار است. اگر ترک احسان منجر به عقوق، قطع رحم و آزار والدین شود، این احسان «واجب» می‌گردد و در غیر این صورت، در زمره مستحبات است.
وی خاطرنشان کرد: در برخی آیات، دستور به «احسان» و نهی از «عقوق» (مانند نهی از گفتن کلمه «اُف») به طور مجزا آمده است تا هم استحباب نیکی و هم حرمت آزار والدین روشن شود.
کارشناس دینی در بررسی ساختار ادبی آیه اظهار داشت: استفاده از جمله خبر برای بیان یک حکم انشائی (دستور)، دلالتی بسیار قوی‌تر دارد. عبارت «لا تعبدون إلا الله» هرگونه شرکی را به طور مطلق نفی می‌کند؛ چه شرک اعتقادی در مقام ذات و چه شرک عبادی در مقام عمل. وی تأکید کرد: برای امتثال این فرمان، آگاهی به اصول و فروع دین در هر دو ساحت اعتقاد و عمل ضروری است.
حجت‌الاسلام اسبک‌تبار با تحلیل ترتیب ذکر احکام در قرآن اظهار داشت: عناوین «والدین»، «بستگان»، «یتیمان» و «مساکین» به ترتیب اولویت ذکر شده‌اند. افراد دارای تمکّن مالی در تمامی شئون علمی، اقتصادی و سیاسی، مأمور به سرپرستی یتیمان و مستضعفان هستند و پرداخت زکات واجب، نه یک فضل یا احسان، بلکه یک «دَین» و وظیفه انسانی است که باید ادا شود.
حسن معاشرت؛ اصل کلی اسلام در تربیت جوامع
مبلّغ شهرستان آمل با اشاره به دستور «قولوا للنّاس حسناً» اظهار داشت: گفتار و رفتار نیکو با توده مردم، اعمّ از مؤمن و کافر، از بهترین اصول کلی اسلام در تربیت جوامع انسانی است. «سخن نیک» سخنی است که محتوای آن خیر و مصلحت باشد و روشی مقبول داشته باشد؛ به‌گونه‌ای که حتی امر به معروف و نهی از منکر نیز باید در همین چارچوب اخلاقی اجرا شود.
وی با بررسی سرنوشت بنی‌اسرائیل در مواجهه با میثاق‌های الهی اظهار داشت: بنی‌اسرائیل پس از مدتی اطاعت، به تمامی پیمان‌های اعتقادی، اخلاقی و حقوقی پشت کردند تا پیمان‌شکنی به یک ویژگی دیرپا در میان آنان تبدیل شد. خداوند با یادآوری تاریخچه پیمان‌شکنی‌های بنی‌اسرائیل، به مسلمانان هشدار می‌دهد تا در برابر عهدها و تکالیفی که در برابر خداوند، والدین و جامعه بر عهده دارند، وفادار بمانند.
مرز میان استحباب احسان و وجوب پرهیز از عقوق
کارشناس دینی با بررسی جایگاه «احسان به والدین» در کنار فرمان توحید تصریح کرد: قرار گرفتن این دستور در کنار نام مبارک خداوند، نشان‌دهنده اهمیت فوق‌العاده این فریضه است؛ همان‌طور که در وصایای حضرت لقمان (ع) نیز شکر خدا و والدین در کنار یکدیگر ذکر شده است.
حجت‌الاسلام اسبک‌تبار در تحلیل فقهی این دستور افزود: دعوت به احسان، در اصل بر «رجحان و برتری» استوار است. اگر ترک احسان منجر به عقوق، قطع رحم و آزار والدین شود، این احسان «واجب» می‌گردد و در غیر این صورت، در زمره مستحبات است. در برخی آیات، دستور به «احسان» و نهی از «عقوق» (مانند نهی از گفتن کلمه «اُف») به طور مجزا آمده است تا هم استحباب نیکی و هم حرمت آزار والدین به طور هم‌زمان برای مخاطب روشن شود.
نظر شما