به گزارش گروه ترجمۀ خبرگزاری حوزه، حجت‌الاسلام نقی مهدی زیدی، روحانی هندی، در خطبه‌های نماز جمعه در تاراگرای هند، با اشاره به دیدگاه امام زین‌العابدین(ع) درباره حقوق کودکان، بر ضرورت مهرورزی، آموزش، تربیت، تکریم و حمایت از فرزندان تأکید کرد و گفت: از دیدگاه امام سجاد(ع)، کودک حقوقی بر عهده بزرگ‌ترها دارد که رعایت آن‌ها زمینه رشد فکری، اخلاقی و شخصیتی او را فراهم می‌کند.
حقوق کودک از نگاه امام سجاد(ع)
وی با استناد به سخنان امام زین‌العابدین(ع) درباره حق کودکان اظهار داشت: «وأَمّا حَقّ الصّغِیرِ فَرَحْمَتُهُ وَ تَثْقِیفُهُ وَ تَعْلِیمُهُ وَ الْعَفْوُ عَنْهُ وَ السّتْرُ عَلَیْهِ وَ الرّفْقُ بِهِ وَ الْمَعُونَةُ لَهُ وَ السّتْرُ عَلَی جَرَائِرِ حَدَاثَتِهِ فَإِنّهُ سَبَبٌ لِلتّوْبَةِ وَ الْمُدَارَاةُ لَهُ وَ تَرْکُ مُمَاحَکَتِهِ فَإِنّ ذَلِکَ أَدْنَی لِرُشْدِهِ».
حجت‌الاسلام نقی مهدی زیدی افزود: بر اساس این آموزه، حق کودک آن است که با مهر و محبت با او رفتار شود، مورد پرورش و آموزش قرار گیرد، از خطاهایش گذشت شود، عیوبش پوشانده شود، با او مدارا و نرمی صورت گیرد و در امور مختلف مورد حمایت و یاری قرار گیرد. همچنین باید بر خطاها و رفتارهای ناشی از کم‌سن‌وسالی او پرده‌پوشی کرد؛ چراکه چنین رویکردی می‌تواند زمینه توبه و اصلاح او را فراهم کند. همچنین لازم است از مجادله و تحریک کودک پرهیز شود، زیرا مدارا با او به رشد و هدایت صحیح وی کمک می‌کند.
وی تصریح کرد: از دیدگاه امام زین‌العابدین(ع)، کودک باید از آموزش و تربیت صحیح برخوردار باشد، خطاهای او مورد بخشش قرار گیرد، عیوبش پوشانده شود، با او با رعایت مصلحت و مدارا رفتار شود و در مسیر رشد و تعالی مورد حمایت قرار گیرد.
تکریم کودک؛ عاملی برای تقویت شخصیت
خطیب جمعه تاراگرای هند با اشاره به اهمیت عزت نفس در تربیت کودکان گفت: بدون تردید، حبّ ذات یکی از عناصر اساسی در شکل‌گیری شخصیت کودک است و اگر این ویژگی به‌صورت عاقلانه و در چارچوبی صحیح هدایت شود، می‌تواند زمینه‌ساز خوشبختی و سعادت او باشد.
وی افزود: یکی از راه‌های تقویت عزت نفس در کودکان، احترام و تکریم آنان است. کودکی که در محیط خانواده از احترام و جایگاه شایسته برخوردار نباشد، ممکن است دچار احساس حقارت و کمبود اعتمادبه‌نفس شود، خود را کوچک و بی‌ارزش بپندارد، انگیزه و روحیه خود را از دست بدهد و از نظر روانی آسیب ببیند. چنین شرایطی می‌تواند زمینه بروز رفتارهای نادرست را فراهم کند.
حجت‌الاسلام نقی مهدی زیدی ادامه داد: به همین دلیل، امام زین‌العابدین(ع) بر چشم‌پوشی از خطاهای کودکان و برخورد تربیتی مناسب با آنان تأکید کرده است. همچنین از رسول اکرم(ص) نقل شده است: «اکرمو أولادکم واحسنوا آدابکم» وی افزود: پیامبر اکرم(ص) با این سخن، بر ضرورت تکریم فرزندان و تربیت صحیح و شایسته آنان تأکید فرموده‌اند.
تربیت کودک در سه دوره هفت‌ساله
خطیب جمعه تاراگرای هند با اشاره به تقسیم‌بندی مراحل تربیت کودک در روایات اظهار داشت: تربیت کودک را می‌توان به سه دوره تقسیم کرد که هر دوره هفت سال را دربرمی‌گیرد. رسول خدا(ص) در این زمینه فرموده‌اند:«الْوَلَدُ سَیِّدٌ سَبْعَ سِنِینَ وَ عَبْدٌ سَبْعَ سِنِینَ وَ وَزِیرٌ سَبْعَ سِنِین»
وی توضیح داد: بر اساس این روایت، کودک در هفت سال نخست «سید و سرور»، در هفت سال دوم، یعنی از هفت تا چهارده سالگی، «عبد» و در هفت سال سوم، یعنی از چهارده تا بیست‌ویک سالگی، «وزیر» است.
حجت‌الاسلام نقی مهدی زیدی گفت: هفت سال نخست، دوره بازی و نشاط کودک است و در این مرحله، کودک باید فرصت کافی برای بازی، تحرک و تجربه کردن داشته باشد. کودکی که در سال‌های ابتدایی زندگی فرصت مناسبی برای بازی و نشاط داشته باشد، نیازهای طبیعی این دوره را بهتر پشت سر می‌گذارد و در سال‌های بعد با آمادگی و رغبت بیشتری وارد مراحل آموزش و تربیت می‌شود.
وی تأکید کرد: البته منظور از آزاد گذاشتن کودک در هفت سال نخست این نیست که هیچ‌گونه آموزش و هدایت اخلاقی به او داده نشود یا در برابر رفتار نادرست او سکوت شود؛ زیرا حتی اگر پادشاهی مرتکب اشتباه شود، وزیر او وظیفه دارد وی را راهنمایی کند. بنابراین اگر کودک در این دوره مرتکب خطایی شد، باید با شیوه‌ای مناسب و متناسب با سن او، از رفتار نادرست بازداشته شود.
هفت سال دوم؛ دوره آموزش و شکل‌گیری شخصیت
وی ادامه داد: از هفت تا چهارده سالگی، دوره اصلی آموزش و تربیت کودک است. در این مرحله باید اصول و مبانی اعتقادی و فکری به کودک آموزش داده شود، آداب و اخلاق را بیاموزد، شیوه اطاعت و فرمان‌برداری صحیح را فراگیرد و نسبت به ترک صفات و رفتارهای ناپسند آگاهی پیدا کند.
خطیب جمعه تاراگرای هند افزود: پس از آن، هنگامی که کودک وارد پانزده‌سالگی می‌شود، باید با او همچون یک «وزیر» رفتار کرد؛ یعنی در امور مختلف با او مشورت شود، به او اعتماد گردد و مسئولیت‌هایی متناسب با توانایی و سن او به وی سپرده شود. این شیوه موجب تقویت احساس مسئولیت، اعتمادبه‌نفس و استقلال فکری در نوجوان خواهد شد.
آموزش نماز باید از کودکی آغاز شود
حجت‌الاسلام نقی مهدی زیدی با اشاره به اهمیت تربیت عبادی کودکان گفت: در روایات آمده است که هنگامی که کودک به هفت سالگی رسید، او را به نماز خواندن امر کنید و هنگامی که به ده سالگی رسید و همچنان نماز را ترک کرد، نسبت به او سخت‌گیری کنید.
وی تأکید کرد: این سخت‌گیری با هدف مجازات کودک نیست، بلکه برای تربیت، ایجاد عادت و نشان دادن اهمیت نماز است. نماز نباید تنها پس از رسیدن کودک به سن بلوغ به او آموزش داده شود، بلکه باید از سال‌های کودکی و با محبت، نرمی و ایجاد علاقه، زمینه انس او با نماز فراهم شود.
این کارشناس دینی افزود: هفت سالگی زمان آن است که با محبت و تشویق، کودک را به نماز عادت دهیم و اگر در ده سالگی همچنان نسبت به نماز بی‌توجه بود، لازم است با جدیت و قاطعیت بیشتری با این مسئله برخورد تربیتی شود.
تربیت دینی؛ مسئولیتی فراتر از آموزش‌های دنیوی
خطیب جمعه تاراگرای هند خطاب به والدین گفت: به فرزندان خود استفاده صحیح از تلفن همراه، بازی و علوم و مهارت‌های دنیوی را بیاموزید، اما اگر فرزند شما با نماز و آموزه‌های دینی مأنوس نباشد، پس از آموزش همه این امور، در حقیقت از مهم‌ترین بخش تربیت او غفلت کرده‌اید.
وی تأکید کرد: تربیت فرزند باید جامع باشد و در کنار آموزش‌های علمی، مهارت‌های اجتماعی و امور دنیوی، تربیت دینی و اخلاقی نیز جایگاه ویژه‌ای داشته باشد.
هشدار پیامبر اکرم(ص) درباره کوتاهی والدین در تربیت دینی
حجت‌الاسلام نقی مهدی زیدی با استناد به روایتی از کتاب «جامع الأخبار» از رسول اکرم(ص) درباره مسئولیت والدین در تربیت دینی فرزندان گفت: «فَقَالَ: وَیْلٌ لِأَوْلَادِ آخِرِ الزَّمَانِ مِنْ آبَائِهِمْ؟ فَقِیلَ: یَا رَسُولَ اللَّهِ مِنْ آبَائِهِمُ الْمُشْرِکِینَ، فَقَالَ: لَا مِنْ آبَائِهِمُ الْمُؤْمِنِینَ لَا یُعَلِّمُونَهُمْ شَیْئاً مِنَ الْفَرَائِضِ وَإِذَا تَعَلَّمُوا أَوْلَادُهُمْ مَنَعُوهُمْ وَرَضُوا عَنْهُمْ بِعَرَضٍ یَسِیرٍ مِنَ الدُّنْیَا فَأَنَا مِنْهُمْ بَرِی‌ءٌ وَهُمْ مِنِّی بَرَاء»
وی در توضیح این روایت گفت: در این روایت آمده است که پیامبر اکرم(ص) فرمودند: وای بر فرزندان آخرالزمان از پدرانشان. از ایشان پرسیده شد: آیا منظور پدران مشرک آنان است؟ حضرت فرمودند: نه، بلکه منظور پدران مؤمن آنان است؛ پدرانی که چیزی از واجبات دینی را به فرزندان خود آموزش نمی‌دهند و هنگامی که فرزندانشان خود به دنبال فراگیری دین می‌روند، آنان را از عمل به دین بازمی‌دارند و به اندکی از بهره‌های دنیوی برای آنان رضایت می‌دهند. سپس فرمودند: «فَأَنَا مِنْهُمْ بَرِی‌ءٌ وَهُمْ مِنِّی بَرَاء»؛ من از آنان بیزارم و آنان نیز از من بیزارند.
این روحانی هندی در پایان تأکید کرد: مسئولیت والدین تنها تأمین نیازهای مادی و آموزش مهارت‌های دنیوی فرزندان نیست، بلکه تربیت دینی، اخلاقی و معنوی آنان نیز از مهم‌ترین وظایف خانواده به شمار می‌رود و غفلت از این مسئولیت می‌تواند آثار عمیقی بر آینده فکری و اخلاقی نسل جدید داشته باشد.
نظر شما