به گزارش خبرگزاری حوزه، حجت‌الاسلام والمسلمین محمد حسین فلاح زاده در نشست «فقه در میدان مسئله؛ موضوع‌شناسی فقهی از پژوهش تا حل مسئله» که در سالن جلسات امام خمینی(ره) مدرسه علمیه معصومیه قم برگزار شد، اظهار داشت: موضوع‌شناسی باید به‌عنوان بخشی مهم از فرایند اجتهاد مورد توجه قرار گیرد و طلاب و پژوهشگران حوزه نیز لازم است پژوهش‌های خود را با مسائل واقعی و مورد نیاز جامعه پیوند بزنند. در این عرصه باید جایگاه موضوع‌شناسی در دانش فقه، ظرفیت‌های پژوهشی طلاب و نسبت میان شناخت مسئله و فرایند استنباط مورد توجه قرار گیرد.
ضرورت شکل‌گیری و توسعه جریان موضوع‌شناسی
مؤسس و مدیر مؤسسه موضوع‌شناسی احکام فقهی با اشاره به ضرورت شکل‌گیری و توسعه جریان موضوع‌شناسی، اظهار کرد: در آغاز فعالیت مرکز موضوع‌شناسی، برای تبیین ضرورت این حرکت، دیدارهایی با مراجع معظم تقلید و استادان بزرگ حوزه انجام شد. در این دیدارها، اصل ضرورت موضوع‌شناسی مورد توجه و تأکید قرار گرفت و بزرگان حوزه بر اهمیت این حرکت تأکید داشتند.
دیدگاه رهبر شهید انقلاب درباره موضوع‌شناسی
حجت‌الاسلام والمسلمین فلاح‌زاده با اشاره به دیدگاه رهبر شهید انقلاب درباره موضوع‌شناسی گفت: تعبیر ایشان مبنی بر اینکه موضوع‌شناسی یک «حلقه مفقوده» است، تعبیر بسیار مهمی است و نشان می‌دهد این بخش از فرایند اجتهاد نیازمند توجه ویژه است.
وی افزود: رهبر شهید انقلاب از شکل‌گیری این حرکت تقدیر کرده و بر ادامه آن و تربیت افراد بیشتر برای این عرصه تأکید داشته‌اند؛ چراکه موضوع‌شناسی در عمل مکلفان و فرایند فقه و فقاهت تأثیرگذار است.
موضوع‌شناسی نیازمند پژوهش علمی و تخصصی است
مدیر مؤسسه موضوع‌شناسی احکام فقهی خاطرنشان کرد: موضوع‌شناسی در بسیاری از موارد تنها با مطالعه منابع موجود حاصل نمی‌شود و ممکن است نیازمند تحقیقات تخصصی، استفاده از نظر کارشناسان و پژوهش‌های میدانی باشد. موضوعات متعددی در عرصه‌های مختلف وجود دارد که برای شناخت دقیق آنها باید تحقیقات علمی انجام شود و این موضوعات پس از شناسایی و اولویت‌بندی، نیازمند بررسی‌های تخصصی هستند.
حجت‌الاسلام والمسلمین فلاح‌زاده تصریح کرد: گستردگی مسائل نوپدید نشان می‌دهد که موضوع‌شناسی یک فعالیت فردی و محدود نیست و برای انجام آن باید از ظرفیت طلاب، پژوهشگران و متخصصان رشته‌های مختلف استفاده کرد.
موضوع‌شناسی مقدمه استنباط دقیق است
وی با تأکید بر ارتباط مستقیم موضوع‌شناسی با اجتهاد اظهار کرد: فقیه برای استنباط حکم شرعی باید موضوع را به‌درستی بشناسد و اگر شناخت موضوع ناقص باشد، استنباط نیز نمی‌تواند از واقعیت فاصله نگیرد.
مدیر مؤسسه موضوع‌شناسی احکام فقهی افزود: موضوع‌شناسی باید در خدمت استنباط و پاسخگویی به مسائل جامعه باشد و از مرحله پژوهش عبور کرده و به حل مسئله منتهی شود. عنوان «موضوع‌شناسی فقهی؛ از پژوهش تا حل مسئله» نیز بر همین نکته تأکید دارد؛ یعنی موضوع‌شناسی نباید صرفاً یک فعالیت نظری باشد، بلکه باید بتواند به حل مسائل واقعی و مورد نیاز جامعه کمک کند.
سه مؤلفه ضروری برای پاسخگویی به مسائل فقهی
حجت‌الاسلام والمسلمین فلاح‌زاده با اشاره به ضرورت تقویت توانمندی پاسخگویان مسائل شرعی گفت: کسی که می‌خواهد در جایگاه پاسخگویی به مسائل فقهی قرار گیرد، باید سه مؤلفه اساسی داشته باشد؛ نخست، دانش کافی در فقه؛ دوم، شناخت دقیق موضوعات و سوم، قدرت تطبیق حکم بر موضوع. اگر موضوع به‌درستی شناخته نشود، حتی تسلط بر منابع فقهی نیز برای ارائه پاسخ دقیق کافی نیست؛ بنابراین موضوع‌شناسی باید در کنار دانش فقه و اصول مورد توجه جدی قرار گیرد.
تغییر و پیچیده‌تر شدن موضوعات در زندگی امروز
مدیر مؤسسه موضوع‌شناسی احکام فقهی با اشاره به تحولات گسترده در زندگی بشر گفت: بسیاری از موضوعات زندگی امروز با گذشته تفاوت پیدا کرده و مسائل جدیدی در حوزه‌های مختلف شکل گرفته است.
وی ادامه داد: پیشرفت‌های علمی و فناوری، تغییرات اجتماعی، تحولات اقتصادی و مسائل جدید پزشکی و زیستی، موضوعات متنوعی را پیش روی فقه قرار داده است که شناخت آنها نیازمند ارتباط بیشتر حوزه با متخصصان و مراکز علمی است.
حجت‌الاسلام والمسلمین فلاح‌زاده تصریح کرد: نمی‌توان درباره موضوعات جدید بدون شناخت دقیق واقعیت آنها اظهارنظر کرد و حوزه باید برای شناخت این مسائل و ارائه پاسخ‌های فقهی متناسب با آنها برنامه داشته باشد.
ضرورت ارتباط با متخصصان
وی با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت کارشناسان گفت: در برخی موضوعات ممکن است یک کارشناس بتواند اطلاعات لازم را ارائه کند، اما برخی مسائل پیچیده نیازمند بررسی چندجانبه و استفاده از مجموعه‌ای از متخصصان است.
مدیر مؤسسه موضوع‌شناسی احکام فقهی افزود: موضوع‌شناسی باید به‌صورت دقیق، علمی و روشمند انجام شود تا اطلاعات لازم درباره موضوع در اختیار فقیه قرار گیرد و زمینه استنباط صحیح فراهم شود.
اجرای حدود ۷۰ برنامه موضوع‌شناسی در رادیو معارف
وی با اشاره به فعالیت‌های رسانه‌ای مرکز موضوع‌شناسی احکام فقهی گفت: تاکنون حدود ۷۰ برنامه موضوع‌شناسی از رادیو معارف پخش شده است که عمده موضوعات مطرح‌شده در این برنامه‌ها، مسائل جدید و مورد نیاز جامعه بوده‌اند. این برنامه‌ها بخشی از تلاش‌های صورت‌گرفته برای تبیین اهمیت موضوع‌شناسی و معرفی مسائل جدید به جامعه علمی و حوزوی است.
ضرورت پیوند فقه با مسائل نوپدید
مدیر مؤسسه موضوع‌شناسی احکام فقهی تأکید کرد: ضرورت موضوع‌شناسی برای کسی پوشیده نیست و باید نسبت به مسائل جدید و تحولات جامعه فعال بود. در عین حال، بررسی مسائل جدید باید با دقت و رعایت مصالح جامعه انجام شود و هدف آن ارائه راهنمایی دقیق و پاسخگویی صحیح به نیازهای مردم باشد.
ضرورت ورود طلاب و پژوهشگران به عرصه موضوع‌شناسی
حجت‌الاسلام والمسلمین فلاح‌زاده تصریح کرد: موضوع‌شناسی عرصه‌ای گسترده و نیازمند کار فراوان است و بخشی از آینده این حرکت باید به دست طلاب و پژوهشگران جوان حوزه دنبال شود.
وی افزود: طلاب باید در کنار فراگیری عمیق فقه، با مسائل واقعی جامعه و موضوعات نوپدید نیز آشنا شوند و از ظرفیت پژوهش‌های تخصصی، کارشناسان و مطالعات میدانی برای شناخت دقیق موضوعات استفاده کنند.
مدیر مؤسسه موضوع‌شناسی احکام فقهی خاطرنشان کرد: موضوع‌شناسی حلقه ارتباط میان واقعیت‌های جامعه و فرایند استنباط است و هرچه این حلقه دقیق‌تر و علمی‌تر شکل بگیرد، امکان ارائه پاسخ‌های فقهی دقیق، روزآمد و کاربردی نیز افزایش خواهد یافت.
نظر شما