علیرضا قزوه، شاعر پیشکسوت و فعال فرهنگی، در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در تهران با تأکید بر جایگاه شعر در میان هنرهای مختلف، گفت: شاعران همواره در صف اول هنرمندان قرار داشته‌اند و شعر را می‌توان هنر مادر و یکی از اصیل‌ترین هنرهای بشری دانست؛ هنری که در تحولات اجتماعی و تاریخی نیز نقش مهمی ایفا کرده است.
وی با تأکید بر اینکه این سخن به معنای بی‌احترامی به دیگر هنرها نیست، افزود: اگر هنرها را در قالب هفت هنر بررسی کنیم، شعر جایگاه ویژه‌ای دارد و حتی رهبران انقلاب اسلامی نیز با شعر و ادبیات مأنوس بوده‌اند. امام راحل و امام شهید ما از جمله شخصیت‌هایی بودند که به شعر و ادبیات تسلط داشتند و این موضوع بخشی از ابعاد فکری و شخصیتی آنان بود.
قزوه ادامه داد: شعر و ادبیات در مسیر حکمت قرار دارد و قرآن کریم نیز شعر را در ارتباط با حکمت مطرح کرده است. رهبران انقلاب علاوه بر فقاهت، دینداری، آشنایی با سیاست و علوم مختلف، با ادبیات، فن خطابه، بیان و شیوه اندیشیدن نیز ارتباط داشتند و همین مسئله در نوع سخن گفتن و تصمیم‌گیری آنان اثرگذار بود.
حکمت و شجاعت در رهبری انقلاب
این شاعر پیشکسوت با اشاره به ویژگی‌های فکری و رفتاری امام راحل و امام شهید اظهار کرد: کسی که با شعر و ادبیات مأنوس است، نوع نگاه و اندیشیدن او نیز می‌تواند متفاوت باشد. در دوره انقلاب اسلامی، نمونه‌هایی از تصمیم‌های بزرگ و تاریخی را شاهد بودیم که ریشه در حکمت، شجاعت و نگاه بلندمدت داشت.
وی با اشاره به نقش امام راحل در سازماندهی نیروهای مردمی گفت: امام خمینی(ره) با راه‌اندازی بسیج، مردم را در میدان آورد و این اتفاق یک حرکت بزرگ و حکیمانه بود. در دوران دفاع مقدس نیز مردم از نقاط مختلف کشور در کنار یکدیگر قرار گرفتند و فرزندان خراسان، آذربایجان و دیگر مناطق کشور در جبهه‌های جنوب حضور پیدا کردند. این همبستگی نشان داد که مردم ایران در بزنگاه‌های تاریخی می‌توانند در کنار یکدیگر قرار بگیرند.
قزوه همچنین با اشاره به برخی مواضع امام شهید درباره مسائل منطقه‌ای و دفاعی، اظهار کرد: گاهی یک نگاه حکیمانه می‌تواند نقطه‌ای را مورد توجه قرار دهد که دیگران از آن غافل هستند. نمونه‌هایی از این نگاه را در تصمیم‌های تاریخی دوران جنگ نیز می‌توان مشاهده کرد.
وی در ادامه با اشاره به تاریخ ایران گفت: در تاریخ کشورمان فرمانروایان زیادی آمده‌اند؛ برخی از آنها از ویژگی‌هایی مانند شجاعت و حکمت برخوردار بوده‌اند و برخی نیز به دلیل تصمیم‌های نادرست و ضعف مدیریتی، خسارت‌هایی به کشور وارد کرده‌اند. در بررسی تاریخ ایران می‌توان نمونه‌های مختلفی از این تفاوت‌ها را مشاهده کرد.
شاعران در صف اول حضور مردم
این فعال فرهنگی با اشاره به حضور شاعران در تحولات اجتماعی سال‌های اخیر گفت: در خروش حماسی مردم، شاعران در کنار اقشار مختلف حضور داشتند و اشعار متعددی سرودند. این حضور تنها محدود به تهران نبود و شاعران در شهرهای مختلف نیز در کنار مردم حضور پیدا کردند.
قزوه افزود: خود من نیز هر زمان که دعوت شوم در میان مردم و در میدان‌ها حاضر می‌شوم. شاعران جوان نیز در بسیاری از شهرها در کنار مردم بوده‌اند و در برنامه‌ها و تجمعات مختلف شعر خوانده‌اند. حتی شاعرانی از شهرهای اطراف برای حضور در تهران آمده‌اند و در کنار مردم شعر خوانده‌اند.
وی تأکید کرد: شاعران در شرایط سخت نیز میدان را ترک نکرده‌اند. همان‌گونه که در دوران دفاع مقدس رزمندگان در سخت‌ترین شرایط در خط مقدم حضور داشتند، شاعران نیز تلاش کرده‌اند در روزهای دشوار در کنار مردم باشند و وظیفه خود را در حوزه فرهنگ و ادبیات انجام دهند.
قزوه با اشاره به شکل‌گیری نسل شاعران انقلاب گفت: بسیاری از شاعران امروز، ادامه‌دهندگان مسیر ادبیات انقلاب اسلامی هستند. برخی از استادان و شاعران نسل‌های گذشته از دنیا رفته‌اند، اما شمار شاعران و نویسندگانی که در این مسیر فعالیت می‌کنند، همچنان بسیار زیاد است و همین جریان توانسته است ادبیات انقلاب اسلامی را به یک جریان و سبک ادبی تبدیل کند.
شکل‌گیری سبک ادبی انقلاب اسلامی
وی با اشاره به سابقه سبک‌های ادبی در ایران اظهار کرد: پس از سبک بازگشت که یکی از آخرین جریان‌های مهم ادبی پیش از تحولات معاصر بود، جریان‌های مختلفی از جمله ادبیات مشروطه و سپس جریان نیما شکل گرفتند، اما امروز می‌توان گفت شاعران انقلاب اسلامی طی نزدیک به پنج دهه توانسته‌اند جریان و سبک ادبی انقلاب اسلامی را شکل دهند.
این شاعر پیشکسوت افزود: این اتفاق از نظر ادبی اهمیت زیادی دارد و نشان می‌دهد شعر انقلاب تنها واکنشی مقطعی به یک رویداد سیاسی یا اجتماعی نبوده، بلکه به مرور توانسته است زبان، نگاه و ویژگی‌های خاص خود را پیدا کند و در حوزه ادبیات کشور جایگاه مستقلی به دست آورد.
وی گفت: شاعران علاوه بر حضور اجتماعی، در عرصه علمی و دانشگاهی نیز وظیفه خود را انجام داده‌اند و تلاش کرده‌اند درباره ادبیات انقلاب اسلامی کار علمی و نظری انجام دهند. این جریان نیازمند ادامه پژوهش، نقد و تولید آثار ادبی است.
جنگ از نگاه شاهنامه و شعر فارسی
قزوه در پاسخ به پرسشی درباره نگاه شاعرانه به جنگ و درگیری‌های اخیر اظهار کرد: برای تحلیل جنگ و رفتار انسان‌ها در شرایط بحرانی، شاهنامه فردوسی یکی از مهم‌ترین منابع ادبی ماست. فردوسی در شاهنامه شخصیت‌های مختلفی را نشان می‌دهد؛ از پادشاهانی که اهل شجاعت و تدبیر هستند تا کسانی که دچار غرور، خودرأیی یا ضعف در تصمیم‌گیری می‌شوند.
وی با اشاره به داستان سیاوش گفت: سیاوش در شاهنامه نماد یک انسان پاک ایرانی است. در داستان او، هنگامی که دشمن درخواست صلح می‌کند، سیاوش حاضر نیست برخلاف اصول خود رفتار کند و انسان‌هایی را که در اختیار او قرار گرفته‌اند، صرفاً به دلیل دستور پادشاه به قتل برساند. این رفتار نشان می‌دهد که در ادبیات حماسی ایران نیز شجاعت با اخلاق و جوانمردی پیوند خورده است.
قزوه ادامه داد: فردوسی در شاهنامه میان شخصیت‌های مختلف و شیوه رفتار آنان تفاوت می‌گذارد. در این نگاه، قدرت به‌تنهایی ارزش نیست و نوع استفاده از قدرت، شجاعت، جوانمردی و حکمت نیز اهمیت دارد.
شاعران؛ وجدان بیدار جامعه
این شاعر پیشکسوت با انتقاد از کم‌رنگ بودن بازتاب برخی تحولات و جنایت‌های جنگی در ادبیات جهان گفت: شاعران وجدان‌های بیدار جامعه هستند و انتظار می‌رود در برابر رخدادهای مهم انسانی و جنایت‌هایی که علیه مردم اتفاق می‌افتد، واکنش نشان دهند.
وی افزود: من در جمعی از شاعران جهان عضویت دارم که حدود ۲۰۰ شاعر از کشورهای مختلف در آن حضور دارند. در سفرهایی که به برخی کشورها داشته‌ام، از جمله کلمبیا و اندونزی، شاهد بودم که شاعران بسیاری درباره فلسطین و جنایات رژیم صهیونیستی شعر می‌خوانند و نسبت به این مسائل حساس هستند.
قزوه ادامه داد: اگرچه انتظار می‌رود واکنش شاعران جهان به چنین رخدادهایی گسترده‌تر باشد، اما در بسیاری از نقاط دنیا شاعران و نویسندگان آزاده‌ای وجود دارند که نسبت به تحولات فلسطین و جنایات علیه مردم این منطقه واکنش نشان داده‌اند.
وی با اشاره به تهیه مجموعه‌ای از اشعار درباره امام شهید گفت: برای امام شهید مجموعه‌ای در ۱۰ جلد آماده کرده‌ام که در آن از ۴۰ کشور جهان شعرهایی درباره ایشان گردآوری شده و حدود سه هزار شاعر در این مجموعه حضور دارند.
قزوه تأکید کرد: این موضوع نشان می‌دهد شعر می‌تواند مرزهای جغرافیایی را پشت سر بگذارد و به زبان مشترکی برای بیان احساسات، آرمان‌ها و واکنش‌های انسانی تبدیل شود.
وی در پایان گفت: شاعران در کنار حضور اجتماعی خود باید رسالت ادبی و فکری‌شان را نیز جدی بگیرند. شعر اگر از حکمت، حقیقت‌جویی و شناخت زمان برخوردار باشد، می‌تواند علاوه بر ثبت حوادث، در شکل‌گیری نگاه جامعه به تحولات تاریخی و اجتماعی نیز اثرگذار باشد.
انتهای پیام/
نظر شما