پنج ابزار برای شناخت حقیقت دین و تقویت اعتقادات

به گزارش خبرگزاری حوزه، حجت‌الاسلام والمسلمین ناصر رفیعی در ادامه سلسله جلسات تفسیر قرآن کریم که در شب‌های پنجشنبه برگزار می‌شود، با تبیین آیات ۸۳ تا ۸۵ سوره مبارکه آل‌عمران اظهار کرد: در این آیات، خداوند متعال از اهل کتاب به دلیل نپذیرفتن پیامبر گرامی اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله گلایه می‌کند؛ چراکه آنان پیش از بعثت پیامبر خاتم، بشارت آمدن ایشان را در کتاب‌های آسمانی خود می‌دانستند.

وی افزود: انبیای الهی هیچ‌گاه پیامبران پیش از خود را نفی نمی‌کردند، بلکه آنان را تصدیق می‌کردند و به پیامبران پس از خود نیز بشارت می‌دادند. بنابراین، رسالت پیامبران در اصول اعتقادی یک حقیقت واحد است و اختلافی میان آنان وجود ندارد.

استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه پیامبر اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله به همه پیامبران الهی ایمان داشت، تصریح کرد: قرآن کریم می‌فرماید «قُلْ آمَنَّا بِاللَّهِ وَمَا أُنزِلَ عَلَیْنَا وَمَا أُنزِلَ عَلَیٰ إِبْرَاهِیمَ وَإِسْمَاعِیلَ وَإِسْحَاقَ وَیَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطِ وَمَا أُوتِیَ مُوسَیٰ وَعِیسَیٰ وَالنَّبِیُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ لَا نُفَرِّقُ بَیْنَ أَحَدٍ مِّنْهُمْ وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ»؛ یعنی مسلمانان میان پیامبران الهی تفاوتی در اصل رسالت و هدایت قائل نیستند.

وی ادامه داد: همان‌گونه که یک دانش‌آموز در مقاطع مختلف تحصیلی، مطالب را در سطوح متفاوت و کامل‌تر فرا می‌گیرد و استاد دانشگاه نمی‌گوید آنچه در مقاطع ابتدایی آموخته‌ای اشتباه بوده است، انبیای الهی نیز یکدیگر را نفی نمی‌کنند، بلکه هر پیامبر متناسب با شرایط زمان و جامعه خود، مرحله‌ای از هدایت الهی را ارائه کرده است.

رفیعی با اشاره به کامل بودن دین اسلام خاطرنشان کرد: خداوند متعال در قرآن کریم می‌فرماید «الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتِی وَرَضِیتُ لَکُمُ الْإِسْلَامَ دِینًا» و بر اساس این آیه، اسلام دین کامل و نهایی الهی است که برای هدایت انسان تا قیامت آمده است.

وی با اشاره به آیه ۸۵ سوره آل‌عمران، گفت: خداوند می‌فرماید «وَمَن یَبْتَغِ غَیْرَ الْإِسْلَامِ دِینًا فَلَن یُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِی الْآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِینَ»؛ یعنی کسی که پس از آمدن دین نهایی الهی، راه دیگری را به عنوان دین برگزیند، مورد پذیرش الهی قرار نخواهد گرفت.

سخنران حرم مطهر بانوی کرامت افزود: این مسئله به معنای آن نیست که هیچ کار خیر و منفعتی از غیرمسلمان پذیرفته نمی‌شود؛ ممکن است فردی غیرمسلمان بیمارستانی بسازد، اختراعی انجام دهد یا خدمتی به جامعه ارائه کند و خداوند نیز پاداش عمل خیر او را در دنیا یا به شکل دیگری عطا کند، اما بر اساس آیه قرآن، پذیرش نهایی عمل و بهره‌مندی از پاداش اخروی آن، نیازمند تسلیم در برابر خداوند و پذیرش دین الهی است.

استاد حوزه و دانشگاه در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اهمیت تقویت اعتقادات، اظهار کرد: اعتقاد از «عقد» گرفته شده و به معنای گره خوردن باور با وجود انسان است؛ ازاین‌رو دشمنان نیز در سال‌های اخیر تلاش گسترده‌ای برای ایجاد شبهه و تضعیف باورهای دینی جوانان در فضای مجازی و رسانه‌ها انجام داده‌اند.

وی تأکید کرد: جوانان و عموم مردم باید برای تقویت اعتقادات خود اهل مطالعه، تحقیق و اندیشه باشند و اجازه ندهند شبهات بدون پاسخ در ذهن آنان باقی بماند.

رفیعی پنج ابزار مهم شناخت را مورد توجه قرار داد و گفت: نخستین ابزار شناخت، حس است. انسان از طریق حواس پنج‌گانه با جهان پیرامون خود ارتباط برقرار می‌کند و قرآن کریم نیز بارها انسان را به مشاهده و تأمل در آفرینش دعوت کرده است؛ از جمله می‌فرماید «أَفَلَا یَنظُرُونَ إِلَی الْإِبِلِ کَیْفَ خُلِقَتْ».

وی ادامه داد: دومین ابزار شناخت، عقل است. حواس زمانی می‌توانند انسان را به معرفت برسانند که عقل در کنار آنها قرار گیرد و انسان از آنچه مشاهده می‌کند، نتیجه‌گیری و استدلال کند. به همین دلیل قرآن کریم بارها انسان را به تعقل و به‌کارگیری عقل دعوت کرده است.

سخنران حرم مطهر بانوی کرامت سومین ابزار را قلب دانست و اظهار کرد: عقل کانون تفکر و اندیشه است، اما قلب جایگاه احساسات و عواطف انسان به شمار می‌رود. قرآن کریم نیز درباره قلب انسان سخن گفته و از قساوت قلب و آثار آن هشدار داده است.

رفیعی، چهارمین ابزار شناخت را وحی عنوان کرد و گفت: ممکن است انسان با حس، عقل و قلب خود به بخشی از حقایق برسد، اما برای شناخت کامل حقیقت و مسیر سعادت به هدایت الهی نیاز دارد؛ ازاین‌رو خداوند پیامبران را برای هدایت انسان فرستاده است.

وی افزود: انبیا آمده‌اند تا عقل‌های انسان‌ها را بیدار کنند و حقایقی را که ممکن است انسان از آنها غفلت کرده باشد، به او یادآوری کنند؛ از همین رو در روایات، پیامبران به عنوان بیدارکنندگان و یادآوران معرفی شده‌اند.

سخنران حرم مطهر بانوی کرامت پنجمین ابزار شناخت را امام و پیشوای الهی دانست و تصریح کرد: خداوند متعال برای هدایت انسان، علاوه بر حس، عقل، قلب و وحی، امام و پیشوای الهی را قرار داده است تا مسیر هدایت و تفسیر صحیح معارف دینی برای جامعه روشن باشد.

استاد حوزه و دانشگاه با تأکید بر اینکه انسان‌ها از راه‌های مختلف می‌توانند به معرفت الهی برسند، خاطرنشان کرد: ممکن است دانشمندی از مطالعه ذرات و موجودات کوچک به خداوند برسد و دانشمند دیگری از مطالعه کهکشان‌ها و نظام آفرینش؛ حتی یک انسان ساده نیز می‌تواند با مشاهده نظم موجود در جهان و زندگی روزمره، به وجود خالق حکیم پی ببرد. مهم آن است که انسان از ابزارهای شناخت خود درست استفاده کند.

وی در پایان با تأکید بر ضرورت تقویت مبانی اعتقادی جامعه، به‌ویژه نسل جوان، گفت: اگر انسان با استفاده صحیح از حس، عقل، قلب، وحی و هدایت پیشوای الهی به حقیقت برسد، دیگر در برابر بت‌ها و باورهای انحرافی سر فرود نمی‌آورد و مسیر توحید و بندگی خداوند را انتخاب خواهد کرد.