فاطمه بداغ‌آبادی، عضو هیئت علمی احکام آستان قدس رضوی، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در مشهد، به تشریح مسیر علمی و حوزوی خود، تجربه جمع میان مسئولیت‌های خانوادگی و فعالیت‌های علمی و آموزشی و ضرورت نقش‌آفرینی بانوان طلبه در عرصه‌های اجتماعی پرداخت.
آغاز مسیر طلبگی با علاقه به معارف دینی
بداغ‌آبادی با اشاره به آغاز تحصیلات حوزوی خود در سال ۱۳۷۶ در حوزه علمیه رضویه اظهار داشت: در طول مسیر تحصیل، مباحث علمی و دروس حوزوی را پیگیری کرده‌ام و کتاب رسائل را نزد استاد فراگرفته‌ام. همچنین، با توجه به ضرورت تسلط بر مباحث کتاب کفایةالاصول برای تدریس درس اصول فقه، این کتاب را نیز مطالعه کرده‌ام.
وی با بیان اینکه مسیر طلبگی‌اش با علاقه به یادگیری معارف دینی آغاز شده است، افزود: آشنایی با فضای پاسخ‌گویی و خدمت علمی در حرم مطهر رضوی، افق‌های تازه‌ای پیش روی من گشود. حضور در جمع استادان برجسته و بهره‌مندی از دانش و تجربه آنان نیز نقش مؤثری در شکل‌گیری مسیر علمی من داشت.
مدرس حوزه علمیه با اشاره به اهمیت پیوند میان دانش و عمل تصریح کرد: یکی از مهم‌ترین عوامل پیشرفت من، قرار گرفتن در فضایی بود که علم را از عمل و خدمت جدا نمی‌کرد. زمانی که می‌دیدم دانشی که در حوزه فرا می‌گیرم، می‌تواند در پاسخ‌گویی به مردم و حل مسائل شرعی آنان به کار گرفته شود، انگیزه بیشتری برای یادگیری پیدا می‌کردم.
بداغ‌آبادی همکاری در تدوین و گردآوری برخی جزوات حرم مطهر رضوی، از جمله «درسنامه بانوان» را از تجربه‌های ارزشمند خود دانست و گفت: این تجربه به من کمک کرد تا با نگاهی دقیق‌تر و کاربردی‌تر به مسائل احکام بپردازم. در واقع، مسیر من از علاقه به تحصیل علوم دینی آغاز شد و به‌تدریج با تحصیل، تدریس، پژوهش و خدمت به مردم شکل گرفت.
تجربه هم‌زمان طلبگی، همسری و مادری
وی در ادامه با اشاره به تجربه هم‌زمان طلبگی، همسری و مادری بیان کرد: جمع کردن این مسئولیت‌ها همیشه آسان نیست و گاهی مستلزم چشم‌پوشی از بخشی از آسایش و راحتی است؛ با این حال، دشواری‌های این مسیر مانع ادامه تحصیل و فعالیت‌های علمی من نشد.
این مدرس حوزه علمیه با یادآوری خاطره‌ای از دوران تحصیل خود اظهار داشت: زمانی که دخترم کمتر از یک سال داشت، او را همراه خود به مدرسه می‌بردم. گاهی شرایط آب‌وهوایی و سرما و گرما، هم برای من و هم برای فرزندم دشوار بود، اما این شرایط باعث نشد از ادامه مسیر منصرف شوم.
بداغ‌آبادی حمایت و همراهی همسرش را از عوامل مهم تداوم فعالیت‌های علمی و اجتماعی خود برشمرد و افزود: اگر خانواده همراهی نکند، ادامه دادن مسیر علمی و اجتماعی برای یک مادر قطعاً دشوارتر خواهد بود. حمایت همسرم در تمام این سال‌ها نقش بسیار مهمی در ادامه این مسیر داشته است.
وی با بیان اینکه ایجاد تعادل میان مسئولیت‌های خانوادگی و فعالیت‌های علمی به معنای پیش رفتن همه امور بدون دشواری نیست، تصریح کرد: مهم این است که انسان اولویت‌های خود را بشناسد، برای زمانش برنامه داشته باشد و در کنار فعالیت‌های اجتماعی و علمی، جایگاه خانواده را فراموش نکند.
تدریس و پاسخ‌گویی؛ پیوند دانش حوزوی با نیازهای جامعه
عضو هیئت علمی احکام آستان قدس رضوی با اشاره به تجربه تدریس در حوزه و فعالیت در برخی عرصه‌های دانشگاهی اظهار داشت: تدریس برای من صرفاً انتقال مطالب علمی نیست، بلکه نوعی مسئولیت و امانت است. زمانی که در مقابل طلاب قرار می‌گیرم، احساس می‌کنم علاوه بر ارائه مطالب درسی، باید بخشی از تجربه و نگرش خود را نیز به آنان منتقل کنم.
وی ادامه داد: فعالیت در عرصه پاسخ‌گویی احکام در حرم مطهر رضوی، این نگاه را برای من پررنگ‌تر کرده است. در کلاس درس ممکن است با یک موضوع از منظر علمی و دقیق مواجه شویم، اما در فضای پاسخ‌گویی، همان موضوع در زندگی واقعی یک انسان مطرح می‌شود و گاهی یک پاسخ صحیح می‌تواند در تصمیم‌گیری او بسیار اثرگذار باشد.
بداغ‌آبادی با تأکید بر اینکه رسالت بانوی طلبه به تحصیل، دریافت مدرک یا تدریس محدود نمی‌شود، گفت: بانوی طلبه می‌تواند هم‌زمان اهل دانش و عمل باشد، به نیازهای مردم پاسخ دهد و در جامعه اثرگذار باشد و در عین حال، نقش خود را در خانواده نیز به‌خوبی ایفا کند.
وی درباره چگونگی ورود خود به عرصه‌های اجتماعی نیز اظهار داشت: این اتفاق برای من نقطه آغاز مشخصی نداشت، بلکه به‌تدریج شکل گرفت. هنگامی که وارد فضای پاسخ‌گویی در حرم مطهر رضوی شدم، با اقشار مختلف مردم و مسائل واقعی زندگی آنان مواجه شدم و بیش از گذشته احساس کردم که دانش حوزوی زمانی ارزش و اثر بیشتری پیدا می‌کند که در خدمت مردم قرار گیرد.
این مدرس حوزه علمیه با اشاره به جایگاه خدمت در حرم مطهر رضوی افزود: توفیق خدمت در این آستان مقدس برای من انگیزه‌ای بزرگ بود. احساس می‌کردم در جایگاهی قرار گرفته‌ام که باید با جدیت و مسئولیت بیشتری درس بخوانم و توان علمی خود را افزایش دهم. همین احساس مسئولیت، در کنار علاقه به تدریس و ارتباط با استادان برجسته، موجب شد فعالیت علمی را از یک هدف شخصی فراتر ببینم و آن را وسیله‌ای برای خدمت و اثرگذاری قرار دهم.
برنامه‌ریزی، پشتکار و توکل؛ توصیه‌هایی برای بانوان طلبه
بداغ‌آبادی در بخش دیگری از این گفت‌وگو، با تأکید بر ضرورت توجه هم‌زمان بانوان طلبه به رشد علمی، تشکیل خانواده و ایفای نقش اجتماعی اظهار داشت: یک طلبه خواهر نباید میان خانواده و رشد علمی و اجتماعی، یکی را انتخاب کند و دیگری را کنار بگذارد. البته رسیدن به تعادل آسان نیست، اما با برنامه‌ریزی و شناخت درست اولویت‌ها امکان‌پذیر است.
وی افزود: طلاب خواهر باید از ابتدا هدف خود را صرفاً دریافت مدرک قرار ندهند؛ زیرا علم زمانی ماندگار و اثرگذار می‌شود که انسان بتواند آن را در زندگی و در خدمت به دیگران به کار گیرد.
این مدرس حوزه علمیه با بیان اینکه نباید برای آغاز فعالیت‌ها منتظر فراهم شدن تمام شرایط ایده‌آل ماند، تصریح کرد: بسیاری از ما در زندگی مسئولیت‌های خانوادگی داریم و ممکن است همیشه فرصت کافی یا شرایط کاملاً مناسبی برای فعالیت وجود نداشته باشد. مهم این است که حتی با قدم‌های کوچک، مسیر را ادامه دهیم.
بداغ‌آبادی بهره‌گیری از کمک و تجربه دیگران را نیز ضروری دانست و گفت: بخش مهمی از مسیر علمی و فعالیت‌های من با استفاده از دانش و تجربه استادان و بزرگوارانی طی شده است که در طول سال‌ها با آنان آشنا شده‌ام. استفاده از تجربه دیگران می‌تواند در شناخت مسیر و ادامه آن مؤثر باشد.
وی در پاسخ به پرسشی درباره خستگی‌ها و دشواری‌های مسیر علمی و اجتماعی خود اظهار داشت: طبیعتاً هیچ مسیری بدون سختی نیست. به‌ویژه برای بانویی که هم‌زمان مسئولیت همسری، مادری و فعالیت‌های علمی و اجتماعی را بر عهده دارد، گاهی شرایط واقعاً دشوار می‌شود؛ اما آنچه در چنین موقعیت‌هایی به من انگیزه ادامه مسیر می‌داد، احساس مفید بودن بود.
عضو هیئت علمی احکام آستان قدس رضوی ادامه داد: زمانی که می‌دیدم مطالعه و تلاش من می‌تواند به پاسخ‌گویی صحیح به یک نفر، آموزش بهتر یک طلبه یا خدمت در حرم مطهر رضوی کمک کند، خستگی برایم معنای دیگری پیدا می‌کرد. همراهی خانواده، به‌ویژه همسرم، و ارتباط با استادان و حضور در فضای علمی نیز در تقویت انگیزه من برای ادامه مسیر نقش مهمی داشت.
بداغ‌آبادی با اشاره به تجربه خود از فراز و نشیب‌های این مسیر خاطرنشان کرد: یکی از مهم‌ترین نکاتی که در این سال‌ها آموخته‌ام، این است که موفقیت همیشه به معنای نبود خستگی و شکست نیست؛ گاهی موفقیت یعنی انسان با وجود خستگی، دوباره خود را پیدا کند و قدم بعدی را بردارد.
وی، خطاب به طلاب خواهر جوانی که با وجود علاقه و استعداد، برای ورود جدی به عرصه‌های علمی، آموزشی و اجتماعی اعتمادبه‌نفس کافی ندارند، گفت: خودتان را دست‌کم نگیرید. ممکن است امروز احساس کنید هنوز مطالب زیادی را نمی‌دانید یا برای ورود به عرصه‌ای آماده نیستید، اما هیچ‌کس از ابتدا در جایگاه نهایی خود قرار نداشته است.
این مدرس حوزه علمیه با اشاره به آغاز مسیر طلبگی خود از سال ۱۳۷۶ در حوزه علمیه رضویه افزود: من نیز مسیرم را از همان سال آغاز کردم و در طول این سال‌ها، قدم‌به‌قدم و با استفاده از فرصت‌هایی که پیش آمد، به مسیرم ادامه دادم. مهم این است که یادگیری را متوقف نکنید و از تجربه استادان و افراد موفق بهره ببرید.
بداغ‌آبادی تأکید کرد: اگر به عرصه‌ای علاقه دارید، با توکل به خداوند و تلاش، از قدم‌های کوچک شروع کنید. لازم نیست از همان ابتدا کار بزرگی انجام دهید؛ گاهی یک تدریس خوب، پاسخ صحیح به یک پرسش، انجام یک پژوهش کوچک یا حتی کمک به یک نفر می‌تواند آغاز مسیری بزرگ باشد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: بانوی طلبه می‌تواند هم اهل علم باشد، هم همسر و مادری موفق باشد و هم در جامعه نقش‌آفرینی کند. این مسیر شاید آسان نباشد، اما امکان‌پذیر است؛ به شرط آنکه با هدف، پشتکار، برنامه‌ریزی و توکل ادامه پیدا کند.
نظر شما