به گزارش خبرگزاری حوزه از تهران، حجت‌الاسلام سید فرید موالی‌زاده، استاد حوزه علمیه، روز شنبه در برنامه تلویزیونی «آفتاب شرقی» با اشاره به تعبیر رهبر معظم انقلاب از نماز به‌عنوان «اکسیر»، این تعبیر را جامع، رسا و برخوردار از مفاهیم عمیق عرفانی دانست و گفت: نماز می‌تواند با دگرگون کردن درون انسان، ناخالصی‌ها را از وجود او بزداید، فضایل اخلاقی را در جان او تقویت کند و زمینه رسیدن به کمالات معنوی و تجلی صفات الهی را فراهم سازد.
وی با بیان اینکه تعبیر «اکسیر» در ادبیات فارسی و به‌ویژه در اشعار شاعران بزرگ، غالباً برای توصیف عشق و محبت به کار رفته است، اظهار کرد: اکسیر در ادبیات عرفانی، ماده‌ای است که موجب دگرگونی سریع می‌شود؛ همان‌گونه که در علم کیمیای قدیم، کیمیاگران در پی یافتن ماده‌ای بودند که بتواند فلز ارزان‌قیمتی مانند مس را به طلا تبدیل کند.
حجت‌الاسلام موالی‌زاده افزود: این مفهوم به‌صورت مجازی وارد ادبیات فارسی شد و شاعران خوش‌ذوق، معنوی و عارف‌مسلک ما از آن برای بیان تأثیر عشق در دگرگونی وجود انسان بهره گرفتند. کسانی که عاشقانه زندگی می‌کنند و عشق محور زندگی آنان است، در مسیر رشد روحی و معنوی، تحولات عمیقی را تجربه می‌کنند؛ گویی وجود آنان از مس به طلا تبدیل می‌شود و به‌سوی کمال حرکت می‌کند.
استاد حوزه علمیه با اشاره به زندگی شهدا خاطرنشان کرد: زندگی شهدا نمونه‌ای از این تحول عاشقانه است. آنان با عشق و معرفتی که به ذات حق داشتند، مسیر کمال را با سرعتی شگفت‌انگیز پیمودند؛ همان‌گونه که امام راحل(ره) درباره برخی انسان‌های وارسته تعبیر کرده‌اند که ره صدساله را یک‌شبه طی می‌کنند.
وی با بیان اینکه در پیام رهبر معظم انقلاب، نماز به‌عنوان عملی سرآمد و برتر در زندگی عاشقانه انسان معرفی شده است، گفت: اگر کسی بخواهد اهل عشق و زندگی عاشقانه باشد، باید به نماز توجه ویژه‌ای داشته باشد؛ چراکه هیچ عملی مانند نماز نمی‌تواند عشق الهی را در وجود انسان ایجاد و تقویت کند.
سه ویژگی اکسیر؛ گدازندگی، آمیزندگی و کامل‌کنندگی
حجت‌الاسلام موالی‌زاده با تشریح سه ویژگی اکسیر گفت: برای این ماده در ادبیات کیمیاگری سه خصوصیت اصلی بیان شده است؛ نخست گدازندگی، دوم آمیزندگی و سوم کامل‌کنندگی. تعبیر نماز به اکسیر نیز با توجه به همین سه ویژگی، معنایی عمیق و قابل تأمل پیدا می‌کند.
وی در توضیح ویژگی نخست، یعنی گدازندگی، اظهار کرد: در کیمیای قدیم، کیمیاگران به دنبال ماده‌ای بودند که بتواند فلز را ذوب کند و با از بین بردن ناخالصی‌ها، زمینه دگرگونی آن را فراهم سازد. نماز نیز چنین اثری در وجود انسان دارد؛ انسان مؤمن هنگامی که نماز می‌خواند، از درون متحول می‌شود و در پرتو عشق الهی، ناخالصی‌ها، گناهان، ناپاکی‌ها و بدی‌ها را از وجود خود دور می‌کند.
این استاد حوزه علمیه با اشاره به آیه شریفه قرآن کریم «إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَیٰ عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْکَرِ» افزود: قرآن کریم یکی از آثار نماز را بازداشتن انسان از فحشا و منکر معرفی می‌کند. این آیه نشان می‌دهد که نماز صرفاً مجموعه‌ای از اعمال و اذکار ظاهری نیست، بلکه می‌تواند درون انسان را دگرگون کند و زمینه پاک‌شدن او از آلودگی‌های اخلاقی و رفتاری را فراهم آورد.
وی ادامه داد: همان‌گونه که گدازندگی اکسیر به جداسازی ناخالصی‌ها کمک می‌کند، نماز نیز باید در زندگی انسان چنین نقشی داشته باشد. اگر انسان به‌طور مستمر نماز بخواند، اما این عبادت در کاهش بدی‌ها و دوری او از گناه تأثیری نداشته باشد، لازم است در کیفیت نماز و شیوه ارتباط خود با خداوند بازنگری کند.
نماز؛ زمینه‌ساز آمیختگی جان انسان با فضایل اخلاقی
حجت‌الاسلام موالی‌زاده در تشریح ویژگی دوم اکسیر، یعنی آمیزندگی، گفت: نماز سبب می‌شود نفس و جان انسان به‌تدریج با فضایل اخلاقی آمیخته شود. انسان مؤمن و نمازگزار، در اثر مداومت بر نماز، باید بیش از گذشته به سمت خوبی‌ها حرکت کند و صفات نیکو در وجود او تقویت شود.
وی با اشاره به نقش محوری نماز در رفتار انسان اظهار کرد: در این مرحله، سخن از آمیخته‌شدن وجود انسان با فضایل و ارزش‌های اخلاقی است. وقتی انسان از ناخالصی‌ها فاصله گرفت، باید خوبی‌ها نیز در وجود او شکل بگیرند و تقویت شوند؛ به‌گونه‌ای که صداقت، کمک به دیگران، خیرخواهی و صدقه‌دادن در رفتار روزمره او نمود پیدا کند.
استاد حوزه علمیه با اشاره به روایتی از امیرالمؤمنین علی(ع) در نهج‌البلاغه گفت: در این روایت آمده است که رفتارهای انسان تابع نماز او هستند. این بیان نشان می‌دهد نماز باید در زندگی انسان نقش محوری داشته باشد و بر اعمال، رفتارها و انتخاب‌های او اثر بگذارد.
وی تأکید کرد: نماز در واقع در زندگی انسان پیشگام است و مسیر حرکت او را به‌سوی فضایل اخلاقی هدایت می‌کند. بنابراین، کسی که به نماز اهتمام دارد، باید آثار آن را در روابط اجتماعی، رفتار فردی، صداقت، نیکوکاری و کمک به دیگران نیز نشان دهد.
کامل‌کنندگی نماز و رسیدن به کمالات معنوی
حجت‌الاسلام موالی‌زاده سومین ویژگی اکسیر را کامل‌کنندگی دانست و اظهار کرد: در تعبیر کیمیاگری، اکسیر ماده‌ای است که فلز را از حالت اولیه خارج می‌کند و به مرحله کمال می‌رساند؛ به‌گونه‌ای که دیگر با وضعیت پیشین خود تفاوت دارد. نماز نیز می‌تواند انسان را از مرحله پاک‌شدن از ناخالصی‌ها و آراسته‌شدن به فضایل، به مرتبه بالاتری از کمال معنوی برساند.
وی افزود: کسی که برای نماز خود اهمیت قائل است، آن را در اول وقت به‌جا می‌آورد و در انجام آن اهتمام دارد، به‌تدریج می‌تواند آثار این عبادت را در وجود خود مشاهده کند و به مراتب بالاتری از رشد معنوی برسد. در چنین انسانی، نشانه‌های ارتباط با عالم ملکوت و تجلی صفات الهی آشکارتر می‌شود.
این استاد حوزه علمیه با اشاره به چهره نورانی برخی اولیای الهی و علمای بزرگ گفت: گاهی انسان با مشاهده چهره و سیمای معنوی این بزرگان، احساس می‌کند نوری بر چهره آنان تابیده است. این جلوه می‌تواند نشانه‌ای از آثار معنوی و تحول درونی باشد که در مسیر بندگی و ارتباط با خداوند به دست آمده است.
وی با اشاره به تعبیر قرآنی «صِبْغَةَ اللَّهِ وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ صِبْغَةً وَنَحْنُ لَهُ عَابِدُونَ» اظهار کرد: همه ما در پی رنگ خدایی و رسیدن به حقیقت توحید هستیم و باید این حقیقت را در زندگی خود جست‌وجو کنیم. نماز یکی از مهم‌ترین زمینه‌های رسیدن به این رنگ و صبغه الهی است.
حجت‌الاسلام موالی‌زاده ادامه داد: اگر انسان سال‌ها نماز بخواند، اما در وجود و رفتار او نشانی از این تحول و رنگ خدایی دیده نشود، باید در شیوه نمازخواندن خود تجدیدنظر کند. نماز باید انسان را از آلودگی‌ها دور کند، به فضایل اخلاقی بیاراید و در مسیر کمال و بندگی خداوند پیش ببرد.
وی در جمع‌بندی این بخش از سخنان خود، نماز را اکسیر فلاح و رستگاری دانست و گفت: نماز هر سه ویژگی گدازندگی، آمیزندگی و کامل‌کنندگی را در خود دارد؛ از یک‌سو ناخالصی‌ها را از وجود انسان می‌زداید، از سوی دیگر او را با فضایل اخلاقی می‌آمیزد و در نهایت زمینه رسیدن به کمالات معنوی و تجلی صفات الهی را فراهم می‌کند.
نماز؛ رکن حیات طیبه و مسیر مشترک زن و مرد برای تعالی
استاد حوزه علمیه در ادامه سخنان خود، به تعبیر «رکن حیات طیبه» اشاره کرد و با استناد به آیه ۹۷ سوره نحل گفت: قرآن کریم می‌فرماید: «مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَکَرٍ أَوْ أُنْثَیٰ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْیِیَنَّهُ حَیَاةً طَیِّبَةً». بر اساس این آیه، میان زن و مرد در گشوده‌بودن مسیر سلوک و عروج به‌سوی خداوند تفاوتی وجود ندارد و هر دو می‌توانند در پرتو ایمان و عمل صالح به حیات طیبه دست پیدا کنند.
وی با بیان اینکه نماز، معراج مؤمن است، افزود: این مسیر معنوی هم برای زنان و هم برای مردان گشوده است و جنسیت مانعی برای حرکت در مسیر بندگی و تعالی به شمار نمی‌رود. آنچه اهمیت دارد، ایمان و عمل صالح و پایبندی به مسیر عبودیت است.
حجت‌الاسلام موالی‌زاده اظهار کرد: حیات طیبه با صرف زنده‌بودن از نظر زیستی تفاوت دارد. ممکن است انسان از نظر جسمانی زنده باشد، اما حیات باطنی و معنوی او آسیب دیده یا از میان رفته باشد. قرآن کریم وعده می‌دهد هر زن و مردی که با ایمان، عمل صالح انجام دهد، به حیات طیبه دست خواهد یافت.
وی در پایان گفت: نماز رکن و محور اعمال انسان است و باید در زندگی او نقش راهبر داشته باشد؛ زیرا کیفیت نماز و میزان اهتمام انسان به آن، در مسیر حرکت معنوی و شکل‌گیری رفتارهای او اثرگذار است.
انتهای پیام/
نظر شما