به گزارش خبرگزاری حوزه از تهران، حجت‌الاسلام سید فرید موالی‌زاده، استاد حوزه علمیه، روز یکشنبه در برنامه تلویزیونی «آفتاب شرقی» با تبیین فرازی از پیام رهبر معظم انقلاب درباره آثار نماز در زندگی انسان، گفت: نماز دو اثر اساسی دارد؛ نخست، مناجات با ذات حق و برقراری ارتباط با خداوند متعال و دوم، فراهم کردن پشتوانه‌ای برای مبارزه با نفس و شیطان، چه شیطان درونی و چه شیاطین دنیایی.
وی با اشاره به تعبیر رهبر معظم انقلاب درباره «شیطان‌های دنیایی» اظهار کرد: سلاح اصلی ما در مبارزه با شیطان بزرگ جهان کنونی، یعنی آمریکا به تعبیر امام راحل(ره)، نماز و ارتباط با ذات حق است. ما به واسطه نماز، ارتباط با خداوند متعال و توسل به ساحت قدسی اهل‌بیت(ع) به قدرتی دست می‌یابیم که با معیارهای مادی قابل سنجش نیست. به تعبیر دقیق رهبر معظم انقلاب، ما ابرقدرت چهارم نیستیم، بلکه اول و قدرتمندترین هستیم؛ زیرا قدرت را با معیار ملکوتی و الهی تعریف می‌کنیم.
نماز؛ راه ارتباط با ملکوت و رهایی از دلبستگی‌های دنیوی
استاد حوزه علمیه با بیان اینکه نماز بر اساس آیات و روایات، دو اثر مهم در وجود انسان دارد، افزود: نماز هم زمینه اتصال و توجه به ملکوت را فراهم می‌کند و هم انسان را از دلبستگی‌های دنیایی، ناپاکی‌ها و این تصور که حیات اصلی او صرفاً در دنیاست، رها می‌سازد.
حجت‌الاسلام موالی‌زاده با اشاره به مسئله مرگ و عذاب قبر گفت: ترس از مرگ و فشار قبر می‌تواند ناشی از آن باشد که انسان هنگام مرگ هنوز باور نکرده است که از دنیا جدا شده و دیگر امکان بهره‌برداری از اموال و امکانات خود را ندارد. او زمانی که می‌بیند دیگر نمی‌تواند از لذت‌های دنیایی بهره ببرد، با این واقعیت روبه‌رو می‌شود و همین دلبستگی‌ها برایش عذاب‌آور می‌شود.
وی ادامه داد: نکیر و منکر در حقیقت دو فرشته الهی‌اند که بشیر و مبشر هستند، اما هنگامی که انسان به دلیل ناپاکی اعمالش آمادگی لازم را ندارد، آن دو فرشته نورانی را به شکل منکر می‌بیند. از همین رو، در دعاهای ماه رجب آمده است: «وَ أَرِنِی مُنْکَراً وَ نَکِیراً وَ أَرِنِی مُبَشِّراً وَ بَشِیراً». نماز می‌تواند انسان را به مرحله‌ای برساند که با عالم فرشتگان و ملکوت آشنا شود.
حفظ فطرت؛ اساس حرکت انسان در مسیر بندگی
این استاد حوزه علمیه در ادامه، با توصیه به مطالعه کتاب «شرح حدیث جنود عقل و جهل» امام خمینی(ره)، خاطرنشان کرد: امام راحل در این کتاب، ذیل بحث «نقشه فطرت» تأکید می‌کنند که تمام نظام شریعت بر اساس فطرت انسانی شکل گرفته است.
وی با اشاره به دو تعبیر «فطرت مخموره» و «فطرت محجوبه» بیان کرد: فطرت مخموره به فطرتی اشاره دارد که سالم مانده و بر نهاد اصلی خود استوار است. انسان باید تلاش کند این فطرت را حفظ کند؛ زیرا قرار نیست چیزی را از بیرون به دست بیاورد، بلکه خداوند متعال از سر رحمت، ظرفیت‌ها و حقیقت‌های لازم را در وجود او قرار داده است و وظیفه انسان، مراقبت از این سرمایه فطری است.
حجت‌الاسلام موالی‌زاده با بیان اینکه نماز افزون بر مناجات، دارای بُعد ریاضت است، گفت: ریاضت به این معناست که انسان از وابستگی‌های دنیایی دل بکند و بتواند بر تمایلات خود غلبه کند. نماز، هم ارتباط با خداوند را تقویت می‌کند و هم تمرینی برای رهایی از تعلقات و حرکت به سوی کمال است.
نماز، منشأ رحمت در برابر مؤمنان و استواری در برابر دشمنان
وی با اشاره به آیه ۲۹ سوره فتح، «مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَالَّذِینَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَی الْکُفَّارِ رُحَمَاءُ بَیْنَهُمْ»، اظهار کرد: در این آیه، پیامبر اکرم(ص) و یاران ایشان به دو ویژگی توصیف شده‌اند؛ در برابر مؤمنان مهربان و اهل محبت‌اند و در برابر کفار استواری و شدت دارند. ادامه آیه، یعنی عبارت «تَرَاهُمْ رُکَّعًا سُجَّدًا»، به رکوع و سجود آنان اشاره می‌کند و نشان می‌دهد که نماز و بندگی، در شکل‌گیری چنین روحیه‌ای نقش دارد.
استاد حوزه علمیه با اشاره به جبهه مقاومت گفت: امروز نیز می‌توان این ویژگی را در جبهه مقاومت مشاهده کرد؛ جبهه‌ای که در برابر دشمنان ایستادگی می‌کند و در عین حال، بر وحدت و همبستگی مؤمنان تأکید دارد. مرزهای جغرافیایی نباید مؤمنان را از یکدیگر جدا کند؛ زیرا آنان یک امت هستند و می‌توان از آنان با عنوان «امت مقاومت» یاد کرد.
وی تأکید کرد: نماز چنین ظرفیتی دارد که انسان را با ملکوت آشنا می‌کند. ملکوت، تجلی اسماء الهی است و در قرآن کریم آمده است: «فَسُبْحَانَ الَّذِی بِیَدِهِ مَلَکُوتُ کُلِّ شَیْءٍ وَإِلَیْهِ تُرْجَعُونَ». در قرآن همچنین به حضرت ابراهیم(ع) اشاره شده است که ملکوت آسمان‌ها و زمین به او نشان داده شد.
حجت‌الاسلام موالی‌زاده افزود: ممکن است انسان در آغاز نتواند ملکوت را به‌صورت مستقیم مشاهده کند، اما می‌تواند با نماز، توجه قلبی خود را به این عالم معطوف سازد. مهم آن است که بداند زندگی دنیایی، تنها ظاهر هستی است و هر چیزی باطنی دارد و پشت پرده این عالم، حقیقتی وجود دارد. پنج نوبت نماز در شبانه‌روز می‌تواند این توجه را در انسان مؤمن تقویت کند تا قطب‌نمای قلب او همواره به سوی ملکوت باشد.
وی با بیان اینکه انسان در زندگی ظاهری با کثرت‌ها و پدیده‌های گوناگون روبه‌روست، اما باید نگاه خود را به وحدت معطوف کند، گفت: این نکته از اهمیت بسیاری برخوردار است؛ زیرا در روایات، دین با محبت پیوند خورده است و سرچشمه این محبت، توجه به خداوند متعال است.
توجه به ذات نامحدود خداوند؛ سرچشمه محبت
این استاد حوزه علمیه با بیان اینکه همه پدیده‌های جهان محدودند و تنها ذات حق نامحدود است، اظهار کرد: وقتی انسان به ذات حق توجه پیدا می‌کند، به مرتبه‌ای می‌رسد که جز خداوند، حقیقتی را مستقل از او نمی‌بیند. این توجه، یکی از ابعاد مهم مناجات و ارتباط با پروردگار است.
وی با اشاره به دیدگاه امام خمینی(ره) در کتاب «سرّ الصلاة» درباره سجده، گفت: سجده صرفاً یک حرکت ظاهری نیست، بلکه انسان در آن با تمام وجود در برابر خداوند متعال خضوع می‌کند و با گفتن «سُبْحَانَ رَبِّیَ الْأَعْلَی وَبِحَمْدِهِ»، به پاکی و برتری پروردگار توجه می‌یابد. انسان در این حالت باید هر آنچه غیرالهی است و او را از توجه به خداوند بازمی‌دارد، پشت سر بگذارد و با تمام وجود متوجه ذات حق شود.
حجت‌الاسلام موالی‌زاده با تأکید بر اینکه نماز در کنار بُعد مناجات، بُعد تمرینی و ریاضتی نیز دارد، بیان کرد: نماز انسان را به مبارزه با خواسته‌های نفسانی دعوت می‌کند. برای مثال، برخاستن برای نماز صبح، نمونه‌ای از این مبارزه درونی است. همان‌گونه که در شعر معروف آمده است: «خواب نوشین بامداد رحیل / بازدارد پیاده را». انسان در این لحظه با کشمکشی درونی روبه‌رو می‌شود؛ بخشی از نفس او را به خوابیدن فرامی‌خواند و بخشی دیگر به بیدار شدن و انجام وظیفه دعوت می‌کند.
وی با اشاره به دیدگاه شهید آیت‌الله مرتضی مطهری درباره این کشمکش درونی گفت: مبارزه انسان با نفس از همین لحظه‌ها آغاز می‌شود و نماز فرصتی برای تقویت اراده و غلبه بر تمایلاتی است که انسان را از مسیر بندگی دور می‌کنند.
حضور قلب و اندیشه؛ شرط رسیدن به حقیقت نماز
این استاد حوزه علمیه با تأکید بر اینکه نماز باید همه ابعاد وجودی انسان را درگیر کند، اظهار کرد: در نماز، هم جوارح و اعضای بدن باید در حال بندگی باشند، هم قلب و هم عقل و اندیشه انسان. خشوع و خضوع نیز باید در کنار یکدیگر قرار بگیرند؛ به این معنا که نماز، هم در ظاهر و هم در باطن تحقق پیدا کند.
وی با ارجاع به کتاب «چهل حدیث» امام خمینی(ره)، به‌ویژه حدیث بیست‌وچهارم، افزود: امام راحل در شرح روایت نبوی «العِلْمُ ثَلاثَةٌ» که در آن از سه نوع علم با تعابیر «آیة محکمة»، «فریضة عادلة» و «سنة قائمة» یاد شده است، به ابعاد وجودی انسان نیز توجه می‌دهند. این علوم ناظر به نیازهای انسان برای رسیدن به سعادت، از جمله عقاید، اخلاق و احکام شرعی است.
حجت‌الاسلام موالی‌زاده ادامه داد: بر اساس این نگاه، نفس انسان دارای مراتب و ابعاد گوناگونی است؛ بدن، قلب و اندیشه و عقل. هر سه بُعد باید در نماز متوجه ذات حق باشند. گاهی اعضای بدن نماز می‌خوانند، اما قلب انسان از نماز غافل است. برای اینکه قلب نیز در نماز حضور داشته باشد، باید فکر و اندیشه انسان به معانی نماز توجه کند و بداند که در هر بخش از نماز چه می‌گوید و چه مفهومی را دنبال می‌کند.
وی در پایان، با تأکید بر ضرورت توجه به معنای اذکار و اعمال نماز، گفت: توجه قلبی و اندیشه به مفاهیم نماز، از راه‌های مهم رسیدن به حقیقت مناجات و بهره‌مندی از بُعد تربیتی و ریاضتی آن است.
انتهای پیام/
نظر شما