به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، حجت‌الاسلام والمسلمین محمدحسین جعفری، امام جمعه شرق کابل و رئیس شورای عالی امامیه افغانستان، در نشست علمی پژوهشکده بین‌المللی امام رضا(ع) جامعه‌المصطفی العالمیه نمایندگی خراسان که با همکاری مدیریت ارتباطات و امور بین‌الملل این نمایندگی برگزار شد، با موضوع سیاست‌های علمای شیعه در حفظ هویت تشیع در افغانستان، اظهار داشت: جامعه شیعه افغانستان در شرایط دشواری قرار گرفته است و برای حفظ هویت دینی و مذهبی خود به بازنگری در عملکرد گذشته، تقویت ظرفیت‌های علمی و تربیتی و ایجاد ساختارهای منسجم مردمی نیاز دارد.
وی با بیان اینکه بررسی وضعیت کنونی جامعه شیعه افغانستان مستلزم شناخت واقعیت‌های میدانی و پذیرش کاستی‌های گذشته است، تصریح کرد: هدف از طرح این مسائل، اهانت به اشخاص، شخصیت‌ها یا نهادها نیست، بلکه باید با نقد عملکردها و شناخت عوامل ضعف، برای آینده جامعه شیعه برنامه‌ریزی کرد.
هویت شیعی افغانستان با چالش‌های جدی مواجه است
امام جمعه شرق کابل با اشاره به شرایط کنونی افغانستان، اظهار داشت: هویت شیعی و جایگاه پیروان اهل‌بیت(ع) با پرسش‌ها و چالش‌های جدی مواجه شده است و در برخی رویکردهای رسمی، شیعیان نه به‌عنوان یک اقلیت مذهبی درون جامعه اسلامی، بلکه در قالب اقلیت دینی مورد توجه قرار می‌گیرند؛ موضوعی که پیامدهای مهمی برای جایگاه اجتماعی و مذهبی شیعیان دارد.
حجت‌الاسلام والمسلمین جعفری با مقایسه وضعیت کنونی جامعه شیعه با دوره جمهوریت افغانستان، خاطرنشان کرد: در دو دهه گذشته، شیعیان در عرصه‌های حکومتی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی از جایگاه و ظرفیت‌هایی برخوردار بودند، اما بخشی از این دستاوردها به‌دلیل نبود برنامه‌ریزی بلندمدت و ضعف در ایجاد نهادهای پایدار حفظ نشد.
وی با تأکید بر ضرورت درس‌آموزی از تجربه گذشته، گفت: در دوره جمهوریت فرصت‌های مناسبی برای تقویت جایگاه جامعه شیعه وجود داشت، اما در زمینه نهادسازی، ایجاد زیرساخت‌های پایدار و تقویت بنیان‌های اقتصادی جامعه شیعه اقدامات متناسبی صورت نگرفت تا دستاوردها با تغییر حکومت‌ها از بین نرود.
این استاد حوزه با بیان اینکه حفظ هویت یک جامعه صرفاً به حضور افراد در ساختار قدرت وابسته نیست، افزود: جامعه‌ای که برای استمرار فعالیت‌های علمی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی خود ساختارهای مستقل و پایدار ایجاد نکند، با تغییر شرایط سیاسی در معرض آسیب قرار می‌گیرد.
حجت‌الاسلام والمسلمین جعفری با انتقاد از آنچه وادادگی بخشی از چهره‌های تأثیرگذار شیعه در سال‌های اخیر توصیف کرد، اظهار داشت: اگر جامعه شیعه عملکرد خود را نقد نکند، نمی‌تواند در اصلاح شرایط و مطالبه‌گری از دیگران موفق باشد.
وی با اشاره به تحولات سیاسی افغانستان، گفت: بخشی از چهره‌های اثرگذار جامعه شیعه در آغاز تغییر نظام جمهوریت، برای این تغییر تلاش کردند یا در برابر آن سکوت اختیار کردند؛ درحالی‌که اقلیت‌های قومی و مذهبی باید برای حفظ فرصت‌ها و دستاوردهای خود برنامه‌ریزی می‌کردند.
امام جمعه شرق کابل با انتقاد از تلاش برخی افراد برای نزدیک‌شدن به حاکمیت به‌جای پیگیری منافع عمومی جامعه شیعه، گفت: در مقاطعی، جلسات و تجمعات متعددی با حضور شمار زیادی از مردم در شهرهای مختلف افغانستان برای حمایت از حاکمیت برگزار شد، اما این اقدامات دستاورد متناسبی برای جامعه شیعه به همراه نداشت.
وی با تأکید بر اینکه تعامل سیاسی باید بر پایه منافع متقابل و مطالبه‌گری باشد، افزود: تعامل زمانی معنا پیدا می‌کند که در کنار عقب‌نشینی‌های احتمالی، امتیازها و حقوقی نیز به دست آید؛ اما آنچه در عمل اتفاق افتاد، در مواردی به مسیری یک‌طرفه تبدیل شد که نتیجه ملموسی برای جامعه شیعه نداشت.
تعرض به مراکز علمی شیعه، مسئله‌ای فراتر از اختلافات داخلی است
حجت‌الاسلام والمسلمین جعفری با اشاره به تعرض به یکی از مراکز بزرگ علمی شیعه در افغانستان، اظهار داشت: فارغ از موافقت یا مخالفت با عملکرد مدیران یک مجموعه، تعرض به یک مرکز علمی شیعی می‌تواند بر حیثیت و جایگاه کل جامعه شیعه تأثیر بگذارد و نباید آن را صرفاً مسئله‌ای محدود به مدیران همان مجموعه دانست.
وی با اشاره به برخورد صورت‌گرفته با استادان و طلاب مجموعه خاتم‌النبیین، گفت: این حادثه موجب نگرانی و تأثر شده است و شماری از استادان و طلاب این مجموعه با وجود درخواست کمک، از حمایت اجتماعی مورد انتظار برخوردار نشدند.
امام جمعه شرق کابل با طرح این پرسش که چرا در جریان این حادثه حمایت گسترده‌ای از سوی جامعه شیعه شکل نگرفت، تصریح کرد: برای پاسخ به این پرسش باید عملکرد نهادهای دینی و مذهبی و میزان ارتباط آنها با مردم بررسی شود.
وی افزود: هنگامی که مردم نسبت به عملکرد یک نهاد احساس تعلق و مسئولیت نکنند، ممکن است در زمان بروز بحران نیز برای دفاع از آن وارد میدان نشوند. ازاین‌رو، نهادهای دینی باید علاوه بر فعالیت‌های علمی و مذهبی، ارتباط مستمر و مؤثری با جامعه داشته باشند.
حجت‌الاسلام والمسلمین جعفری با اشاره به نگرانی‌های موجود درباره پیامدهای این حادثه، آن را از نظر خود دارای ابعاد مذهبی و سیاسی دانست و تأکید کرد: حمایت از مراکز علمی و فرهنگی شیعه نباید به اختلاف‌نظر درباره مدیران یا وابستگی‌های سیاسی آنها گره بخورد؛ زیرا آسیب‌دیدن چنین مراکزی می‌تواند پیامدهایی فراتر از یک مجموعه مشخص داشته باشد.
مسئولیت‌پذیری مدیران دینی باید با حضور در محل مأموریت همراه باشد
وی یکی از عوامل آسیب‌پذیری نهادهای دینی را ضعف در مسئولیت‌پذیری و نظارت بر عملکرد مدیران دانست و اظهار داشت: پذیرفتن مسئولیت در یک نهاد، مستلزم حضور در محل مأموریت، پیگیری امور و پاسخ‌گویی در برابر مسائل و مشکلات است.
امام جمعه شرق کابل با اشاره به برخی مسئولیت‌های مدیریتی در مراکز دینی افغانستان، گفت: غیبت طولانی‌مدت شماری از مسئولان از محل فعالیت خود، پیگیری مسائل و دفاع از حقوق مجموعه‌ها را با مشکل مواجه کرده است.
وی با اشاره به پرونده‌های مرتبط با مجموعه خاتم‌النبیین، اظهار داشت: در جریان بررسی این پرونده، وزیر عدلیه افغانستان در جلسه‌ای با حضور شماری از سران شیعه اعلام کرده بود که حدود یک‌ونیم سال برای یافتن دو نفر از مسئولان مرتبط با تعیین تکلیف این مجموعه و دانشگاه وابسته به آن تلاش شده، اما به آنها دسترسی پیدا نکرده است.
حجت‌الاسلام والمسلمین جعفری با تأکید بر ضرورت پیگیری حقوقی مسائل، افزود: اگر مسئولان یک مجموعه در فرایندهای قضایی و اداری حضور نداشته باشند و از حقوق آن دفاع نکنند، ممکن است تصمیم‌هایی درباره آن مجموعه اتخاذ شود که امکان اعتراض و دفاع مؤثر در برابر آنها کاهش یابد.
وی همچنین با انتقاد از ضعف هماهنگی میان برخی نهادها و مسئولان شیعه، تصریح کرد: مسئولیت‌پذیری به معنای حضور مؤثر در میدان، پاسخ‌گویی به جامعه و پیگیری مستمر امور است و نمی‌توان در شرایط دشوار، مسئولیت را پذیرفت اما از انجام وظایف مرتبط با آن فاصله گرفت.
رئیس شورای‌عالی امامیه افغانستان با تأکید بر ضرورت عبور از وضعیت بحرانی کنونی، سه توانمندی علمی، تربیتی و اخلاقی، و نهادی و اجتماعی را برای حفظ هویت شیعی ضروری دانست.
وی با بیان اینکه منظور از هویت شیعی صرفاً برگزاری مجالس ولادت و وفات ائمه(ع) نیست، اظهار داشت: هویت تشیع مجموعه‌ای از معارف اهل‌بیت(ع)، باورها، احکام، آموزه‌های دینی و مناسک مذهبی را در بر می‌گیرد و صیانت از این هویت به مجموعه‌ای از ظرفیت‌های علمی، انسانی و اجتماعی نیازمند است.
حجت‌الاسلام والمسلمین جعفری نخستین ظرفیت مورد نیاز را توانمندی علمی عنوان کرد و گفت: جامعه شیعه باید عالمان و پژوهشگرانی داشته باشد که علاوه بر دانش دینی، از دلسوزی، مسئولیت‌پذیری و توان پاسخ‌گویی مستند به شبهات برخوردار باشند.
وی با اشاره به نیازهای فکری نسل جوان افغانستان، تأکید کرد: شناخت دقیق معارف اهل‌بیت(ع) و توانایی پاسخ‌گویی به پرسش‌های اعتقادی و فکری جامعه، از الزامات فعالیت علمی و تبلیغی است و نمی‌توان صرفاً با تکیه بر روش‌های گذشته، به نیازهای امروز پاسخ داد.
امام جمعه شرق کابل دومین ظرفیت را توانمندی تربیتی و اخلاقی دانست و افزود: جامعه شیعه به تربیت انسان‌های مؤمن، بااستعداد، کارآمد، مسئولیت‌پذیر و برخوردار از اخلاق نیکو نیاز دارد؛ نحوه رفتار مسئولان و روحانیون با مردم و مراجعه‌کنندگان نیز در شکل‌گیری اعتماد عمومی و تقویت ارتباط جامعه با نهادهای دینی نقش دارد.
وی سومین ظرفیت را توانمندی نهادی و اجتماعی برشمرد و تصریح کرد: وجود ساختارهای علمی و مردمی قدرتمند برای سامان‌دهی فعالیت‌های تبلیغی، فرهنگی، فکری و مذهبی ضروری است؛ ساختارهایی که بتوانند برنامه‌های مرتبط با جامعه شیعه را هدفمند کنند و از پراکندگی فعالیت‌ها جلوگیری به عمل آورند.
حجت‌الاسلام والمسلمین جعفری با اشاره به ضرورت همگرایی میان عالمان دینی افغانستان، اظهار داشت: اختلاف‌نظر علمی و تفاوت سلیقه در میان علما امری طبیعی است، اما این اختلاف‌ها نباید مانع همکاری در مسائل مشترک یا موجب تضعیف جامعه شیعه شود.
وی با انتقاد از تداوم اختلافات و منازعات در فضای عمومی و مجازی، گفت: بخشی از انرژی جامعه شیعه به‌جای تمرکز بر مسائل اساسی، صرف درگیری‌های داخلی و موضوعات حاشیه‌ای می‌شود؛ درحالی‌که شرایط کنونی، همبستگی و هماهنگی بیشتری را میان علما و نهادهای دینی می‌طلبد.
امام جمعه شرق کابل با تأکید بر ضرورت حل اختلافات از طریق گفت‌وگوی مسالمت‌آمیز، افزود: مسائل و اختلافات باید در مجاری مناسب و با گفت‌وگو حل‌وفصل شوند و از کشاندن آنها به فضای اجتماعی و مجازی، به‌ویژه در مواردی که موجب تخریب جایگاه عالمان یا تشدید اختلافات قومی و مذهبی می‌شود، پرهیز شود.
وی با اشاره به تأثیر برخی منازعات بر روابط میان گروه‌های قومی در افغانستان، اظهار داشت: در مقاطعی که جامعه شیعه با فشارها و مشکلاتی مواجه می‌شود، اختلافات داخلی و قومی نیز شدت می‌گیرد؛ ازاین‌رو، باید نسبت به پیامدهای این اختلافات هوشیار بود و اجازه نداد مسائل فرعی، اولویت‌های اصلی جامعه را تحت‌الشعاع قرار دهد.
حجت‌الاسلام والمسلمین جعفری با انتقاد از طرح مکرر برخی منازعات در فضای مجازی از سوی افراد ساکن خارج از افغانستان، تأکید کرد: دامن‌زدن به اختلافات، از سوی افراد داخل کشور و خارج ازکشور، سودی برای جامعه شیعه ندارد و در شرایط دشوار کنونی، ضرورت دارد بزرگان و نخبگان از تشدید منازعات جلوگیری کنند.
وی همچنین بر لزوم پرهیز از طرح اختلافات شخصی و مناقشات مربوط به جایگاه‌های علمی و دینی در فضای عمومی تأکید کرد و گفت: حفظ حرمت علما و پرهیز از تبدیل اختلافات به موضوعی برای تخریب یکدیگر، بخشی از مسئولیت اجتماعی و اخلاقی جامعه دینی است.
رئیس شورای عالی امامیه افغانستان با تأکید بر ضرورت توجه به منافع عمومی جامعه شیعه، اظهار داشت: عبور از اختلافات جزئی، حزبی، قومی و سمتی و تمرکز بر منافع کلان مذهبی و اجتماعی، از الزامات حفظ هویت تشیع است.
وی با اشاره به اختلاف‌نظرها درباره برخی دستاوردهای دوره جمهوریت، از جمله رسمیت‌یافتن احوال شخصیه شیعیان، تصریح کرد: صرف انتساب یک دستاورد به یک فرد یا گروه کافی نیست؛ بلکه مهم آن است که جامعه بتواند از دستاوردهای خود صیانت کند و زمینه استمرار آنها را فراهم آورد.
حجت‌الاسلام والمسلمین جعفری با انتقاد از آنچه غلبه منافع فردی بر منافع عمومی توصیف کرد، افزود: اگر تلاش‌های گذشته بر پایه منافع بلندمدت جامعه و ایجاد ساختارهای پایدار انجام می‌شد، امکان حفظ بخشی از دستاوردها در شرایط کنونی بیشتر بود.
وی با اشاره به برخی ارتباطات و همکاری‌های افراد با نهادهای امنیتی، خواستار شفافیت در این زمینه شد و تأکید کرد: مسئولان و چهره‌های اثرگذار باید نسبت به پیامدهای تصمیم‌ها و ارتباطات خود آگاه باشند و منافع عمومی جامعه را بر ملاحظات شخصی و گروهی مقدم بدانند.
حجت الاسلام والمسلمین جعفری با اشاره به محدودیت‌های اعمال‌شده درباره نصب پرچم‌های عزاداری در افغانستان، اظهار داشت: در آستانه محرم، کمیته‌ای متشکل از بخش‌های فرهنگی و امنیتی حکومت برای بررسی مسائل این ماه تشکیل شد و بر اساس تصمیم اعلام‌شده، نصب پرچم‌های عزاداری به مساجد و حسینیه‌ها محدود شد و برای سقاخانه‌ها نیز چارچوبی در نظر گرفته شد.
وی با اشاره به دستورهای بعدی درباره جمع‌آوری پرچم‌ها از برخی مساجد،گفت: اقداماتی برای برداشتن یا جمع‌کردن پرچم‌ها در شماری از مناطق صورت گرفت؛ اقداماتی که با تصمیم قبلی اعلام‌شده درباره محل نصب پرچم‌ها همخوانی نداشت.
امام جمعه شرق کابل افزود: در جریان این موضوع، برخی افراد از جمع‌آوری پرچم‌ها تصویربرداری کرده و گزارش‌هایی را به مسئولان مربوط ارائه کرده بودند؛ بااین‌حال، پیگیری صرف از طریق گزارش‌دهی، بدون ایستادگی عملی و هماهنگی میان مسئولان و مردم، برای صیانت از حقوق مذهبی کافی نیست.
حجت‌الاسلام والمسلمین جعفری با اشاره به تجربه برخی مساجد در محرم امسال گفت: در تعدادی از مساجد، مسئولان و نمازگزاران از جمع‌آوری پرچم‌ها خودداری کردند و این اقدام نشان داد که ایستادگی بر حقوق مذهبی در چارچوب تصمیم‌ها و مقررات موجود می‌تواند در نتیجه نهایی مؤثر باشد.
وی تأکید کرد: منظور از این تجربه، تقابل بی‌ضابطه نیست، بلکه ضرورت شناخت دقیق تصمیم‌ها، پیگیری حقوق مذهبی و برخورداری از هماهنگی میان علما، مسئولان و مردم است.
وحدت علما و انسجام اجتماعی، پشتوانه دفاع از هویت شیعه است
امام جمعه شرق کابل با تأکید بر ضرورت وحدت و انسجام میان علمای شیعه، اظهار داشت: علما با وجود تفاوت دیدگاه‌ها و برخورداری از نهادها و مدارس مستقل، باید در مسائل اساسی و خطوط قرمز مذهبی، هماهنگی و همبستگی خود را حفظ کنند.
وی با اشاره به شرایط دشوار منطقه و فشارهای سیاسی بر جمهوری اسلامی ایران و جامعه شیعه افغانستان، تصریح کرد: در چنین شرایطی، اختلافات داخلی می‌تواند توان جامعه را برای پیگیری مطالبات و دفاع از حقوق مذهبی کاهش دهد؛ ازاین‌رو، انسجام علما و نهادهای دینی اهمیتی دوچندان دارد.
حجت الاسلام والمسلمین جعفری با بیان اینکه بخش مهمی از ظرفیت‌های علمی و فرهنگی شیعیان افغانستان با ایران پیوند دارد، بر ضرورت توجه به شرایط منطقه‌ای و تأثیر آن بر وضعیت جامعه شیعه تأکید کرد و گفت: همکاری‌های علمی و فرهنگی باید به تقویت توانمندی‌های درونی جامعه شیعه و افزایش قدرت پاسخ‌گویی آن به نیازهای واقعی منجر شود.
وی همچنین با اشاره به سفر هیئت اقتصادی جمهوری اسلامی ایران به کابل، از برخی اظهارنظرهای مطرح‌شده درباره نتایج همکاری‌های اقتصادی انتقاد کرد و خواستار واقع‌بینی در ارزیابی دستاوردها شد.
امام جمعه شرق کابل اظهار داشت: در بیان نتایج تعاملات اقتصادی و سیاسی باید واقعیت‌ها به‌درستی منعکس شود؛ زیرا ارائه تصویری غیرواقعی از وضعیت، اعتماد مخاطبان را کاهش می‌دهد و نمی‌تواند مبنای مناسبی برای تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی باشد.
محتوای تبلیغی باید با نیازهای فکری نسل جوان افغانستان متناسب باشد
حجت الاسلام والمسلمین جعفری با انتقاد از فاصله میان بخشی از برنامه‌های تبلیغی و نیازهای فکری جامعه افغانستان، اظهار داشت: در شهر کابل، به‌ویژه در مناطق پرجمعیت غرب این شهر، نیازهای اعتقادی، فکری و فرهنگی گسترده‌ای وجود دارد، اما ظرفیت‌های تبلیغی موجود پاسخ‌گوی همه این نیازها نیست.
وی با اشاره به فعالیت‌های حوزوی در زمینه فقه، اصول و فلسفه، تصریح کرد: با وجود ظرفیت‌های موجود در برخی رشته‌ها، در زمینه تفسیر قرآن و ارائه مباحثی که بتواند پرسش‌های نسل جوان را پاسخ دهد، با کمبودهایی مواجه هستیم.
امام جمعه شرق کابل افزود: فعالیت تبلیغی مؤثر نیازمند شناخت مخاطب، تسلط علمی مبلغ و توانایی ارائه مباحث متناسب با مسائل روز است؛ صرف حضور یک روحانی در مسجد یا ارائه گزارشی از برگزاری سخنرانی، به‌تنهایی نشان‌دهنده اثربخشی فعالیت تبلیغی نیست.
وی با اشاره به برخی تجربه‌های تبلیغی در افغانستان، بر ضرورت تخصص‌گرایی در اعزام مبلغان تأکید کرد و گفت: انتخاب مبلغ باید بر اساس توانمندی علمی، شناخت محیط، نیازهای مخاطبان و قدرت پاسخ‌گویی به پرسش‌های روز انجام شود تا فعالیت‌های تبلیغی به نتایج ملموس‌تری منجر شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین جعفری با تأکید بر ضرورت توجه به نسل جوان افغانستان، اظهار داشت: بخشی از مخاطبان امروز پرسش‌هایی دارند که پاسخ‌گویی به آنها مستلزم مطالعه، پژوهش و آشنایی با مسائل جدید است؛ بنابراین، باید از ظرفیت طلاب جوان و پژوهشگران مستعد برای تولید محتوای علمی و تبلیغی بهره گرفت.
وی در ادامه خطاب به مسئولان جامعه‌المصطفی العالمیه نمایندگی خراسان و پژوهشکده بین‌المللی امام رضا(ع)، پیشنهاد کرد: شورای علمی متشکل از طلاب و پژوهشگران جوان برای شناسایی نیازهای تبلیغی و فکری جامعه افغانستان تشکیل شود.
امام جمعه شرق کابل اظهار داشت: نخستین اقدام باید شناخت دقیق نیازهای تبلیغی در مناطق مختلف افغانستان باشد؛ زیرا در برخی مناطق، تمرکز و تراکم مبلغان وجود دارد، درحالی‌که مناطق دیگری از حضور روحانی و خدمات تبلیغی کافی برخوردار نیستند.
وی تدوین بسته‌های آموزشی و تبلیغی متناسب با نیازهای جامعه افغانستان را از دیگر اقدامات ضروری دانست و افزود: تهیه محتوای مناسب باید با همکاری گروهی از عالمان و پژوهشگران انجام شود تا مبلغان بتوانند در مواجهه با پرسش‌های اعتقادی، فکری و اجتماعی مخاطبان، از منابع و محتوای علمی متناسب استفاده کنند.
حجت الاسلام والمسلمین جعفری همچنین ثبت و تدوین تاریخ عالمان، مدرسان و مدارس دینی افغانستان را ضروری دانست و تأکید کرد: با توجه به تحولات و شرایط پیش‌بینی‌ناپذیر، ثبت تجربه‌ها و فعالیت‌های علمی و فرهنگی عالمان و مراکز دینی می‌تواند به حفظ میراث علمی حوزه‌های افغانستان برای نسل‌های آینده کمک کند.
وی تربیت مبلغان متخصص را از دیگر اولویت‌ها برشمرد و اظهار داشت: به‌جای تمرکز صرف بر اعزام‌های گسترده، باید امکان شناسایی و اعزام شمار مشخصی از مبلغان توانمند و متخصص در رشته‌های مورد نیاز فراهم شود؛ افرادی که بتوانند با تسلط علمی و شناخت دقیق مخاطب، فعالیت تبلیغی مؤثری داشته باشند.
امام جمعه شرق کابل با اشاره به ضرورت تقویت فعالیت‌های تفسیری در افغانستان، افزود: یکی از نیازهای جدی، تربیت مبلغان و مدرسان توانمند در حوزه تفسیر قرآن است تا بتوانند مباحث قرآنی را به شیوه‌ای علمی، روشن و متناسب با پرسش‌های جامعه ارائه کنند.
وی همچنین حمایت از طلاب مستعد و پژوهشگران جوان را ضروری دانست و گفت: نسل جوان حوزه‌های علمیه، مسئولیت آینده فعالیت‌های علمی، فرهنگی و دینی جامعه شیعه را بر عهده خواهد داشت؛ بنابراین، باید برای رشد علمی، پژوهشی و تربیتی آنان سرمایه‌گذاری کرد.
حجت الاسلام والمسلمین جعفری ارزیابی مستمر برنامه‌های تبلیغی را از دیگر الزامات این مسیر عنوان کرد و تأکید کرد: برنامه‌های تبلیغی باید بر اساس میزان تأثیرگذاری، تناسب محتوا با نیاز مخاطبان و نتایج عملی مورد بررسی قرار گیرند تا نقاط ضعف مشخص و برای اصلاح آنها اقدام شود.
وی در پایان با اشاره به تجربه حضور خود در افغانستان، از طلاب و روحانیون جوان خواست فرصت خدمت علمی، فرهنگی و دینی در جامعه افغانستان را مغتنم بشمارند و با آگاهی از شرایط، تقویت توانمندی‌های علمی و اخلاقی و پذیرش مسئولیت‌های اجتماعی، برای حفظ و تقویت هویت شیعی تلاش کنند.
انتهای پیام/
نظر شما