به گزارش خبرگزاری حوزه، حجت‌الاسلام والمسلمین حسن رمضانی در نشست خبری همایش بزرگداشت پنجمین سالگرد ارتحال علامه حسن‌زاده آملی، با اشاره به جایگاه علمی و معنوی این عالم برجسته اظهار داشت: علامه حسن‌زاده آملی از شخصیت‌هایی است که ابعاد مختلف زندگی و اندیشه او باید در محیط‌های حوزوی و دانشگاهی به‌درستی شناخته شود و بزرگداشت ایشان فرصتی برای آشنایی نسل جدید با میراث علمی و معنوی اوست.
وی با اشاره به اهتمام کم‌نظیر علامه به علم‌آموزی و معرفت‌اندوزی افزود: ایشان در مسیر تحصیل علم و رسیدن به معرفت، تلاش فراوانی داشت و در کنار جایگاه علمی، به سیر و سلوک معنوی نیز اهتمام می‌ورزید؛ ازاین‌رو، بزرگداشت چنین شخصیت‌هایی نباید تنها به برگزاری مراسم محدود شود، بلکه باید فرصتی برای شناخت اندیشه‌ها و بهره‌گیری از سیره آنان باشد.
علوم عقلی؛ زمینه‌ساز فهم عمیق‌تر معارف دینی
حجت‌الاسلام والمسلمین رمضانی در ادامه، با اشاره به یکی از محورهای میزگرد علمی همایش با عنوان «امام شهید؛ علوم عقلی و عرفان اسلامی»، بر ضرورت توجه به فلسفه و علوم عقلی در حوزه‌های علمیه تأکید کرد و گفت: گاهی در فضای حوزوی برداشت‌هایی مطرح می‌شود که ممکن است طلاب را نسبت به فلسفه و مباحث عقلی دچار تردید کند؛ درحالی‌که فلسفه به تقویت عقلانیت و فهم عمیق‌تر مسائل کمک می‌کند.
وی در پاسخ به این پرسش که با وجود قرآن و روایات چه نیازی به علوم عقلی وجود دارد، توضیح داد: نیاز به علوم عقلی، نیاز اسلام برای کامل‌شدن نیست، بلکه انسان برای فهم عمیق‌تر و بهره‌گیری درست از معارف اسلامی به این دانش‌ها احتیاج دارد.
این استاد حوزه علمیه قم برای تبیین موضوع، استفاده از هواپیما را مثال زد و اظهار داشت: همان‌گونه که بهره‌برداری از هواپیما به آموزش و مهارت نیاز دارد، فهم درست قرآن و روایات نیز مستلزم برخورداری از دانش و تخصص است. علوم عقلی می‌توانند زمینه فهم دقیق‌تر معارف دینی را فراهم کنند.
حجت‌الاسلام والمسلمین رمضانی با اشاره به حمایت امام خمینی(ره) و امام شهید، از فلسفه و علوم عقلی خاطرنشان کرد: توجه این شخصیت‌ها به علوم عقلی، اهمیت این دانش‌ها را در سنت علمی حوزه‌های علمیه نشان می‌دهد. دیدگاه‌های حضرت آیت‌الله سیستانی درباره اهمیت علوم عقلی نیز از جمله موضوعاتی است که در این زمینه قابل توجه است.
عرفان نظری بدون تهذیب نفس کافی نیست
استاد فلسفه و عرفان حوزه علمیه قم در بخش دیگری از سخنان خود، نسبت میان عرفان نظری و عرفان عملی را از موضوعات مهم قابل بررسی دانست و با اشاره به دیدگاه امام شهید در این زمینه اظهار داشت: در دیداری در سال ۱۳۸۹، درباره اهمیت تهذیب نفس و سیر عملی در مسیر معنویت گفت‌وگو شد و موضوع گنجاندن عرفان نظری در برنامه درسی مؤسسه امام خمینی(ره) نیز مورد بحث قرار گرفت.
وی افزود: در دیداری دیگر در سال ۱۳۹۱، این نکته را مطرح کردم که عرفان نظری، اگر از عرفان عملی جدا بماند، به‌تنهایی برای رسیدن انسان به مقصد کافی نیست؛ زیرا آموختن اصطلاحات، بدون سیر و سلوک و عمل، انسان را به نتیجه مطلوب نمی‌رساند.
حجت‌الاسلام والمسلمین رمضانی تصریح کرد: اصطلاحات عرفانی ارزش معرفتی دارند، اما زمانی می‌توانند نقش مؤثری در زندگی انسان ایفا کنند که در خدمت سیر و سلوک عملی قرار گیرند و مسیر تهذیب نفس را هموار سازند.
وی با نقل پاسخ امام شهید در آن دیدار گفت: ایشان فرمودند که خودشان عرفان نظری نخوانده‌اند و من می‌توانم آن را بخوانم. این سخن را نباید به معنای نفی مطلق عرفان نظری دانست؛ بلکه نکته اصلی، توجه به جایگاه تهذیب نفس و ضرورت پیوند میان معرفت نظری و عمل معنوی است.
این استاد حوزه علمیه با اشاره به سیره معنوی شخصیت‌هایی همچون آیت‌الله بهجت، آیت‌الله قاضی و آیت‌الله بهاءالدینی، بر ضرورت بررسی دقیق نسبت میان معرفت نظری و سلوک عملی تأکید کرد.
علامه حسن‌زاده آملی؛ شخصیتی فراتر از فلسفه و عرفان
حجت‌الاسلام والمسلمین رمضانی با تأکید بر جامعیت شخصیت علامه حسن‌زاده آملی اظهار داشت: نمی‌توان این عالم برجسته را تنها در فلسفه یا عرفان خلاصه کرد؛ زیرا ایشان در علوم گوناگون تبحر داشت و ابعاد ادبی، علمی، معنوی و اجتماعی شخصیت او نیز شایسته بررسی است.
وی با اشاره به برخی برداشت‌ها درباره دوری علامه از مسائل سیاسی، به خاطره‌ای از دوران پیش از انقلاب اسلامی اشاره کرد و گفت: علامه حسن‌زاده آملی در دوران حضور در تهران و ارتباط با علامه شعرانی، از پیام امام خمینی(ره) درباره ضرورت آگاه‌سازی مردم و تبیین مسائل سیاسی مطلع شد و برای دیدار و اعلام همراهی با ایشان به قم رفت.
این استاد حوزه علمیه قم افزود: بر اساس این خاطره، علامه حسن‌زاده آملی آمادگی خود را برای همراهی با امام خمینی(ره) اعلام کرد؛ موضوعی که نشان می‌دهد ایشان نسبت به سرنوشت جامعه و تحولات سیاسی بی‌تفاوت نبود.
وی با اشاره به حضور علامه در مبارزات مردم آمل و مسئولیت چندساله امامت جمعه این شهر پس از پیروزی انقلاب اسلامی تصریح کرد: تمرکز بعدی ایشان بر فعالیت‌های علمی و پژوهشی را نباید به معنای انزوا یا بی‌اعتنایی به انقلاب دانست.
حجت‌الاسلام والمسلمین رمضانی خاطرنشان کرد: ممکن است یک شخصیت علمی در برخی مسائل دیدگاه یا نقد متفاوتی داشته باشد، اما چنین تفاوت‌هایی لزوماً به معنای مخالفت با اصل نظام نیست؛ بنابراین، قضاوت درباره شخصیت علامه باید بر پایه شواهد و مستندات صورت گیرد.
روایتی از ارادت علامه به امام شهید
استاد حوزه علمیه قم با اشاره به ارادت ویژه علامه حسن‌زاده آملی به امام شهید، حضرت آیت‌الله العظمی سیدعلی خامنه‌ای، اظهار داشت: علامه از ایشان با تعابیری همچون «خامنه‌ای کبیر» یاد می‌کرد و در توصیف جایگاه ایشان، عبارت‌های ویژه‌ای به کار می‌برد.
وی با اشاره به نامه معروف علامه و تعبیرهای «قائد، ولی، وفی، رائد، سائس، حفی» افزود: این تعابیر نشان‌دهنده نگاه ویژه علامه به جایگاه رهبری بود؛ نگاهی که با شناخت ایشان از توان علمی، سوابق مبارزاتی و قابلیت‌های سیاسی و مدیریتی امام شهید همراه بود.
حجت‌الاسلام والمسلمین رمضانی همچنین با اشاره به دفاع علامه از امام شهید در برابر برخی انتقادها گفت: علامه در برابر سخنانی که جایگاه ایشان را نادیده می‌گرفت، از دانش، سوابق مبارزاتی و توان مدیریتی ایشان دفاع می‌کرد و معتقد بود نمی‌توان جایگاه امام شهید را صرفاً به یک عنوان علمی محدود کرد.
وی تأکید کرد: این خاطرات بخشی از رابطه علمی و معنوی علامه حسن‌زاده آملی با امام شهید را نشان می‌دهد و برای شناخت دقیق‌تر شخصیت علامه، توجه به این جنبه از زندگی ایشان نیز ضروری است.
معرفی سه اثر در حوزه حکمت و عرفان
حجت‌الاسلام والمسلمین رمضانی در بخش دیگری از سخنان خود به برنامه‌های علمی همایش اشاره کرد و از معرفی سه اثر در این مراسم خبر داد.
وی کتاب «طرفه‌الحکیم» منتشرشده از سوی انتشارات حکمت اسلامی را از جمله آثار معرفی‌شونده برشمرد و درباره کتاب «معرفت نفس» گفت: این اثر در سه دفتر و شامل ۱۵۳ درس تنظیم شده است و ترجمه عربی آن به همت دوستان لبنانی انجام گرفته است؛ ترجمه‌ای که اشعار و مفاهیم کتاب را نیز در بر می‌گیرد.
استاد حوزه علمیه قم همچنین از معرفی اثری در حوزه عرفان از یکی از علمای مشهد خبر داد و افزود: این اثر مجموعه درس‌هایی برای آشنایی طلاب با عرفان است که پس از پیاده‌سازی، حدود یک سال برای بررسی و تدوین نهایی آن زمان صرف شده است.
همایش؛ فرصتی برای بازخوانی میراث علمی و معنوی علامه
حجت‌الاسلام والمسلمین رمضانی با اشاره به برگزاری سالانه مراسم بزرگداشت علامه حسن‌زاده آملی پس از ارتحال ایشان در سوم مهرماه ۱۴۰۰ اظهار داشت: در برنامه‌های این سال‌ها تلاش شده است از ظرفیت شخصیت‌های برجسته حوزوی و دانشگاهی استفاده شود و در کنار سخنرانی‌ها، میزگردهای علمی نیز برای بررسی ابعاد مختلف اندیشه و سیره علامه برگزار شود.
وی با اشاره به حضور حجت‌الاسلام والمسلمین مهدوی‌پور و دکتر همایون همتی در برنامه امسال گفت: در این همایش که پنجشنبه ۲۳ مهر برگزار می‌شود موضوع عرفان اسلامی و میزان استقبال از این معارف در کشورهای شرقی، در کنار بررسی ابعاد علمی و معنوی شخصیت علامه، مورد توجه قرار گرفته است.
استاد حوزه علمیه قم در پایان ابراز امیدواری کرد که بازخوانی اندیشه و سیره علامه حسن‌زاده آملی، زمینه شناخت دقیق‌تر میراث علمی و معنوی ایشان و بهره‌گیری بیشتر نسل جوان حوزه و دانشگاه از این سرمایه معرفتی را فراهم کند.
انتهای پیام/
نظر شما