به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، حجت‌الاسلام مهدی ابراهیمی، از شاگردان مرحوم آیت‌الله محی‌الدین حائری شیرازی، شامگاه چهارشنبه ۲۹ مهرماه در آیین رونمایی از کتاب «محی‌الدین؛ برگ‌هایی از خاطرات مرحوم آیت‌الله محی‌الدین حائری شیرازی» که در پاتوق خانوادگی کتاب‌رسان برگزار شد، با تشریح ابعاد فکری و تربیتی این عالم دینی اظهار کرد: آیت‌الله حائری شیرازی(ره) را می‌توان معبّر بیداری‌ها دانست؛ شخصیتی که حوادث زندگی را تفسیر می‌کرد و از ظاهر رویدادها به لایه‌های عمیق‌تر آن‌ها می‌رسید.
وی با اشاره به نگاه آیه‌ای آیت‌الله حائری شیرازی افزود: این نگاه از توجه به عالم ماده و پدیده‌های ساده اطراف انسان آغاز می‌شد و تا تأمل در آیات قرآن، حوادث زندگی و شناخت حقیقت وجود انسان امتداد می‌یافت؛ به‌گونه‌ای که انسان را از ظواهر عبور می‌داد و به باطن و عمق مسائل می‌رساند.
حجت الاسلام ابراهیمی با اشاره به تصویر روی جلد کتاب «محی‌الدین» بیان کرد: این انتخاب، بیانگر نگاه آیه‌ای آیت‌الله حائری شیرازی به عالم هستی است؛ ایشان از کنار اتفاقاتی که دیگران به‌سادگی از آن‌ها عبور می‌کنند، نمی‌گذشت، بلکه در عمق آن‌ها تأمل می‌کرد و در پی کشف معنای نهفته در هر رویداد بود.
وی ادامه داد: برای نمونه، ممکن است انسان در مواجهه با یک اتفاق، صرفاً به ظاهر آن توجه کند و از کنار آن بگذرد؛ اما آیت‌الله حائری شیرازی در چنین موقعیتی به دنبال این بود که چه عاملی موجب وقوع آن حادثه شده و چه نسبتی میان آن رویداد و وضعیت درونی و رفتار انسان وجود دارد. پس از رسیدن به برداشت و شناختی از آن، برای اصلاح خود و جبران کاستی‌ها اقدام می‌کرد.
این شاگرد آیت‌الله حائری شیرازی با اشاره به ضرورت عبور از قضاوت‌های سطحی درباره انسان‌ها تصریح کرد: بسیاری از ما در مواجهه با شخصیت‌های منفی تاریخی، مانند شمر و بنی‌امیه، به لعن و محکوم‌کردن آنان بسنده می‌کنیم؛ اما آیت‌الله حائری شیرازی تلاش می‌کرد از این مرحله عبور کند و حقیقت رفتار انسان‌ها را در نسبت با زندگی و وضعیت خودمان بسنجد.
وی با بیان نمونه‌ای از مواجهه آیت‌الله حائری شیرازی با فردی در زندان گفت: آن فرد در زندان برای خود کسب‌وکار و موقعیتی ایجاد کرده بود و هنگامی که قرار شد از زندان خارج شود، نگران این بود که پس از آزادی چه کند و سرنوشت فعالیتش چه خواهد شد. آیت‌الله حائری شیرازی از این ماجرا به حقیقتی درباره زندگی انسان رسید؛ اینکه همه ما در این دنیا برای خود موقعیت و دلبستگی‌هایی ساخته‌ایم و هنگامی که زمان جداشدن از آن‌ها فرا می‌رسد، از ترک آن‌ها ناراحت می‌شویم.
حجت الاسلام ابراهیمی افزود: این همان عبور از ظاهر رفتار دیگران و توجه به وضعیت خویشتن است؛ اینکه انسان به‌جای متهم‌کردن دیگران، خود را در موقعیت آنان قرار دهد و از حوادث برای شناخت دلبستگی‌ها و اصلاح رفتار خود بهره بگیرد.
وی با اشاره به تفاوت این رویکرد با شیوه معمول مواجهه با آیات قرآن اظهار کرد: اسماعیل رمضانی می‌گفت ما در برخورد با آیات قرآن، گویی آن‌ها را به دیگری ارجاع می‌دهیم؛ آیه را می‌خوانیم، اما تصور می‌کنیم خطاب آن متوجه شخص دیگری است. در مقابل، آیت‌الله حائری شیرازی هر اتفاقی را به خود می‌گرفت، برای آن معنایی در زندگی خویش می‌یافت و تلاش می‌کرد از آن برای خود درس و توشه‌ای بردارد.
این شاگرد آیت‌الله حائری شیرازی با تأکید بر اینکه نگاه آیه‌ای این عالم دینی حتی به عبور از خویشتن می‌رسید، گفت: گاهی انسان با مشاهده نتایج فعالیت‌های خود، به دستاوردهایش تکیه می‌کند و تصور می‌کند موفقیت‌ها حاصل تلاش شخصی اوست؛ اما آیت‌الله حائری شیرازی در این مسیر نیز به دنبال عبور از خود و رسیدن به نقش خداوند بود.
وی افزود: در یکی از این تجربه‌ها، آیت‌الله حائری شیرازی به پرورش شاگردانی با ویژگی‌های خاص اشاره می‌کرد، اما در ادامه به این حقیقت توجه داده شد که پشت این دستاوردها، عنایت و اراده الهی قرار دارد؛ از این منظر، انسان باید از خودمحوری عبور کند و نقش خداوند را در هستی و زندگی خویش ببیند.
حجت الاسلام ابراهیمی خاطرنشان کرد: تفکر آیه‌ای آیت‌الله حائری شیرازی می‌خواهد انسان را از ظاهرها عبور دهد و به باطن‌ها و اعماق برساند؛ مسئله‌ای که در فهم حوادث زندگی و تربیت انسان اهمیت فراوانی دارد.
دین در نگاه آیت‌الله حائری شیرازی، در متن زندگی جریان داشت
وی با اشاره به تأکیدات امام خمینی(ره) درباره ضرورت شنیدن دردهای مردم از سوی ائمه جمعه، سیره آیت‌الله حائری شیرازی (ره)را نمونه‌ای از پیوند دین با زندگی واقعی انسان‌ها دانست و گفت: دین در نگاه ایشان صرفاً مجموعه‌ای از مطالب کتابی نبود، بلکه در ارتباط با مردم و در متن زندگی آنان جریان داشت.
این شاگرد آیت‌الله حائری شیرازی ادامه داد: ایشان برای شنیدن سخنان و مسائل مردم وقت می‌گذاشت و با حوصله به روایت زندگی آنان گوش می‌داد. در همین گفت‌وگوها و شنیدن تجربه‌های واقعی مردم، نکاتی برای شناخت انسان و فهم بهتر مسائل زندگی به دست می‌آورد؛ ازاین‌رو، سخنانش صرفاً حاصل مطالعه کتاب‌ها نبود، بلکه از تجربه زیسته و ارتباط مستقیم با مردم نیز سرچشمه می‌گرفت.
حجت الاسلام ابراهیمی با اشاره به تأثیرگذاری سخنان این عالم دینی اظهار کرد: سخنانی که از دل تجربه و فهم عمیق انسان و زندگی برمی‌آید، بر دل مخاطب می‌نشیند؛ آیت‌الله حائری شیرازی با چنین رویکردی سخن می‌گفت و آموزه‌های دینی را با مسائل واقعی زندگی پیوند می‌زد.
وی با بیان اینکه نگاه آیه‌ای آیت‌الله حائری شیرازی محدود به افراد یا منابع خاص نبود، تصریح کرد: ایشان حتی از کتاب «زندگانی زنبور عسل» اثر موریس مترلینک نیز درس توحید می‌آموخت؛ این رویکرد نشان می‌دهد که برای انسان برخوردار از چنین نگاهی، طبیعت و پدیده‌های جهان می‌توانند زمینه‌ای برای شناخت خداوند باشند.
حجت الاسلام ابراهیمی با اشاره به تجربه‌ای از دوران مواجهه آیت‌الله حائری شیرازی با نیروهای ساواک گفت: حتی در مواجهه با فردی که به او دست‌بند زده بود نیز امکان تأمل و دریافت نکته‌ای تازه وجود داشت. در یکی از این موقعیت‌ها، دغدغه آیت‌الله حائری شیرازی متوجه کودکی بود که از آسیب‌های روحی و ذهنی رنج می‌برد؛ اما مأمور ساواک با طرح سخنی درصدد پاسخ‌گویی از موضع خود بود.
وی افزود: اهمیت این ماجرا در آن است که آیت‌الله حائری شیرازی حتی در چنین شرایطی نیز صرفاً به شخصیت گوینده توجه نمی‌کرد، بلکه می‌کوشید از سخن و موقعیت پیش‌آمده، معنایی برای شناخت خود و جهان به دست آورد؛در این نگاه، هر رویداد می‌تواند زمینه‌ای برای بیداری و تأمل باشد.
این شاگرد آیت‌الله حائری شیرازی با تأکید بر اینکه حوادث زندگی نیز به تفسیر نیاز دارند، بیان کرد: همان‌گونه که قرآن کریم کلام خداوند است، عالم هستی نیز فعل خداوند به شمار می‌رود و اگر انسان به تفسیر این فعل بنشیند، می‌تواند نشانه‌های الهی را در پدیده‌های پیرامون خود مشاهده کند.
وی ادامه داد: در چنین نگاهی، انسان نباید به ظاهر حوادث و هویت اشخاص محدود بماند؛ بلکه باید از آن‌ها عبور کند و به نشانه‌های الهی و حقیقتی که در پس رویدادها نهفته است، توجه داشته باشد.
حجت الاسلام ابراهیمی با اشاره به حکایتی از میرزا جوادآقا ملکی تبریزی گفت: نقل شده است که روزی فردی که او را دیوانه می‌پنداشتند، به میرزا جوادآقا ملکی تبریزی سخنی گفت که موجب تأمل او شد. وی به‌جای بی‌اعتنایی به گوینده، در سخن او اندیشید و در پی فهم معنای آن برآمد.
وی افزود: کسی که عالم را مجموعه‌ای از نشانه‌ها و کلمات خداوند می‌بیند، می‌تواند از هر پدیده و سخنی برای شناخت حقیقت بهره بگیرد؛ ازاین‌رو، برای چنین انسانی، همه عالم می‌تواند همچون کتابی برای خواندن و تأمل‌کردن باشد.
وی در ادامه به موضوع ترویج کتاب خوانی در خانواده و چگونگی علاقه مند کردن کودکان به مطالعه پرداخت و گفت: هنگامی که فرد خود با کتاب مأنوس باشد و لذت مطالعه را تجربه کند، این انس به محیط خانه و خانواده نیز منتقل می‌شود؛ بنابراین، برای گسترش فرهنگ کتاب‌خوانی در میان فرزندان، باید زمینه تجربه مستقیم و علاقه‌مندی واقعی به مطالعه را فراهم کرد.
گفتنی است، آیین رونمایی از کتاب «محی‌الدین؛ برگ‌هایی از خاطرات مرحوم آیت‌الله محی‌الدین حائری شیرازی» در پاتوق خانوادگی کتاب‌رسان، فرصتی برای بازخوانی سیره فکری و تربیتی این عالم دینی و بررسی شیوه نگاه او به انسان، حوادث زندگی، آموزه‌های قرآنی و نقش کتاب در تربیت فردی و خانوادگی برگزارشد.
نظر شما