چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵ - ۱۳:۵۴
تحجر و تفسیرهای غلط از دین، زمینه‌ساز انحرافات و خونریزی در جوامع اسلامی است

حوزه/ حجت‌الاسلام والمسلمین نوری گفت: بسیاری از اختلافات، تکفیرها، جنگ‌ها و خونریزی‌ها در جوامع اسلامی، ریشه در برداشت‌های نادرست از دین و عمل نکردن به آموزه‌های آن دارد.

به گزارش خبرگزاری حوزه از تهران، حجت‌الاسلام والمسلمین نوری، نماینده ولی‌فقیه در استان خراسان شمالی و امام جمعه بجنورد، روز چهارشنبه در برنامه تلویزیونی «آفتاب شرقی» با اشاره به آفات دینداری، اظهار کرد: آفات دین را می‌توان در دو حوزه نظری و عملی مورد بررسی قرار داد؛ در حوزه نظری، یکی از مهم‌ترین آسیب‌ها، شخصی‌کردن دین و کوتاه کردن دامنه آن است.

وی افزود: دین دامنه‌ای گسترده دارد و درباره همه حوزه‌های مرتبط با زندگی انسان‌ها اظهار نظر کرده است. اگر کسی بخواهد این گستره را محدود کند، برخی حوزه‌ها را از قلمرو دین خارج کند و در بخشی از زندگی از آموزه‌های دینی بهره نگیرد، قطعاً در همان حوزه‌ها با مشکل مواجه خواهد شد.

نماینده ولی‌فقیه در استان خراسان شمالی با تأکید بر ضرورت فهم و تبیین صحیح دین، گفت: برای اینکه دین را درست بفهمیم و آن را به دیگران نیز به‌درستی تبیین کنیم، باید همان‌گونه که خداوند دین را برای مردم بیان کرده و آورنده دین، یعنی پیامبر اسلام(ص)، آن را تفسیر کرده است، به مردم توضیح دهیم و به خود اجازه ندهیم چیزی به آن اضافه یا از آن کم کنیم و دامنه‌اش را محدود سازیم.

حجت‌الاسلام والمسلمین نوری، حداقلی دیدن دین و نادیده گرفتن سخنان و تبیین‌های دینی در برخی حوزه‌ها را یکی از آفات مهم دانست و در ادامه به آسیب دیگری در حوزه فهم دین اشاره کرد و گفت: در نقطه مقابل این نگاه، بحث تحجر و جمود قرار دارد؛ یعنی افرادی که حاضر نیستند در فهم مباحث دینی از عقل و اجتهاد بهره بگیرند. این رویکرد نیز به شیوه‌ای دیگر موجب انحراف در دین می‌شود.

وی با بیان اینکه دین باید توضیح، تبیین و تفسیر شود، تصریح کرد: در فهم و تفسیر دین باید از عقل استفاده کرد. اگر کسی بر ظواهر جمود داشته باشد و گرفتار تحجر شود، گاهی به برداشت‌هایی نادرست مانند جسمانی دانستن خداوند می‌رسد؛ چنان‌که نمونه‌هایی از این نوع برداشت در تفکرات وهابیت وجود دارد.

امام جمعه بجنورد برای توضیح این موضوع به آیه «وَجَاءَ رَبُّکَ وَالْمَلَکُ صَفًّا صَفًّا» اشاره کرد و افزود: در این آیه از آمدن خداوند در روز قیامت برای حسابرسی و رسیدگی به بندگان سخن گفته شده است؛ اما برخی این آیه را به معنای آمدن جسمانی خداوند تفسیر کرده‌اند و چنین برداشتی دارند که خداوند مانند یک موجود جسمانی حرکت می‌کند، راه می‌رود و در آنجا حاضر می‌شود. این همان جمود و تحجری است که می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری گروه‌های انحرافی در جامعه شود.

وی با اشاره به جریان‌های تکفیری و سلفی و گروه داعش، اظهار کرد: بسیاری از این جریان‌ها از برداشت‌های نادرست از دین شکل گرفته‌اند. این تفسیرهای غلط، به جنگ، خونریزی و آسیب‌های فراوان منجر شده است؛ به‌گونه‌ای که برخی مسلمانان، دیگر مسلمانان را بی‌دلیل تکفیر کرده و بر اساس همین تکفیر، آنان را مهدورالدم دانسته‌اند.

حجت‌الاسلام والمسلمین نوری با اشاره به عملکرد داعش در کشورهای منطقه، گفت: اگر به اقدامات داعش در سوریه، لبنان و عراق نگاه کنیم، می‌بینیم افرادی که تصور می‌کردند اسلام واقعی را فهمیده‌اند، به دلیل نداشتن تعقل و برداشت صحیح از دین، دست به جنایت زدند. آنان حتی کودکان را نیز به این بهانه که مهدورالدم هستند، به قتل رساندند؛ سرهای بسیاری را بریدند و حوادث تلخ و دردناکی رقم زدند.

وی با بیان اینکه نمونه تحجر در صدر اسلام و در دوران امیرالمؤمنین علی(ع) نیز وجود داشته است، به جریان خوارج اشاره کرد و گفت: زمانی که شعار «لا حکم الا لله» مطرح شد، اگر تفسیر و تحلیل درستی از این آیه قرآن ارائه نمی‌شد، برداشت نادرستی از آن شکل می‌گرفت. خوارج با استناد به اینکه حکم از آن خداوند است، نتیجه گرفتند که هیچ‌کس حق حکومت ندارد و حتی به امیرالمؤمنین علی(ع) گفتند که ایشان نیز حق حاکمیت ندارد.

نماینده ولی‌فقیه در استان خراسان شمالی افزود: همین برداشت نادرست زمینه‌ساز جنگ خوارج با امیرالمؤمنین علی(ع) و وقوع جنگ نهروان شد. خوارج در این مسیر هم خود را به کشتن دادند و هم برای جامعه اسلامی مشکلات فراوانی ایجاد کردند.

وی با تأکید بر ضرورت بازگشت به منابع اصیل دینی برای جلوگیری از انحرافات، گفت: باید دین را از متون اصلی آن گرفت و در فهم معارف دینی از آموزه‌های اهل‌بیت(ع) و عقل کمک گرفت. در قرآن کریم، همان‌گونه که آیت‌الله جوادی آملی نیز اشاره کرده‌اند، بیش از هزار بار انسان‌ها به تفکر و تعقل دعوت شده‌اند و تعبیرهایی مانند «أَفَلَا تَتَفَکَّرُونَ»، «أَفَلَا تَعْقِلُونَ» و «أَفَلَا یَتَدَبَّرُونَ» در آیات قرآن فراوان است.

حجت‌الاسلام والمسلمین نوری ادامه داد: این پرسش‌ها و دعوت‌های قرآنی نشان می‌دهد که چرا تفکر و تعقل نمی‌کنید و چرا از اندیشه خود برای فهم عقاید بهره نمی‌گیرید. وقتی به دین نگاه می‌کنیم، می‌بینیم که بخشی از آن عقاید و بخشی دیگر احکام است. در حوزه عقاید، همه امور بر پایه عقل است و تقلید جایز نیست؛ یعنی انسان باید با استدلال و برهان به باور دینی برسد.

وی خاطرنشان کرد: قرآن کریم حتی زمانی که درباره خداوند و موضوعاتی مانند مبدأ، معاد، امامت، نبوت و صفات الهی سخن می‌گوید، از استدلال‌های عقلی استفاده می‌کند. این مسئله نشان می‌دهد که در فهم عقاید دینی باید از عقل بهره گرفت. کسانی که از این ظرفیت استفاده نکرده و گرفتار تحجر شده‌اند، با مشکل مواجه شده و زمینه شکل‌گیری فرقه‌های مختلف و اختلافات در جامعه اسلامی را فراهم کرده‌اند.

امام جمعه بجنورد در ادامه به دومین حوزه آفات دینداری، یعنی حوزه عمل، اشاره کرد و گفت: بخشی از آسیب‌های دینداری به رفتار و عملکرد افراد بازمی‌گردد. زمانی که انسان مرتکب گناه و معصیت می‌شود و رفتارهایی مانند دروغ، غیبت و تهمت را انجام می‌دهد، در واقع همین اعمال گناه‌آلود به آفت دینداری او تبدیل می‌شود.

وی افزود: گاهی هواهای نفسانی نیز در این میان دخالت می‌کنند و افراد برای توجیه رفتار نادرست خود بهانه می‌آورند؛ برای مثال، دروغ می‌گویند و آن را مصلحتی می‌نامند، غیبت می‌کنند و می‌گویند طرف مقابل مستحق آن بوده است یا به کسی تهمت می‌زنند و ادعا می‌کنند که او سزاوار چنین رفتاری بوده است. این توجیه‌ها نشان می‌دهد که هواهای نفسانی در کنار رفتارهای نادرست، به آفات دینداری دامن می‌زنند.

حجت‌الاسلام والمسلمین نوری با تأکید بر اینکه برای رسیدن به سعادت و تعالی باید هم با انحرافات نظری و هم با انحرافات عملی مقابله کرد، اظهار کرد: اگر می‌گوییم اسلام دین زندگی، پیشرفت، تعالی و سعادت دنیا و آخرت است، باید به این آموزه‌ها عمل کنیم. در دعای قرآنی «رَبَّنَا آتِنَا فِی الدُّنْیَا حَسَنَةً وَفِی الْآخِرَةِ حَسَنَةً» نیز از خداوند هم نیکی دنیا و هم نیکی آخرت درخواست می‌کنیم.

وی ادامه داد: دین می‌خواهد انسان‌ها در دنیا نیز از برکات الهی بهره‌مند شوند، آرامش داشته باشند، به پیشرفت و اقتدار برسند و از زندگی مطلوب برخوردار شوند. دین به دنبال فقر و بیچارگی نیست، بلکه از خداوند غنا و ثروت می‌خواهیم و آموزه‌های دینی نیز مسیر رسیدن به این اهداف را نشان می‌دهند؛ البته تحقق این امور در گرو عمل به دین و کنار گذاشتن آفات دینداری است.

نماینده ولی‌فقیه در استان خراسان شمالی با اشاره به ریشه برخی مشکلات در جوامع اسلامی، گفت: اگر در جوامع مختلف فقر، ناامنی، جنگ و خونریزی وجود دارد، باید ریشه آن را در زیاده‌خواهی‌ها و رفتارهایی جست‌وجو کرد که دین انسان‌ها را از آن نهی کرده است. دین بارها درباره تکبر و خودبرتربینی هشدار داده، اما هنگامی که این خصلت‌ها در جامعه گسترش پیدا کند، زمینه خونریزی و جنگ نیز فراهم می‌شود.

وی افزود: زیاده‌خواهی و قانع نبودن به حق خود، درگیری‌های اجتماعی و نزاع‌های گروهی را به دنبال دارد. حتی در خانواده‌ها نیز گاهی بر سر ارث و میراث اختلاف و دعوا شکل می‌گیرد؛ در حالی که اسلام سهم هر یک از ورثه، از جمله دختر، پسر، همسر و والدین را مشخص کرده و برای تقسیم اموال متوفی قواعد روشنی در نظر گرفته است.

حجت‌الاسلام والمسلمین نوری تصریح کرد: اگر افراد به احکام دین عمل کنند، نباید بر سر ارث و میراث اختلاف و درگیری ایجاد شود؛ اما وقتی به این احکام عمل نمی‌شود، اختلافات به دعوا و تشکیل پرونده‌های قضایی می‌انجامد. همین مسئله در حوزه تربیت فرزند نیز وجود دارد. اگر مبانی دینی در تربیت فرزندان رعایت نشود، ممکن است فرزند در جامعه با مشکلات و حاشیه‌ها و نزاع‌های مختلف مواجه شود.

وی با اشاره به نمونه‌هایی از رعایت نکردن آموزه‌های دینی در روابط اقتصادی و اجتماعی، گفت: در معامله ممکن است فردی کم‌فروشی کند، برای تعمیر خودرو هزینه اضافی از مشتری بگیرد یا در مغازه مرتکب گران‌فروشی شود. این رفتارها نیز نتیجه عمل نکردن به آموزه‌های دینی و غلبه زیاده‌خواهی بر رفتار انسان است.

امام جمعه بجنورد با بیان اینکه زیاده‌خواهی در سطح گسترده‌تر می‌تواند به جنگ و خونریزی منجر شود، خاطرنشان کرد: اگر در کشورهای اسلامی جنگ، فقر، نزاع و تکفیر مشاهده می‌شود، باید توجه داشت که بخشی از این مشکلات به آفات دینداری در دو حوزه نظر و عمل بازمی‌گردد؛ آفات و آسیب‌هایی که نتوانسته‌ایم آنها را از جامعه کنار بگذاریم و گاهی نیز به اشتباه، پیامدهای آنها را به خود دین نسبت می‌دهیم.

وی تأکید کرد: این مشکلات ارتباطی با حقیقت دین ندارد، بلکه یا از هواهای نفسانی و خواسته‌های نادرست انسان‌ها ناشی می‌شود یا ریشه در تفسیرهای غلطی دارد که از دین ارائه شده و در جامعه گسترش یافته است.

حجت‌الاسلام والمسلمین نوری در پایان با اشاره به شکل‌گیری برخی فرقه‌های انحرافی، گفت: جریان‌هایی مانند بهائیت، وهابیت و سلفی‌گری نیز در بستر همین انحرافات و برداشت‌های نادرست شکل گرفته‌اند و متأسفانه چنین جریان‌هایی در جامعه کم نیستند. برای مقابله با این آسیب‌ها باید به منابع اصیل دینی بازگشت، از عقل و اجتهاد بهره گرفت و در کنار اصلاح فهم دینی، به آموزه‌های دین در عرصه عمل نیز پایبند بود.

انتهای پیام/

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha