چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵ - ۱۶:۵۴
محاسبه نفس، راه آمادگی انسان برای پاسخ‌گویی در قیامت است

حوزه/ آیت‌الله هاشمی‌علیا با تأکید بر ضرورت محاسبه و مراقبت مستمر از نفس، گفت: انسان باید پیش از آنکه در قیامت مورد حسابرسی قرار گیرد، هر روز اعمال و رفتار خود را ارزیابی کند و با بررسی حلال و حرام، رعایت حقوق دیگران و پرهیز از گناه، خود را برای پاسخ‌گویی در پیشگاه الهی آماده سازد.

به گزارش خبرگزاری حوزه از تهران، آیت‌الله هاشمی‌علیا، مؤسس مدرسه علمیه حضرت قائم(عج) چیذر، روز چهارشنبه در جلسه اخلاق عمومی، در ادامه شرح رساله حقوق امام سجاد(ع)، با اشاره به حق نفس انسان اظهار کرد: انسان باید نفس خود را در مسیر طاعت و بندگی خداوند قرار دهد و آن را به انجام کامل فرمان‌های الهی سوق دهد؛ از انجام عبادت‌ها و ترک گناهان گرفته تا رعایت حقوقی که بر عهده اعضا و جوارح انسان قرار دارد.

وی با بیان اینکه هر یک از اعضا و جوارح انسان سهمی از ایمان و حقوقی بر عهده دارند، افزود: همان‌گونه که پیش‌تر درباره حق گوش، چشم، دست و دیگر اعضای بدن سخن گفته شد، انسان باید حق هر یک از این اعضا را ادا کند. ایمان در وجود انسان ابعاد مختلفی دارد و هر عضو وظیفه و مسئولیتی بر عهده دارد که باید به آن توجه شود.

آیت‌الله هاشمی‌علیا در ادامه با اشاره به وصیت پیامبر اکرم(ص) به ابوذر غفاری، به موضوع محاسبه نفس پرداخت و گفت: پیامبر گرامی اسلام(ص) به ابوذر فرمودند: «یا اباذر، حاسب نفسک قبل أن تحاسب»؛ ای ابوذر، پیش از آنکه مورد محاسبه قرار بگیری، خودت به حساب نفست رسیدگی کن.

وی ادامه داد: انسان باید از خودش حساب بکشد و مراقب باشد که سرمایه عمر و فرصت زندگی‌اش را از دست ندهد. حسابرسی از نفس باید پیش از آن صورت بگیرد که دیگران در روز قیامت به حساب انسان رسیدگی کنند. هر انسانی در قیامت مورد حساب قرار می‌گیرد و سختی‌های حسابرسی نیز متوجه کسانی است که در دنیا بدون محاسبه زندگی کرده و نفس خود را آزاد گذاشته‌اند.

مؤسس مدرسه علمیه حضرت قائم(عج) چیذر با تأکید بر ضرورت محاسبه روزانه اعمال اظهار کرد: انسان باید هر شب پیش از خواب، رفتار و اعمال روز خود را بررسی کند و ببیند از صبح تا شب چه کرده و چگونه از فرصت‌های خود استفاده کرده است. اگر کسی در طول عمر خود هیچ‌گاه به حساب اعمالش نرسد، ممکن است سال‌های زیادی از زندگی‌اش سپری شود، بی‌آنکه متوجه خسارت‌هایی باشد که به خود وارد کرده است.

وی با اشاره به اینکه خداوند از تمام اعمال و رفتار انسان آگاه است، خاطرنشان کرد: انسان باید خود را برای روزی آماده کند که در پیشگاه خداوند قرار می‌گیرد؛ روزی که هیچ‌چیز از اعمال او بر خداوند متعال پوشیده نیست. از نخستین روز تکلیف تا پایان عمر، همه اعمال انسان در محضر پروردگار قرار دارد و هیچ عملی از علم الهی پنهان نمی‌ماند.

آیت‌الله هاشمی‌علیا با بیان اینکه محاسبه نفس اختصاص به گروه یا جنسیت خاصی ندارد، گفت: این دستور اخلاقی شامل همه انسان‌ها، زن و مرد، می‌شود. هر فردی که حقیقت تقوا را در وجود خود داشته باشد، باید مراقب اعمال خویش باشد و از خودش حساب بکشد. تقوا دارای مراتب و درجاتی است و انسان برای رسیدن به مراتب بالاتر آن باید در رفتار و کردار خود دقت بیشتری داشته باشد.

وی با تأکید بر اینکه محاسبه نفس باید با جدیت انجام شود، افزود: انسان باید همان‌گونه که در یک حساب‌وکتاب دقیق، جزئیات امور را بررسی می‌کند، درباره اعمال خود نیز سخت‌گیر باشد و از کنار رفتارهایش به‌سادگی عبور نکند. باید بررسی کند که چه چیزی به دست آورده، از چه راهی کسب کرده و آیا آنچه در زندگی مصرف می‌کند از راه حلال به دست آمده است یا خیر.

مؤسس مدرسه علمیه حضرت قائم(عج) چیذر ادامه داد: یکی از مهم‌ترین عرصه‌های محاسبه نفس، بررسی درآمدها و نحوه استفاده از امکانات زندگی است. انسان باید مراقب باشد غذای او، لباسی که می‌پوشد و اموالی که در زندگی مصرف می‌کند، از راه حلال به دست آمده باشد و حقی از دیگران در آن ضایع نشده باشد.

وی با اشاره به هشدارهای دینی درباره بی‌توجهی به حسابرسی نفس، خاطرنشان کرد: کسی که در زندگی خود نسبت به حلال و حرام بی‌اعتنا باشد و برای اعمالش حسابی باز نکند، در معرض خسارت بزرگی قرار می‌گیرد. در مقابل، کسی که به محاسبه نفس اهتمام داشته باشد، تلاش می‌کند زندگی خود را بر اساس حلال و حرام الهی تنظیم کند.

آیت‌الله هاشمی‌علیا با اشاره به روایتی از امام صادق(ع) درباره ضرورت محاسبه اعمال گفت: بر هر مسلمانی سزاوار است که در هر شبانه‌روز به اعمال خود رسیدگی کند و ببیند چه کرده است. این محاسبه تنها به عبادت‌های فردی محدود نمی‌شود، بلکه خوردن، خوابیدن، پوشیدن لباس، رفتار با خانواده، برخورد با دیگران و رعایت حقوق مردم را نیز در بر می‌گیرد.

وی افزود: انسان باید بررسی کند که آیا حقوق اعضای خانواده و اطرافیان خود را رعایت کرده است یا خیر؛ چراکه حقوق دیگران در زندگی ما بسیار گسترده است و انسان در هر قدمی ممکن است با حقی از حقوق دیگران روبه‌رو شود. بنابراین، باید در رفتار و گفتار خود دقت کنیم و اجازه ندهیم حقی از کسی بر عهده ما باقی بماند.

مؤسس مدرسه علمیه حضرت قائم(عج) چیذر با اشاره به اهمیت استمرار در کارهای خیر اظهار کرد: اگر انسان در محاسبه اعمال خود متوجه شد که کارهای نیک و اعمال خیر انجام داده است، باید این مسیر را ادامه دهد و بر آن بیفزاید تا در روز قیامت شرمنده و خوار نشود. کسی که به اعمال، رفتار و گفتار خود رسیدگی نکند و زندگی را بدون مراقبت سپری کند، در معرض پیامدهای ناگوار آن در دنیا و آخرت قرار خواهد گرفت.

وی در ادامه با اشاره به جایگاه علم در نزدیکی انسان به خداوند، به مضمون روایتی از پیامبر اکرم(ص) اشاره کرد و گفت: انسان باید از طلوع خورشید هر روز، در مسیر کسب علمی گام بردارد که او را به خداوند نزدیک‌تر کند. روزی که بر انسان بگذرد و در آن قدمی در راه چنین علمی برنداشته باشد، نباید برای او روزی مبارک تلقی شود.

آیت‌الله هاشمی‌علیا با اشاره به تفاوت عقل و شهوت و مسئولیت انسان در استفاده صحیح از این دو ظرفیت بیان کرد: خداوند به فرشتگان عقل عطا کرد و شهوت قرار نداد و به حیوانات شهوت داد، اما عقل به آنها عطا نکرد. انسان از این دو ویژگی برخوردار است و باید مراقب باشد که شهوت بر عقل او غلبه نکند؛ چراکه اگر انسان اسیر خواسته‌های نفسانی شود و عقل خود را در اختیار شهوت قرار دهد، هم دنیا و هم آخرت خود را به خطر می‌اندازد.

وی با اشاره به آیه ۱۷ سوره اعراف، درباره کسانی که از نعمت‌ها و امکانات الهی در مسیر نادرست استفاده می‌کنند، هشدار داد و گفت: انسان نباید در برابر خواسته‌های نفسانی خود تسلیم شود و تمام همت خود را صرف دستیابی به مال، قدرت و امکانات دنیوی کند. ارزش واقعی عمر انسان به چگونگی استفاده از آن در مسیر الهی و خدمت به بندگان خداوند بستگی دارد.

مؤسس مدرسه علمیه حضرت قائم(عج) چیذر در ادامه برای تبیین ارزش واقعی عمر انسان، به ماجرایی درباره اسکندر اشاره کرد و گفت: نقل شده است که اسکندر در یکی از سفرهای خود به سرزمینی سرسبز و آباد رسید و در قبرستان آن منطقه با سنگ‌قبرهایی روبه‌رو شد که روی آنها عمرهایی مانند دو سال، پنج سال و چند سال نوشته شده بود. او از مردم درباره این موضوع پرسید و خواستار توضیح شد که چرا عمر افراد این سرزمین چنین کوتاه ثبت شده است.

وی ادامه داد: به او توضیح دادند که معیار محاسبه عمر در آنجا، صرفاً تعداد سال‌هایی نیست که انسان زندگی کرده، بلکه عمر افراد را بر اساس ایمان، معرفت، خدمت و کارهایی که در راه خدا و برای مردم انجام داده‌اند، می‌سنجند. بنابراین، ممکن است انسانی سال‌های زیادی زندگی کرده باشد، اما اگر عمر خود را در مسیر الهی و خدمت به خلق سپری نکرده باشد، از عمر حقیقی و ارزشمند بهره چندانی نبرده باشد.

آیت‌الله هاشمی‌علیا با بیان اینکه طول عمر به‌تنهایی معیار ارزشمندی زندگی نیست، خاطرنشان کرد: شهیدانی داشتیم که در سنین ۱۴ یا ۱۵ سالگی به شهادت رسیدند، اما عمر کوتاه آنان به دلیل ایمان، اخلاص و خدمت در راه خداوند، ارزش و برکتی فراوان داشت. آنچه اهمیت دارد، این است که انسان چگونه از عمر خود استفاده کند و چه اندازه در مسیر الهی گام بردارد.

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به رحلت آیت‌الله‌العظمی وحید خراسانی، از این مرجع عالی‌قدر به‌عنوان شخصیتی بزرگ و اثرگذار در عرصه علم و فقاهت یاد کرد و گفت: با شنیدن خبر رحلت ایشان، خاطراتی از سال‌های گذشته برایم زنده شد. به یاد دارم زمانی که حدود ۱۴ یا ۱۵ سال داشتم، ایشان را برای حضور در تهران از مشهد دعوت می‌کردند و رفت‌وآمد در آن زمان نیز با دشواری‌هایی همراه بود.

مؤسس مدرسه علمیه حضرت قائم(عج) چیذر افزود: آیت‌الله العظمی وحید خراسانی عمر خود را در مسیر علم، تحصیل، تبلیغ و خدمت به معارف دینی سپری کرد. ایشان سال‌هایی از عمر خود را در نجف گذراندند و خدمات و برکات علمی فراوانی از خود بر جای گذاشتند. امیدواریم خداوند متعال نتیجه زحمات و مجاهدت‌های علمی و دینی این عالم بزرگوار را به ایشان عطا فرماید.

وی در پایان با اشاره به تلاش‌ها و مجاهدت‌های دیگر بزرگان دینی، بر ضرورت قدردانی از عمر و خدمات عالمانی که زندگی خود را در راه ترویج معارف الهی و خدمت به جامعه سپری کرده‌اند، تأکید کرد.

انتهای پیام/

اخبار مرتبط

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha