به گزارش خبرگزاری حوزه، فتنه دیماه امسال بار دیگر ثابت کرد که ما چقدر نیاز به نهضت احیای مساجد در سطح جامعه و پیوند نسل جدید با مسجد داریم و این که باید در راستای تحقق این مسأله، زیرساخت های لازم را مهیا کرد.
در آستانه ماه مبارک رمضان با حجت الاسلام والمسلمین حسین بنیادی، استاد سطوح عالی حوزه و عضو مجمع عمومی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم گفتگویی انجام داده و به طرح این موضوع پرداختهایم که به راستی در شرایط حساس کنونی چه ضرورتهایی ایجاب میکند که مسجدمحوری در جامعه تقویت شود و این که چرا و چگونه باید از ظرفیت عظیم مساجد به عنوان مرکز و محفلی جهت گفتوگو میان مردم و مسئولان و نیز طرح نظرات و سؤالات و شبهات نسل جوان و البته پاسخگویی به آن ها استفاده کرد!؟
نظر به جایگاه و کارکردهای مساجد، از نگاه شما در شرایط فعلی چگونه می توان از ظرفیت مساجد در راستای رشد و ارتقای سطح فرهنگی، اجتماعی و سیاسی جامعه نهایت بهره برداری را به عمل آورد؟
ببینید مسجد از صدر اسلام از سوی حضرت رسول(ص) بهعنوان یک پایگاه اصلی در جامعه اسلامی مطرح بوده و ما از آموزههای نبوی و نیز کلام نورانی قرآن مجید و ائمه اطهار(ع) میآموزیم که باید از ظرفیتهای متعدد و متنوع مسجد به عنوان خانه خدا، استفاده لازم را به عمل آورد.
در واقع، مسجد مهم ترین پایگاهی است که مردم می توانند علاوه بر انجام مسایل عبادی به مباحث اجتماعی و فرهنگی و سیاسی نیز ورود پیدا کنند، ضمن آن که بدین وسیله، بستر و زمینه خوبی فراهم است که مساجد به محفل مناسبی جهت گفت و گو و طرح نظرات بر اساس بینش دینی و رویکرد اجتماعی تبدیل شوند و آن جا مردم و جوانان خواسته ها، ایده ها، مشکلات و نقطه نظرات خویش را بیان بدارند.
به هر صورت، مسجد جایگاه بسیار مهم و اثرگذاری در همه عرصه های مهم فرهنگی و اجتماعی و سیاسی و ...بوده است. از سویی وقتی در صدر اسلام، مسجد ضرار توسط منافقین احداث می شود، پیامبر(ص) به امر الهی دستور به تخریب آن می دهند که دلیل آن اهمیت توجه به مسایل اجتماعی بوده است.
مسجد به عنوان محل عبادت، جایگاه تبیین کننده معارف و آموزه های توحیدی و الهی را دارد و اساساً در طول تاریخ، مساجد بزرگترین جایگاه دینی یک جامعه و منطقه به شمار می آمده اند تا آن جا که یکی از نشانه های عظمت و اعتبار معنوی یک شهر و مردم آن، وجود همین مساجد به خصوص مساجد جامع بوده اند.
البته باید توجه داشت که برخی در طول تاریخ میخواستهاند مساجد را از جایگاه اصلی خود دور کنند، کما این که همین حالا نیز بعضاً شیطنت هایی وجود دارد تا مردم کمتر به مساجد رجوع پیدا کنند و این در حالی است که در سال های پیروزی انقلاب اسلامی و دوران دفاع مقدس شاهد بودیم که مساجد چه تأثیر و اهمیت فوق العاده ای در جامعه و مناسبات مردمی داشتند.
حضرت امام(ره) در آن بیان معروف و نورانی خویش میفرمایند "مساجد سنگر است، سنگرها را پر کنید". به نظر شما دشمن از خالی بودن مساجد چه سود و منفعتی می برد و در مقابل وظیفه دلسوزان، علما و انقلابی ها برای خنثی کردن این توطئه دشمن چیست؟
به نکته بسیار خوبی اشاره کردید. ببینید پیش از هر چیز ما باید این جایگاه و اهمیت آن را به درستی برای مردم و نسل جدید تبیین کنیم و در این راستا بی شک مسئولان، علما و نخبگان وظیفه کلیدی برعهده دارند.
باید جایگاه اثرگذار مسجد در حرکت ها و نوع فعالیت ها بهتر و بیشتر در جامعه تبیین شود و از سویی بدانیم که مساجد در تیررس اهداف شوم دشمن قرار دارد، کما این که در فتنه اخیر دیدیم دشمن و ایادی آن ها چگونه به مساجد حمله ور شده و قرآن و کتب دینی و مقدس ما را مورد هتک حرمت قرار دادند، این ها نشان می دهد که چقدر از قرآن و مسجد میترسند.
شکی نیست که هر چه مساجد خلوتتر باشد این مسأله به سود دشمن است. البته این که مسجد با وجود شلوغ بودن، تأثیر اجتماعی و فرهنگی لازم را هم نداشته باشد باز ما در این صورت نتوانسته ایم به جایگاه واقعی مسجد برسیم.
متولیان امر مساجد، امامان جماعات، هیئت امنا، مسئولان دولتی و حاکمیتی، کانون ها و پایگاه های مساجد همگی در این راستا وظیفه دارند که ضمن تبیین، به دنبال ایجاد زمینه ها و بسترهای لازم برای تقویت کارکردهای مساجد در ابعاد و عرصه های گوناگون باشند. در این راستا نیاز به برنامه ریزی هوشمندانه و همچنین توجه به فرصت ها و بهره گیری از ایده های نسل جوان مسجدی هستیم.
به عقیده بنده در برنامه ریزیها نیز باید به دو بحث مهم توجه داشت؛ اول ناظر به تأثیر معنوی حضور و فعالیت در مسجد و دوم هم تأثیر اجتماعی و فرهنگی برنامه ها با محوریت مساجد، کما این که رهبر عزیز انقلاب در بیانیه گام دوم تأکید میفرمایند که نقش مساجد در رشد و اعتلای اخلاق و معنویت در جامعه، بسیار مؤثر می باشد.
همچنین وقتی بحث از لزوم اصلاح سبک زندگی به میان می آید، باز هم باید از ظرفیت عظیم مساجد در این باره استفاده کنیم چه آن که مخاطب اصلی بیانیه گام دوم جوانان هستند که راه جذب و تعلیم آن ها عمدتاً از طریق مساجد و فعالیت های فرهنگی است.
در حوزه آسیب شناسی فعالیت های فرهنگی مرتبط با مساجد، چه نکاتی به ذهن جنابعالی می رسد که توجه به آن ها می تواند راهگشا باشد؟
بنده معتقدم، یکی از اموری که در دهه های اخیر یک مقدار کمتر به آن توجه داشته ایم، بحث آسیب شناسی هاست. باید بدانیم که اولاً آسیب ها کجاست و سپس بر اساس آن ها به دنبال راه حل درمان باشیم.
گاهی احساس می شود که جوان های ما نسبت به مساجد فاصله گرفته اند که این مساله باید آسیب شناسی شود تا بدانیم کجای کار ایراد داشته ایم و چرا!؟
به هر حال تلاش ما باید معطوف به این امر باشد که مساجد را به تراز اسلامی برسانیم؛ یعنی پایگاه عظیم مسلمین در تأثیرگذاری و جریان سازی امور اجتماعی و سیاسی و امور عبادی که این تراز بودن همه این مباحث را در بر می گیرد.
واقعیت آن است که با حضور بزرگان در مساجد و حسینیه ها و محافل دینی، ما به لحاظ استعداد و ظرفیت نیروی انسانی چیزی کم نداریم اما به نظر می رسد که مشکل اصلی در بخش مدیریت و برنامه ریزی هاست که باید این ضعف را برطرف نماییم.
به لطف الهی مسئولانی که در رابطه با مساجد بر سر کار هستند افرادی تیزبین و روشن هستند اما باید بدانیم که در دوران ما جوانانی هستند که نگاه نو دارند و این قابل کتمان نیست که سوالات جدیدی دارند و بخش قابل توجه این ها در فضای مجازی رشد پیدا کرده اند.
بنابر این، در این فضای کنونی با این هجمه ها و بستر خطرناک فضای مجازی باید بدانیم که چگونه با برنامه کارآمد و اثرگذاری لازم عمل کنیم.
از سوی دیگر باید دانست که کارآمدی مساجد به روزآمدی و کارآمدی متولیان آن بستگی دارد که اگر این مهم محقق شود مساجد به جایگاه اصلی خود بازمی گردند و می توانند نقش ممتاز خود را در اصلاح فرهنگی و اجتماعی و ... جامعه ایفا نمایند.
با توجه به تجارب سال های قبل از انقلاب و به خصوص دوران جنگ تحمیلی، ما به عینه اهمیت و تأثیرگذاری مساجد را در امور مختلف را از نزدیک لمس و درک کردیم و امروز هم با توجه به بحث مهم آسیب شناسی می توانیم به آن جایگاه برسیم.
وقتی سازمان هایی برای رسیدگی به امور مساجد تشکیل می شود با تمام توان و با بهرهگیری از ایده و فکر نخبگان و کارشناسان میبایست به دنبال آسیبشناسی باشد و به یاری خدای متعال و بر اساس روایات اهل بیت(ع)، جامعه ترازی با منشأ مسجد و محوریت مساجد داشته باشیم که در عرصه های گوناگون به مسیر رشد و تعالی خود ادامه میدهد.
گفتگو از: سید محمدمهدی موسوی
نظر شما