به گزارش خبرگزاری حوزه، آیتالله عباس کعبی در ادامه سلسله جلسات تفسیر قرآن کریم که در مرکز علمی فرهنگی امام حسین(ع) قم برگزار شد، به تفسیر آیات ابتدایی سوره مبارکه حشر پرداخت و با تحلیل ماجرای تاریخی یهود بنینظیر، آن را عبرتی برای امت اسلامی در طول تاریخ دانست.
بنینظیر؛ کودتاچیانی در پناه قلعههای مستحکم
نایب رئیس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در ابتدای سخنان خود با اشاره به پیشینه غزوه بنینظیر اظهار داشت: بنینظیر از قبایل یهودی ساکن در اطراف مدینه بودند که با پیامبر اکرم(ص) پیمان بسته و قانون اساسی مدینه را امضا کرده بودند. اینها با استفاده از بسته نفوذ اقتصادی، اجتماعی و قدرت سیاسی و ارتباطاتی که با منافقان مدینه از یک سو و مشرکان قریش از سوی دیگر داشتند، در صدد براندازی حکومت نوپای اسلامی برآمدند.
وی افزود: سرکرده این توطئه، کعب بن اشرف بود که با چهل سوار به مکه رفت و با مشرکان قریش برای ضربه زدن به جبهه اسلام هماهنگ کرد. آنها پس از شکست ظاهری مسلمانان در غزوه احد، تصور کردند اسلام در اوج ضعف است و زمان حمله نهایی فرا رسیده است.
عضو مجلس خبرگان رهبری خاطرنشان کرد: این توطئه با طراحی هوشمندانه پیامبر(ص) و فرماندهی امیرالمؤمنین علی(ع) ناکام ماند. ده نفر از سران بنینظیر به درک واصل شدند و کعب بن اشرف نیز پیش از درگیری اصلی، در یک عملیات ویژه به هلاکت رسید.
حصر پیروزی در اراده الهی؛ پیام محوری آیه
آیتالله کعبی با اشاره به آیه شریفه «مَا ظَنَنْتُمْ أَنْ یَخْرُجُوا وَظَنُّوا أَنَّهُمْ مَانِعَتُهُمْ حُصُونُهُمْ مِنَ اللَّهِ» به تحلیل ادبی و تفسیری این آیه پرداخت و گفت: خداوند در این آیه با تعبیر «ما...» دلالت حصر دارد و میفرماید این پیروزی فقط کار خدا بود. شما مسلمانان هرگز در خیالتان نمیگنجید که بتوانید این چنین قدرتمندانه آنها را اخراج کنید.
وی ادامه داد: بنینظیر دارای پنج قلعه بسیار مستحکم بودند که از نظر مادی نفوذناپذیر به نظر میرسیدند. آنها گمان میکردند این دژها مانع شکستشان خواهد شد، اما خداوند میفرماید حتی اگر در برجهای مستحکم باشید، مرگ و هلاکت شما را فرا میگیرد.
نماینده مجلس خبرگان رهبری با بیان اینکه این آیه برای همه تاریخ و همه جوامع درس است، تصریح کرد: انسانها همواره با منطق مادی فکر میکنند و گمان میبرند قدرت مادی شان مانع شکست میشود، اما خداوند عزیز و حکیم است و دژها و قلعهها هرگز مانع هلاکت ظالمان و ستمگران نمیشود.
وی با ذکر مثالهایی از تاریخ انقلاب اسلامی افزود: حضرت امام خمینی(ره) هنگامی که خرمشهر آزاد شد، بلافاصله فرمودند «خرمشهر را خدا آزاد کرد» و زمانی که کودتای طبس شکست خورد، فرمودند «این شنها مأمور خدا بودند». این همان اعتماد به قدرت خداوند است که باعث پیروزی میشود.
تحلیل ادبی آیه؛ سه احتمال در کنار هم
آیتالله کعبی در بخش دیگری از سخنان خود به تحلیل ادبی آیه دوم سوره حشر پرداخت و گفت: درباره ارتباط این آیه با آیه قبل (تسبیح خدا) سه احتمال وجود دارد که به نظر میرسد هر سه در کنار هم قابل قبول باشد:
وی توضیح داد: احتمال اول این است که این آیه استیناف ابتدایی باشد و ارتباط مستقیمی با تسبیح نداشته باشد، بلکه برای تمجید و حمد خداوند و به رخ کشیدن قدرت اوست. احتمال دوم این است که این آیه علت تسبیح باشد؛ زیرا خداوند منزه است از این که پیمانشکنان کودتاچی بتوانند بر اولیای او غلبه کنند. احتمال سوم نیز این است که اشاره به صفت «العزیز الحکیم» در آیه قبل داشته باشد.
عضو مجلس خبرگان رهبری خاطرنشان کرد: در اصطلاح بلاغت به این تعبیر «حصر ادعایی» میگویند؛ یعنی کارهای شما مؤمنان در مقابل کار خدا چیزی نیست و آنچه به دست آوردید، به واسطه خداوند بوده است.
اهل کتاب؛ تفاوت کفر اعتقادی و کفر سیاسی
نماینده مجلس خبرگان رهبری در ادامه به تعبیر «الَّذِینَ کَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْکِتَابِ» پرداخت و پرسید: چگونه ممکن است اهل کتاب که به خدا و روز قیامت معتقدند، کافر خوانده شوند؟
وی در پاسخ گفت: کفر در اینجا به دو معناست: نخست کفر به نبوت و رسالت پیامبر اکرم(ص) که منجر به کفر به خدا میشود، اما نکته مهمتر این است که کفر در این آیه به معنای کفر به دولت و حکومت اسلامی و پیمانشکنی در برابر قانون اساسی مدینه است.
آیتالله کعبی با بیان اینکه اهل کتاب به دو دسته تقسیم میشوند، تصریح کرد: دسته اول اهل کتاب معاهد هستند که با وجود عدم پذیرش اسلام، قوانین دولت اسلامی را قبول دارند و مسالمتآمیز زندگی میکنند. قرآن کریم میفرماید «ما استقاموا لکم فاستقیموا لهم» یعنی تا زمانی که آنها پایبند عهد خود هستند، شما نیز پایبند باشید. دسته دوم کسانی هستند که در مقابل دولت اسلامی میایستند و دست به کودتا و براندازی میزنند. بنینظیر از این دسته بودند.
وی تأکید کرد: علت جنگ با یهود بنینظیر این نبود که صرفاً به خدا یا پیامبر اعتقاد نداشتند، بلکه به این دلیل بود که در مقابل دولت اسلامی ایستادند و کفر به دولت اسلامی داشتند.
چگونگی نابودی قدرت پوشالی
عضو مجلس خبرگان رهبری به تفسیر عبارت «لِأَوَّلِ الْحَشْرِ» پرداخت و گفت: «حشر» به معنای جمع کردن و بیرون راندن است. «اول الحشر» یعنی اولین بار که این پیمانشکنان از دیار خود رانده و آواره شدند. این یک افتخار برای اسلام بود که اولین دوره رانده شدن و شکست ذلتبار را بر آنها تحمیل کرد.
وی افزود: عبارت «فَأَتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ حَیْثُ لَمْ یَحْتَسِبُوا» یعنی خداوند از جایی به آنها ضربه زد که در مخیلشان نمیگنجید. همانند آیهای که میفرماید خداوند زیرساخت تمدن مادی باطل را از بین میبرد. تمدنهایی که بر پایه باطل، زورگویی، فساد و ظلم بنا شدهاند، مانند بنایی با زیرساخت سست، با اندک فشاری فرو میریزند.
آیتالله کعبی با تشبیه وضعیت بنینظیر به تمدن مادی غرب خاطرنشان کرد: آمریکا با همه زرق و برق و قدرتنمایی، در مسیر فروپاشی است. تمدن غرب امروز با بحرانهای بزرگی مانند بحران مدیریت، بحران معنویت، بحران خانواده، بحران امنیت و شکاف طبقاتی مواجه است. این را ما نمیگوییم، خود غربیها نیز اذعان میکنند که اسلام در اروپا و غرب به سرعت در حال پیشروی است و به شکل تصاعدی پیشرفت میکند.
پیروزی روانی جبهه حق
نماینده مجلس خبرگان رهبری به تعبیر «وَقَذَفَ فِی قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ» اشاره کرد و گفت: «قذف» به معنای پرتاب کردن قدرتمندانه و ناگهانی است. خداوند یکباره در دلهای آنها رعب و ترس شدید افکند. تا یک ساعت قبل در کمال قدرت و غرور بودند، ناگهان همه چیز به هم ریخت.
وی با بیان اینکه خداوند یکی از اسباب پیروزی جبهه حق را شکست روحی و روانی دشمن قرار داده است، افزود: من در جلسات گذشته عرض کردم که امام زمان(عج) با سه ابزار پیروز میشود: مؤمنان، فرشتگان و ترس و پیروزی روانی بر دشمن. در میدان جنگ روانی نیز جبهه حق پیروز است.
تخریب خانهها به دست خود دشمن
آیتالله کعبی به فراز «یُخْرِبُونَ بُیُوتَهُمْ بِأَیْدِیهِمْ وَأَیْدِی الْمُؤْمِنِینَ» پرداخت و گفت: پس از اینکه پیامبر(ص) به بنینظیر اولتیماتوم داد که ظرف ده تا بیست و چهار روز مدینه را ترک کنند، آنها ابتدا مقاومت کردند. عبدالله بن ابی (سرکرده منافقان) به آنها وعده کمک با دو هزار نفر داد و مشرکان قریش نیز پیام دادند که با شما هستیم.
وی ادامه داد: وقتی مقاومت نتیجه نداد و پیامبر(ص) محاصره را آغاز کرد و درختان خرما را قطع نمود، بنینظیر تسلیم شدند و پذیرفتند که خارج شوند به شرط آنکه اموالشان را با خود ببرند. پیامبر فرمود سلاح و ابزارآلات اصلی را نمیتوانید ببرید، اما اثاثیه منزل را میتوانید با شتر حمل کنید. آنها شروع به کندن چوب و در خانههایشان کردند تا با خود ببرند. سپس مسلمانان وارد شدند و باقیمانده را خراب کردند.
فلسفه ذکر داستانهای تاریخی در قرآن
عضو مجلس خبرگان رهبری با استناد به آیه ۱۱۱ سوره یوسف «لَقَدْ کَانَ فِی قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِأُولِی الْأَلْبَابِ» گفت: فلسفه ذکر همه این داستانها در قرآن، عبرت گرفتن از عاقبت پیمانشکنی، نفوذ نفاق و مقابله با نظام اسلامی است.
وی تصریح کرد: بنینظیر با سوءاستفاده از شکست ظاهری مسلمانان، کوشیدند ضعف حکومت اسلامی را القا کنند، دشمنان بیرونی را تحریک نمایند و پایههای حاکمیت دینی را تضعیف کنند. امروز نیز شبکههای نفوذ، نفاق و جنگ رسانهای و ادراکی دشمن با همین الگو در صدد تخریب جمهوری اسلامی ایران در افکار عمومی هستند.
چهار عبرت از فتنه بنینظیر برای امروز
آیتالله کعبی با تأکید بر عبارت «فَاعْتَبِرُوا یَا أُولِی الْأَبْصَارِ» چهار درس مهم از این ماجرای تاریخی برای شرایط کنونی استخراج کرد:
۱. وجوب قطع منابع قدرت فتنهگران
وی گفت: ما باید منابع اقتدار فتنهگران را قطع کنیم. برخورد قاطع و شفاف با خیانت، پیشنیاز ثبات و امنیت است. پیامبر اکرم(ص) هرگز اجازه نداد خیانت بنینظیر تفسیرپذیر شود که بعداً بگویند منظور ما این نبود، قصد نداشتیم، میخواهیم جبران کنیم. ایشان به محض اینکه فهمید آنها دیگر با اسلام و دولت اسلامی نیستند و طبقه دیگری دارند، نگذاشت این جریان تفسیرپذیر شود و مماشات را ممنوع دانست.
نماینده مجلس خبرگان رهبری افزود: اگر مماشات میکرد، ممکن بود این فتنه فروکش کند، اما بعداً فتنهگران بازسازی میشدند. برخورد قاطع اخراج بنینظیر و قطع منابع قدرت آنها موجب ناکامی نقشه کودتا شد. این الگو راهنمای امروز ما در مواجهه با نفوذ و فتنه داخلی است.
۲. پرهیز از امیدهای کاذب برای فریبخوردگان
آیتالله کعبی بیان داشت: معمولاً در فتنهها، منافقان عدهای را فریب میدهند و جلو میاندازند. بعداً که گرد و غبار فتنه نشست، این فریبخوردگان پشیمان میشوند، اما پشیمانی وقتی سود دارد که دیگر فایدهای ندارد. نفاق بدون پرداخت هزینه، پرخ و ویرانگر است.
وی ادامه داد: منافقان همواره با تزریق امیدهای کاذب، افراد سادهلوح را به میدان میکشانند، اما در لحظه بحران آنها را تنها میگذارند؛ مانند داستان عبدالله بن ابی و یارانش که به بنینظیر گفتند ما با دو هزار نفر میآییم، اما بعداً آنها را تنها گذاشتند.
عضو مجلس خبرگان رهبری خاطرنشان کرد: تجربه فتنههای اخیر نشان میدهد کسانی که به وعدههای خارجی و هیجانات داخلی تکیه میکنند، در نهایت با شکست و سرخوردگی مواجه میشوند. نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران با اتکا به اراده ملی و رهبری حکیم و شجاع، پایدار و ماندگار است و این وعده خداست به ملت ایران.
۳. وجوب پاکسازی فتنهگران
وی گفت: فتنهگران را باید به تعبیر رهبر معظم انقلاب «به خاکستر نشاند». اقتدار ملی و هماهنگی دیپلماسی و میدان، سد مستحکمی در مقابل دشمن است. همان گونه که پیامبر(ص) مدینه را از تهدید پاکسازی کرد، امروز نیز قدرت دفاعی، قدرت موشکی و امنیتی نظام مقدس جمهوری اسلامی میتواند پشتوانه مطمئنی برای دیپلماسی کشور باشد.
آیتالله کعبی تأکید کرد: مماشات و سکوت در برابر تهدیدها نه تنها بازدارنده نیست، بلکه دشمن را جسورتر میکند.
۴. تغییر ابزارها و ثبات منطق مقابله
نماینده مجلس خبرگان رهبری اظهار داشت: ابزارها ممکن است تغییر کند. قبلاً دشمنان پشت قلعههایشان جمع میشدند، اما منطق تهدید و مقابله ثابت است. کودتاچیان در زمان ما همانند بنینظیر، با خیانت به اسلام و انقلاب، با پشتوانه جنگ روانی، شبکههای رسانهای معاند و عملیات نفوذ، بسترهای هیجانسازی و تحریک اجتماعی را ایجاد میکنند.
وی افزود: غزوه بنینظیر به ما میآموزد که اگر نفوذ، نفاق و کودتا جدی گرفته نشود، امنیت ملی به خطر میافتد. لذا برخورد هوشمندانه، شفاف و قاطع با دشمن، شرط حفظ عدالت و آرامش اجتماعی است.
هشدار مهم رهبر انقلاب به دستگاههای امنیتی و قضایی
آیتالله کعبی در بخش پایانی سخنان خود به بیانات اخیر رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت امام خامنهای اشاره کرد و گفت: معظمله در تاریخ ۲۸ بهمنماه در دیدار با مردم آذربایجان شرقی، هشدار مهمی به دستگاههای امنیتی و قضایی دادند که باید جدی گرفته شود.
وی به نقل از رهبر معظم انقلاب بیان داشت: «دستگاههای امنیتی و قضایی موظفند با کسانی که با دشمن همراهی، همکاری و همصدایی میکنند - چه در عمل، چه در زبان و چه در تحلیل - برخورد قضایی و عادلانه داشته باشند. بنده طرفدار سختگیری بیجا نیستم، اما آسانگیری بیجا هم مثل سختگیری بیجا، کشور را دچار زیان میکند.»
نایب رئیس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در پایان خاطرنشان کرد: تمدن مادی غرب با همه زرق و برقش بر پایههای سست باطل، زورگویی، فساد و ظلم بنا شده و در مسیر فروپاشی است، همانگونه که قلعههای مستحکم بنینظیر با قدرت الهی فرو ریخت.
انتهای پیام
نظر شما