دعای هشتم صحیفه سجادیه از «یوم الحسرة» می‌گوید

حجت‌ الاسلام و المسلمین مهدی مرادپور، از مبلّغان شهرستان آمل در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری، با اشاره به اهمیت دعا و مناجات در زندگی معنوی، به تبیین فرازهایی از دعای هشتم صحیفه سجادیه پرداخت و اظهار داشت: این دعا که با عنوان «الاستعاذه من المکاره و سیء الاخلاق و مذموم الافعال» شناخته می‌شود، درخواست‌های مهمی برای رهایی از صفات نکوهیده دارد.

وی بیان کرد: امام زین العابدین (ع) در دعای هشتم به خدای متعال عرضه می دارد: «وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السَّلَامُ فِی الِاسْتِعَاذَةِ مِنَ الْمَکَارِهِ وَ سَیِّئِ الْأَخْلَاقِ وَ مَذَامِّ الْأَفْعَالِ: (1) اللَّهُمَّ إِنیِّ أَعُوذُ بِکَ مِنْ هَیَجَانِ الْحِرْصِ، وَ سَوْرَةِ الْغَضَبِ، وَ غَلَبَةِ الْحَسَدِ، وَ ضَعْفِ الصَّبْرِ، وَ قِلَّةِ الْقَنَاعَةِ، وَ شَکَاسَةِ الْخُلُقِ، وَ إِلْحَاحِ الشَّهْوَةِ، وَ مَلَکَةِ الْحَمِیَّةِ (2) وَ مُتَابَعَةِ الْهَوَی، وَ مُخَالَفَةِ الْهُدَی، وَ سِنَةِ الْغَفْلَةِ، وَ تَعَاطِی الْکُلْفَةِ، وَ إِیثَارِ الْبَاطِلِ عَلَی الْحَقِّ، وَ الْإِصْرَارِ عَلَی الْمَأْثَمِ، وَ اسْتِصْغَارِ الْمَعْصِیَةِ، وَ اسْتِکْبَارِ الطَّاعَةِ. (3) وَ مُبَاهَاةِ الْمُکْثِرِینَ، وَ الْإِزْرَاءِ بِالْمُقِلِّینَ، وَ سُوءِ الْوِلَایَةِ لِمَنْ تَحْتَ أَیْدِینَا، وَ تَرْکِ الشُّکْرِ لِمَنِ اصْطَنَعَ الْعَارِفَةَ عِنْدَنَا (4) أَوْ أَنْ نَعْضُدَ ظَالِماً، أَوْ نَخْذُلَ مَلْهُوفاً، أَوْ نَرُومَ مَا لَیْسَ لَنَا بِحَقٍّ، أَوْ نَقُولَ فِی الْعِلْمِ بِغَیْرِ عِلْمٍ (5) وَ نَعُوذُ بِکَ أَنْ نَنْطَوِیَ عَلَی غِشِّ أَحَدٍ، وَ أَنْ نُعْجِبَ بِأَعْمَالِنَا، وَ نَمُدَّ فِی آمَالِنَا (6) وَ نَعُوذُ بِکَ مِنْ سُوءِ السَّرِیرَةِ، وَ احْتِقَارِ الصَّغِیرَةِ، وَ أَنْ یَسْتَحْوِذَ عَلَیْنَا الشَّیْطَانُ، أَوْ یَنْکُبَنَا الزَّمَانُ، أَوْ یَتَهَضَّمَنَا السُّلْطَانُ (7) وَ نَعُوذُ بِکَ مِنْ تَنَاوُلِ الْإِسرَافِ، وَ مِنْ فِقْدَانِ الْکَفَافِ (8) وَ نَعُوذُ بِکَ مِنْ شَمَاتَةِ الْأَعْدَاءِ، وَ مِنَ الْفَقْرِ إِلَی الْأَکْفَاءِ، وَ مِنْ مَعِیشَةٍ فِی شِدَّةٍ، وَ مِیتَةٍ عَلَی غَیْرِ عُدَّةٍ. (9) وَ نَعُوذُ بِکَ مِنَ الْحَسْرَةِ الْعُظْمَی، وَ الْمُصِیبَةِ الْکُبْرَی، وَ أَشْقَی الشَّقَاءِ، وَ سُوءِ الْمَآبِ، وَ حِرْمَانِ الثَّوَابِ، وَ حُلُولِ الْعِقَابِ (10) اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ أَعِذْنِی مِنْ کُلِّ ذَلِکَ بِرَحْمَتِکَ وَ جَمِیعَ الْمُؤْمِنِینَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ، یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ؛ بار خدایا، به تو پناه می ‏برم از شر و شور آزمندی و شدت خشم و غلبه حسد و ناتوانی شکیبایی و اندک بودن قناعت و بدی خلق و خوی و اصرار شهوت و چیرگی عصبیت. بار خدایا، به تو پناه می ‏برم از پیروی از هوای نفس و مخالفت با هدایت و فرو رفتن به خواب غفلت و اختیار تکلف و برتری دادن باطل بر حق و اصرار بر گناه و خرد شمردن گناه و بزرگ شمردن طاعت. بار خدایا، به تو پناه می‏ برم از به خود بالیدن توانگران و خوار داشتن‏ درویشان و بد رفتاری با زیردستان و ناسپاسی در حق کسی که به ما نیکی کرده است. بار خدایا، به تو پناه می‏ برم از اینکه ستمگری را یاری کنیم، یا ستمدیده‏ای را خوار بداریم، یا قصد چیزی کنیم که ما را در آن حقی نباشد، یا از روی بی‏دانشی سخن در دانش گوییم. بار خدایا، به تو پناه می‏ بریم، از اینکه در دل خیال فریب کسی را بپروریم و از کردار خویش دستخوش خودپسندی شویم یا به آرزوهای دور و دراز مبتلا گردیم. بار خدایا، به تو پناه می‏ بریم از بدی باطن و حقیر شمردن گناهان خرد و از اینکه شیطان بر ما چیره شود یا روزگار ما را واژگون بخت گرداند یا پادشاه بر ما ستم ورزد. بار خدایا، به تو پناه می‏ بریم از اسرافکاری و هم از بینوایی. به تو پناه می‏ بریم از شادکامی دشمنان و نیازمند شدن به اقران و از تنگنای معیشت و از مردن بی آنکه ساز رفتن مهیا کرده باشیم. بار خدایا، به تو پناه می ‏بریم از بزرگترین حسرت و گران‏ترین مصیبت و بدترین شوربختیها و بد سرانجامی و محروم شدن از ثواب آخرت و گرفتار شدن به عقاب روز رستخیز. بار خدایا، بر محمد و خاندانش درود بفرست و به رحمت خویش مرا و همه مردان و زنان مؤمن را از آنچه گفته شد پناه ده، یا ارحم الراحمین.»

حجت الاسلام و المسلمین مرادپور ابراز داشت: امام سجاد (ع) در ابتدای این دعا از خداوند پناه می‌برند که هیجان حرص و غضب بر انسان غلبه نکند. در فرازهای هشتم و نهم این دعا، حضرت (ع) مسائل مربوط به دنیا و آخرت را مطرح می ‌فرمایند. ایشان از خداوند پناه می ‌برند از سرزنش دشمنان، فقر نسبت به دیگران، و زندگی در سختی؛ اما آنچه اهمیت بیشتری دارد، استعاذه از مرگی است که ناگهانی باشد و انسان بدون آمادگی و زاد و توشه وارد سفر آخرت شود.

وی با بیان اینکه یکی از نام‌های قیامت، «یوم الحسرة» است، تصریح کرد: امام سجاد (ع) می‌فرمایند: «و اعوذ بک من حسرة العُظمی». حسرتی که انسان در آن روز آرزو می‌کند بین خود و اعمالش فاصله‌ای فرسخ‌ها باشد، اما این آرزو دیگر سودی ندارد. امام سجاد هر جمعه در مسجد پیامبر اکرم (ص) مردم را موعظه می‌کردند و می‌فرمودند: خودتان را برای حساب و کتاب قیامت آماده کنید.

مبلّغ شهرستان آمل یادآور گردید: علامه طباطبایی (ره) صاحب تفسیر المیزان نقل می‌کردند: «روزی به سمت وادی السلام رفتم تا فاتحه‌ای بخوانم. آنجا دیدم یکی از اولیای الهی برمی‌گردد. از ایشان پرسیدم چه خبر؟ ایشون فرمودند: رسیدم به سر قبری، شکافی در آن دیدم و پرسیدم آیا اینجا مار و عقرب هست؟ صدایی آمد: نه، مار و عقرب از بیرون نمی‌آید؛ هر کسی با نفس خودش کسب و کار کرده است. نیش و کنایه‌ای که به برادر مؤمنت زدی، سخنان چون مار و کژدمت می‌گردد. قرآن کریم نیز می‌فرماید: «جزاء سیئه سیئه مثلها».

وی با اشاره به روایت‌هایی درباره مرگ ناگهانی، خاطرنشان کرد: امام سجاد (ع) در ادامه دعا از «مصیبت کبری» نیز به خدا پناه می‌برند؛ مصیبتی بزرگ‌تر از همه مصیبت‌های دنیا و آن عبارت است از ورود به قیامت با دست خالی و مفلس بودن در صحرای محشر.

حجت الاسلام و المسلمین مرادپور در بخش دیگری از سخنان خود به کلید گشایش در دعای امام سجاد (ع) اشاره کرد و گفت: بر اساس فراز پایانی کلام امام سجاد (ع) در دعای هشتم، توجه به توحید و قدرت الهی و در نهایت توسل با صلوات بر محمد و آل محمد، رمز نجات و رحمت الهی است. صلوات، درخواستی است که خداوند آن را مستجاب می‌کند و شامل حال همه مؤمنین می‌شود.