به گزارش خبرگزاری حوزه، در دنیای کنونی که شاهد رشد تکنولوژیک محصولات رسانهای هستیم، کودکان و نوجوانان با حجم گستردهای از انیمیشنها روبرو هستند که با جذابیتهای بصری و داستانسرایی قدرتمند، ذهن و تخیل نسل جدید را به خود معطوف میکنند.
در این میان، کارشناسان و فعالان حوزه انیمیشن بر این باور هستند که این مدیوم، به جهت ترکیب تصویر، حرکت، موسیقی، رنگ و کلام، قدرتی بینظیر در ارتباط با ذهن و روح کودک و نوجوان و حتی مخاطب جوان دارد، کما این که هر داستان و هر قهرمانی که در قالب انیمیشن ارائه میشود، میتواند الگویی ماندگار برای مخاطب پدید آورد و مفاهیمی را چه در رابطه با قطب مثبت و چه از منظر قطب منفی در وی پدید آورده و به نهادینهسازی آن ها از حیث ذهنی و فکری و همچنین ذائقهسازی کمک کند.
* نقش انیمیشن بر جهتگیری سبک زندگی مخاطب
سیدمحسن بنیاحمدی، فعال و پژوهشگر رسانه با اشاره به اهمیت و تأثیرگذاری روزافزون انیمیشن بر روی نسل جدید و از جمله اثرگذاری آن بر سبک زندگی این نسل ابراز داشت: گاهی احساس میکنم که برخی متوجه نیستند که تولیدات انیمیشنی چقدر میتوانند جذاب، زیبا و تاثیرگذار باشند و لذا همین مساله موجب میشود تا هر انیمیشنی از هر شرکتی با هر دیدگاهی و با هر سیاستگذاری وارد کشور ایران شود و عموم کودکان و نوجوانان ایرانی آن را ببینند. اساساً بخشی از انیمیشن برای کودک و نوجوان نیست بلکه انیمیشن بزرگسال است که در قالب داستان شکل گرفته و منتشر شده است.
وی افزود: واقعیت آن است که امروزه بچهها با محصولاتی از قبیل انیمیشن زندگی میکنند و این مساله از سرگرمی گرفته تا آموزش، همهچیز از طریق تصویر و ویدئو به آنها منتقل میشود. به همین دلیل، هر نوع فرهنگسازی چنانچه در قالب انیمیشن و با یک سوژه و داستان درست و جذاب همراه با موسیقی مناسب ارائه شود، خیلی سریعتر و عمیقتر اثر میگذارد.
* لزوم توجه به تناسب محتوایی محصولات انیمیشنی
وی همچنین گفت: در عین حال باید توجه داشت که بخش زیادی از انیمیشنهایی که حتی برای کودکان و نوجوانان هم ساخته میشود صلاحیت اینکه یک جوان، نوجوان یا کودک ایرانی در یک کشور اسلامی آن را تماشا کند ندارد و اصلاً نباید در ایران منتشر شود، در عرصه بازیهای اینترنتی هم همین وضعیت برقرار است اما با این وجود متاسفانه در زمینه ممیزی، فیلتری که باعث شود انیمیشنهای فاقد صلاحیت در ایران منتشر نشود وجود ندارد؛ حتی شرکتهای بزرگی در داخل ایران فعالیت دارند که یک الی دو ساعت بعد از اینکه انیمیشنی منتشر میشود، آن را سریع دوبله و منتشر میکنند بدون هیچ فیلتری، چه بسا دوبلهای که صورت میگیرد باعث جذابیت بیشتر آن انیمیشن هم میشود.
بنی احمدی یادآور شد: روی آثار اخیر میتوان این مسأله را به وضوح دید که دوبله انیمیشن حتی در بسیاری از موارد موجب جذابیت بیشتر آن شده و بازخورد خیلی بیشتری در ایران دریافت کرده است. به نظر بنده در ایران این زمینه و بستر هنوز شکل نگرفته که وقتی یک اثر در دنیا منتشر میشود برای ورود به ایران شامل ممیزی شود و بدین وسیله مثلاً مشخص گردد که کدام تولیدات را اصلاً کودکان نباید تماشا کنند یا کدام تولیدات ویژه نوجوانان است.
* چرا آثار انیمیشنی برای نسل جدید ایرانی جذاب است؟
وی همچنین بیان داشت: آغاز فرآیند تماشای انیمیشن افراد به خصوص در سطح جامعه ایران، به زمان کودکی بازمیگردد؛ از قصهها و داستانهای شب که مادربزرگها برای نوهها نقل میکردند و کودکان آن را تصویرسازی میکنند. همان تصویرسازی هایی که افراد در کودکی داشتند از قصهها، حالا تبدیل به انیمیشنهایی شده است که به تصویر کشیده میشوند. بچهها با کارتونهایی که در ذهنشان میماند بزرگ میشوند و تاثیرش بر همه ملموس است حتی اگر به آن توجه نشود. به عنوان مثال در برههای که کارتون فوتبالیستها پخش میشد، همه پسر بچهها در زمین بازی کوچهها خود را در قالب شخصیت هایی همچون سوباسا و کاکرو» تصور می کردند و در اینجا در واقع پسربچهها با شخصیتهای این داستان همذاتپنداری میکردند
پژوهشگر و فعال رسانه ای ادامه داد: طبعاً وقتی چشم بچه به انیمیشن است، صرفاً چشم او درگیر این محصول نیست بلکه جان، قلب و ذهن بچه نیز مستقیماً آن انیمیشن را دریافت میکند و در وجود پاک او مینشیند. اگر به سراغ سنین خیلی پایینتر بروید، گاهی برای ساکت کردن نوزادان، آگهی تبلیغاتی پخش میکنند و نوزاد میخ آن تصویر میشود به خاطر رنگ و لعاب و جذابیت صوتی و تصویری که دارد. رسانه در گذشته فقط در زمینه سرگرمی بود ولی اکنون دیگر تنها سرگرمی نیست.
* انیمیشن؛ رسانهای برای بازسازی روانی جامعه
مریم چوپانزاده، تهیهکننده و مدیر مؤسسه سینمایی "بنیان فیلم" نیز با اشاره به شرایط پس از جنگ تحمیلی و به تبع آن نیاز جامعه جدی به بازسازی روحیه، بهویژه در میان کودکان و نوجوانان بیان داشت: در چنین شرایطی، انیمیشن میتواند نقش یک پناهگاه روانی را برای بچهها داشته باشد؛ فضایی که هم سرگرمکننده است و هم میتواند مفاهیم امید، مقاومت و همدلی را بهصورت غیرمستقیم منتقل کند. اگر این کار درست انجام شود، حتی میتواند در کاهش اضطراب و نگرانیهای کودکان نیز مؤثر واقع گردد.
وی همچنین به ظرفیت بالای محتوایی در این حوزه اشاره کرد و گفت: از نظر ایده و سوژه، حقیقتاً کمبودی نداریم. حتی در همین شرایط، میتوانیم وارد تولید یک سریال بلند، مثلاً صد قسمتی شویم. تیم ایدهپردازی ما فعال است و طرحهای متعددی هم آماده شده، اما وقتی امکان تولید فراهم نباشد، این ایدهها هم بلااستفاده میمانند.
این فعال حوزه انیمیشن همچنین درباره پرداختن به مفاهیمی مانند جنگ و مقاومت در قالب انیمیشن تأکید کرد: این موضوعات ظرفیت بسیار بالایی دارند، اما باید با ظرافت و متناسب با مخاطب کودک و نوجوان روایت شوند. مهمترین نکته، داشتن داستان است. اگر داستانسرایی قوی نباشد، حتی بهترین ایدهها هم نمیتوانند مخاطب را جذب کنند. از سوی دیگر آثاری که در این حوزه تولید میشوند، باید رویکردی امروزی داشته باشند، بتوانند قهرمان بسازند و در عین حال، برای مخاطب قابل درک و جذاب باشند. صرفاً پرداختن شعاری به این مفاهیم، تأثیرگذار نخواهد بود.
گزارش از: سید محمدمهدی موسوی
نظر شما