خبرگزاری حوزه | علی انسانی، مداح، شاعر اهل بیت(ع) و عضو شورای سیاستگذاری جشنواره روایت علوی، در گفتوگو با خبرگزاری حوزه درباره ماندگاری شعر آیینی گفت: ماندگاری این شعر بیش از هر چیز به اصول و مؤلفههای اصیل ادبی وابسته است. بیشترین تأثیر را مضمون و پیام شعر دارد و آنچه شاعر بیان میکند باید ماندگار باشد نه صرفاً مصرفی و زودگذر. زمانی که مضمون با ذوق هنری و آرایههای ادبی همراه شود، توانایی ایجاد ارتباط عمیق با مخاطب را پیدا میکند و اثر در ذهنها حک میشود. وزن، موسیقی و ساختار شعر نباید جدا از معنا باشند بلکه باید در خدمت انتقال پیام قرار گیرند تا تأثیرگذاری شعر افزایش یابد. با وجود اهمیت وزن و موسیقی، اگر محتوا به اندازه کافی غنی نباشد، زیبایی ظاهری شعر نمیتواند مخاطب را جذب کند.
وی افزود: از سوی دیگر، تفاوت قابل توجهی میان شعر مناسبتی و شعر دارای هویت وجود دارد که شاعران باید به آن توجه کنند. مناسبتها نباید به شکل شعاری و مستقیم وارد شعر شوند زیرا در این حالت اثر تنها یک قطعه گذرا و زودگذر است و پیوند عمیقی با مخاطب برقرار نمیکند. هنگامی که شاعر با بهکارگیری ابزارهای هنری و ادبی، مناسبتها را در متن شعر جای میدهد، شعر هویت مییابد و از یک اثر مقطعی فراتر میرود. حضور خلاقیت و نوآوری در چگونگی مطرح کردن مناسبت، از بروز کلیشهها جلوگیری میکند. مناسبتها باید به نحوی در دل شعر جریان پیدا کنند که پیام شعر به علاوه زیبایی و تازگی حفظ شود و مخاطب جذب شود.
این شاعر تصریح کرد: در ارتباط با شعر علوی، باید گفت که این نوع شعر به نحو چشمگیری از صنایع ادبی بهره میبرد. هر بیت در شعر علوی، میتواند جلوهای از یک یا چند صنعت ادبی را دارا باشد که به جذابیت و معناشناسی اثر کمک میکند. با این حال، استفاده از صنایع ادبی نباید به شکلی مصنوعی و تصنعی انجام شود. زمانی که شعر از درون شاعر نشأت میگیرد و جوشان باشد، به طور طبیعی و در جای درست، صنایع ادبی نمود پیدا میکنند. این امر به غنای شعر میافزاید و از ایجاد حالتهای قالبی و خشک جلوگیری میکند که ممکن است فضایی غیرطبیعی در شعر ایجاد کند.
انسانی ادامه داد: یکی از مشکلاتی که در شعر آیینی امروز دیده میشود، کلیشهزدگی مضامین است که باعث نایاب شدن موضوعات تازه شده است. شاعر بارها متوجه شده که مضمونهای نو را پیشتر شاعران دیگر بیان کردهاند و این تکرار موجب کاهش جذابیت آثار شده است. چنین وضعیتی بیشتر ناشی از ناآگاهی یا مطالعات ادبی ناکافی است. برای غلبه بر این مشکل، توصیه میشود شاعران مطالعات گستردهای در زمینه ادبیات و متون فاخر داشته باشند و با آثار بزرگان شعر فارسی آشنا شوند. آشنایی با قالبها، تکنیکها و ظرفیتهای ادبی به آنها کمک میکند تا مضامینی تازه خلق کرده و آثاری اصیل و ماندگار بسازند.
این شاعر آیینی تاکید کرد: راز واقعی ماندگاری شعر علوی ترکیبی از دانش ادبی و الهام معنوی است. اشعار ماندگار اغلب نه تنها به دلیل تسلط فنی بلکه به جهت اخلاص و ارتباط قلبی شاعر با اهل بیت(ع) شکل گرفتهاند. این نوع الهام و اعتقاد باعث میشود که اشعار فراتر از صنعت و تکنیک صرف، اثرگذار باشند و پیام خود را به عمیقترین شکل به مخاطب منتقل کنند. شعر را میتوان «سحر حلال» نامید، زیرا شاعر با تخیل خود فضای شگفتانگیزی خلق میکند که در عین زیبایی، همواره تابع اصول و حقایق است و تأثیر محسوسی بر بیننده میگذارد.
وی ادامه داد: بهرهگیری از تخیل، عنصر جداییناپذیر در شعر است؛ باور بر این است که تخیل باید حضور پررنگی داشته باشد و آنچه شاعر خلق میکند، تصاویر بدیع و تازهای باشند که ذهن مخاطب را به چالش میکشند. با این حال، تخیل نباید به گونهای باشد که اساس واقعیات و حقایق تاریخی را نقض کند. میتوان گفت که تخیل هنری نقش فراوانی در انتقال پیام به صورت جذابتر بازی میکند و هر چه این توان تخیلی گستردهتر باشد، امکان ساخت آثار ماندگار و نوآورانه افزایش مییابد. شعر بدون وجود تخیل، توانایی تأثیرگذاری عمیق را ندارد.
این شاعر با بیان اینکه شعر آیینی برای ارتباط با نسل امروز نیازمند زبان و موضوعات مناسب با نیازهای زمانی است، گفت: تغییرات ذائقه فرهنگی در سالهای اخیر امری غیرقابل انکار است و شاعر موظف است تا بتواند بر اساس این زبان جدید با مخاطبان امروزی گفتگو کند. اگر شعر نتواند به مسائل روز و دغدغههای جامعه پاسخ دهد، بخشی از مخاطبانش را از دست خواهد داد و خوانایی خود را کاهش میدهد. شعر در فرهنگ اسلامی و ایرانی جایگاه والایی دارد و در روایات متعددی به اهمیت آن اشاره شده است. شعر میتواند بیش از سرگرمی، وسیله تعلیم و تزکیه روح و تزریق حکمت و معنویت باشد.
انسانی ادامه داد: شاعران آیینی بار مسؤولیت سنگینی بر دوش دارند زیرا شعر دارای ظرفیت عظیمی در انتقال مفاهیم اخلاقی، انسانی و معنوی است. منابع دینی تعبیر کردهاند که برخی گنجها کلیدهایی دارند و کلید آن زبان شاعران است. این تعبیر بیانگر اهمیت بسیار شعر در فرهنگ جامعه است و ضرورت دارد شاعران از این ظرفیت برای پیشرفت و تعالی اجتماعی استفاده کنند. در برخی دورهها شعر چنان مقامی داشته که در کنار وحی مورد توجه بوده است، هرچند پیامبر اکرم(ص) خود را شاعر نمیدانستند و آنچه داشتند وحی الهی بود. متأسفانه در سالهای اخیر ذائقه ادبی در برخی بخشهای جامعه کمرنگ شده و سطحیگرایی جایگاهی نامناسب پیدا کرده است.
وی در پایان بیان کرد: نخستین جشنواره روایت علوی با هدف ترویج هنر شیعی ـ انقلابی و برجستهسازی فضائل امیرالمؤمنین(ع) در قالبهای مختلف هنری برگزار میشود و امید است این رویداد زمینه معرفی آثار ارزشمند و کشف استعدادهای جوان را فراهم کند. علاقهمندان میتوانند برای کسب اطلاعات دقیقتر درباره شرایط شرکت، ارسال آثار، متون پژوهشی و زمانبندی جشنواره به پایگاه اطلاعرسانی رسمی این رویداد مراجعه کنند تا سهمی در رشد فرهنگ علوی و هنر متعهد داشته باشند.
انتهای پیام
نظر شما