به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، عادل پیغامی،عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق(ع)، شامگاه نهم تیرماه در سلسله نشستهای مجازی مدرسه تابستانه آفتاب که به همت پژوهشکده بینالمللی امام رضا(ع) برگزار شد، با تبیین موضوع الهیات فرادینی در نهضت عاشورا از منظر رهبر معظم انقلاب، عاشورا را الگویی جهانی برای نجات بشر از جهالت، گمراهی، تبعیض، استکبار و بحران معنویت دانست و تأکید کرد: پیام قیام امام حسین(ع) محدود به مسلمانان و شیعیان نیست، بلکه همه انسانهای حقیقت طلب را مخاطب قرار میدهد.
الهیات فرادینی؛ ضرورتی برخاسته از مبانی اسلام
عضو حقیقی شورایعالی انقلاب فرهنگی عنوان الهیات فرادینی را در نگاه نخست اصطلاحی پارادوکسیکال توصیف کرد و گفت: اگر دین به معنای لغوی آن در نظر گرفته شود، الهیات و دین هممعنا هستند، اما در معنای اصطلاحی و در گفتوگو با پیروان ادیان و مکاتب مختلف، الهیات فرادینی معنا و جایگاه ویژهای پیدا میکند.
وی چهار مبنای اساسی این رویکرد را در اندیشه اسلامی برشمرد و اظهار داشت: خاتمیت اسلام اقتضا میکند پیام این دین برای همه انسانها باشد؛ نظریه فطرت، زبان مشترکی میان همه انسانها ایجاد میکند؛ اندیشه استخلاف، انسان را مأمور خدمت به همه بشریت میداند و مخاطبان نهضت عاشورا نیز تنها مسلمانان نیستند، بلکه همه آزادیخواهان، عدالتطلبان و جویندگان حقیقت را دربرمیگیرند.
عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق(ع) در ادامه، منابع اصلی مطالعه دیدگاههای رهبر معظم انقلاب درباره نهضت عاشورا را معرفی کرد و گفت: کتاب دو مجاهد، مجموعه هفتاد و دو سخن عاشورایی و حلقههای دوم و سوم کتاب انسان ۲۵۰ ساله، مهمترین آثار برای شناخت این منظومه فکری هستند.
وی افزود: رهبر معظم انقلاب در این آثار، عاشورا را صرفاً یک حادثه تاریخی یا مذهبی نمیدانند، بلکه آن را الگویی فرازمانی و فرامکانی برای همه انسانها معرفی میکنند.
پیغامی برخی تحلیلهای رایج درباره قیام امام حسین(ع) را ناکافی دانست و اظهار داشت: اگر عاشورا تنها در قالب غیرت دینی یا یک حرکت دفاعی تفسیر شود، تصویر کاملی از این نهضت ارائه نشده است.
وی افزود: همچنین نباید قیام سیدالشهدا(ع) را صرفاً حادثهای عاشقانه و غیرقابل فهم برای عقل بشر دانست؛ زیرا سیره اهلبیت(ع) دارای منطق، حکمت و قابلیت الگوگیری برای همه جوامع انسانی است.
به گفته وی، حریت، آزادگی، کرامت انسانی و شعار تاریخی مثلی لا یبایع مثله از مهمترین مؤلفههای جهانی نهضت حسینی به شمار میروند.
عاشورا؛ امتداد رسالت همه انبیا
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با استناد به بیانات رهبر معظم انقلاب، قیام امام حسین(ع) را ادامه مسیر همه پیامبران الهی توصیف کرد و گفت: هدف انبیا ایجاد تحول در جامعه انسانی بوده است و این تحول بر سه محور مبارزه با تبعیض، مقابله با طاغوت و استکبار و تکریم کرامت انسان استوار است.
وی تصریح کرد: این اهداف، اختصاصی به یک دین یا مذهب ندارند، بلکه ارزشهایی فطری و جهانی هستند که همه انسانها میتوانند با آنها ارتباط برقرار کنند.
پیغامی با اشاره به فراز معروف زیارت اربعین، لیستنقذ عبادک من الجهاله و حیرت الضلاله، اظهار داشت: در این فراز سخن از نجات شیعیان یا مسلمانان نیست، بلکه سخن از نجات بندگان خدا از جهالت و سرگردانی است.
وی ادامه داد: تعبیر عبادک نشان میدهد که مخاطب قیام عاشورا همه انسانها هستند و دو مسئله جهالت و حیرتالضلاله نیز از مهمترین چالشهای همیشگی بشر محسوب میشوند؛ چالشهایی که امروز در قالب جهالت مدرن و سردرگمی ناشی از نظامهای مادی و ضدالهی بیش از گذشته مشاهده میشود.
عاشورا؛ الگوی جهانی مبارزه با جهالت
پیغامی با استناد به آثار رهبر معظم انقلاب تأکید کرد: نهضت امام حسین(ع) باید به عنوان الگویی جهانی برای مبارزه با جهالت، گمراهی و ظلم معرفی شود.
وی افزود: رهبر معظم انقلاب، نهضت حسینی را پشتوانه همه مجاهدان، آزادیخواهان و عدالتطلبان تاریخ میدانند و اگر این جایگاه جهانی هنوز به طور کامل تبیین نشده است، بخشی از آن به ضعف در بازاریابی محتوایی، رسانهای و دیپلماسی فرهنگی بازمیگردد.
این استاد دانشگاه با اشاره به تحلیل رهبر معظم انقلاب از قیام عاشورا اظهار داشت: عاشورا دارای دو بال عاطفه و استدلال است و همین ویژگی، ظرفیت گفتوگو با جریانهای معنویتگرا، حتی خارج از ادیان رسمی، را فراهم میکند.
وی همچنین با اشاره به فرمایش امام حسین(ع) درباره مرگ گفت: حضرت، مرگ را برای فرزند آدم همچون گردنبندی بر گردن دختر جوان توصیف میکنند و رهبر معظم انقلاب ذیل این تعبیر، نترسیدن از مرگ را زمینه استقلال ملتها میدانند؛ پیامی که همه انسانها را مخاطب خود قرار میدهد.
پیغامی، نهضت عاشورا را جلوه کامل تقابل فضائل اخلاقی با رذائل اخلاقی دانست و اظهار کرد: عدالت، آزادگی، کرامت انسانی، فضیلت و حقیقت، زبان مشترک فطرت انسانهاست و بر همین اساس، عاشورا ظرفیت جهانی شدن دارد.
وی افزود: عاشورا را میتوان به عنوان یک کهنالگوی جهانی در مواجهه حق و باطل معرفی کرد؛ الگویی که درباره موضوعاتی همچون مسئله شر، رنج انسان، آزادی، ایمان، تنهایی اگزیستانسیال، روایت رنج و معنویت اصیل، پاسخهای عمیق و قابل عرضهای برای جهان امروز ارائه میدهد.
ضرورت دیپلماسی فرهنگی برای جهانیسازی عاشورا
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به ظرفیتهای مغفولمانده نهضت عاشورا در عرصه بینالمللی تصریح کرد: امروز پژوهشگران حوزه الهیات فرادینی در جهان تشنه پاسخ به پرسشهای بنیادین هستند و حکمت شیعی متجلی در قیام عاشورا میتواند پاسخهای متقن و عمیقی در اختیار آنان قرار دهد.
وی همچنین در پاسخ به پرسشی درباره تفاوت نهضت حسینی با دیگر الگوهای مقاومت گفت: اگر تنها به ظاهر حادثه عاشورا نگاه کنیم، ممکن است نمونههای مشابهی در تاریخ وجود داشته باشد، اما آنچه این نهضت را ممتاز میکند، عمق حکمت شیعی، لایههای توحیدی، معرفتی و فلسفی آن است که در هیچ مکتب دیگری به این گستردگی دیده نمیشود.
پیغامی با تأکید بر لزوم بهرهگیری از ظرفیت کشورهای آسیایی برای معرفی جهانی عاشورا، اظهار داشت: کشورهایی مانند هند، پاکستان، بنگلادش و اندونزی ظرفیتهای گستردهای برای گسترش گفتمان حسینی دارند و لازم است با برنامهریزی مستمر از این فرصتها استفاده شود.
وی در پایان با تأکید بر ضرورت بازخوانی مستمر اندیشههای رهبر شهید، خاطرنشان کرد: تبیین صحیح منظومه فکری ایشان درباره عاشورا، زمینه استمرار گفتمان امامت، هدایت جامعه اسلامی و معرفی هرچه بهتر پیام جهانی نهضت امام حسین(ع) را فراهم میسازد.
انتهای پیام/
نظر شما