خبرگزاری حوزه | شفیع آقامحمدیان، کارگردان سینما و تلویزیون در گفتوگو با خبرگزاری حوزه با بیان اینکه پرداختن به مفاهیم دینی، انقلابی و دفاع مقدسی یک انتخاب سلیقه ای برای هنرمند متعهد نیست، بلکه ضرورتی فرهنگی و اجتماعی است، اظهار کرد: هنر در جامعه ما نمیتواند نسبت به ریشههای هویتی و تاریخی مردم بیتفاوت باشد. وقتی از سینما، تلویزیون و دیگر قالبهای هنری سخن میگوییم، در واقع درباره رسانه هایی سخن میگوییم که نقش مستقیم در شکل دهی به افکار عمومی، تربیت نسل جوان و انتقال ارزشها از یک دوره به دوره دیگر دارند. به همین دلیل، توجه به مفاهیم دینی، انقلابی و دفاع مقدسی نه فقط یک مطالبه رسمی، بلکه یک نیاز واقعی برای حفظ انسجام فرهنگی کشور است.
وی ادامه داد: مفاهیم دینی در جامعه ایرانی صرفا مجموعهای از مناسک یا گزارههای اعتقادی نیستند، بلکه در تار و پود زندگی مردم حضور دارند. از سبک زیست خانوادگی گرفته تا روابط اجتماعی، از نوع نگاه به عدالت و کرامت انسانی تا مسئله ایثار و مسئولیت پذیری، همه اینها از بستر دین تاثیر پذیرفته اند. اگر هنر بخواهد تصویری صادقانه از جامعه ایرانی ارائه دهد، ناگزیر باید به این لایه های عمیق توجه داشته باشد. حذف یا کمرنگ کردن این مفاهیم، به معنای دور شدن از حقیقت زندگی مردم است و در نهایت اثری مصنوعی و بی ریشه تولید خواهد شد.
آقامحمدیان با اشاره به اهمیت مفاهیم انقلابی تصریح کرد: انقلاب اسلامی فقط یک واقعه تاریخی مربوط به گذشته نیست، بلکه یک منظومه فکری و تمدنی است که هنوز در حیات اجتماعی و سیاسی ما جاری است. مفاهیمی مانند استقلال، آزادی، عدالت خواهی، استکبارستیزی، مردم باوری و دفاع از مظلوم، از دل همان انقلاب برخاسته اند و امروز نیز برای نسل جدید قابل طرح و تبیین هستند. اگر این مضامین در آثار هنری بازنمایی نشوند، به تدریج از حافظه عمومی فاصله می گیرند و این فاصله، میدان را برای روایتهای تحریف شده یا سطحی باز می کند.
وی افزود: در موضوع دفاع مقدس نیز ما با یک گنجینه عظیم انسانی، اخلاقی و هنری مواجه هستیم. دفاع مقدس فقط روایت جنگ نیست، بلکه روایت انسان هایی است که در سختترین شرایط، بلندترین جلوه های ایمان، فداکاری، برادری، صبر، ایستادگی و امید را به نمایش گذاشتند. این ظرفیت بسیار بزرگ، هنوز آن طور که باید در سینما و تلویزیون ما بازتاب نیافته است. پرداختن به دفاع مقدس به معنای تکرار چند تصویر آشنا یا شعارهای مستقیم نیست، بلکه باید با نگاهی عمیق، هنرمندانه و مبتنی بر شناخت دقیق، به سراغ تجربه های انسانی نهفته در آن رفت.
این کارگردان سینما و تلویزیون با بیان اینکه یکی از خطاهای رایج در این حوزه، نگاه سفارشی و غیرخلاق به مضامین ارزشی است، گفت: اگر قرار باشد مفاهیم دینی، انقلابی و دفاع مقدسی صرفا در قالب جملات شعاری و شخصیت های تک بعدی عرضه شوند، طبیعی است که مخاطب با آنها ارتباط عمیق برقرار نکند. هنر زمانی اثرگذار است که حقیقت را با زبان زیباییشناسانه، روایت دراماتیک و شخصیت پردازی باورپذیر منتقل کند. بنابراین، الزام پرداختن به این موضوعات هرگز به معنای تولید آثار ضعیف یا کلیشهای نیست، بلکه به معنای ضرورت ارتقای کیفیت در روایت این مفاهیم است.
وی بیان کرد: ما باید بپذیریم که نسل امروز پرسشگر است و با زبان گذشته به آسانی قانع نمی شود. اگر می خواهیم مفاهیم دینی و انقلابی در ذهن و جان جوانان بنشیند، باید آنها را با بیان هنری روزآمد، روایت جذاب و شناخت دقیق از نیازهای فکری و احساسی نسل جدید عرضه کنیم. در این مسیر، فیلمساز، نویسنده و تهیه کننده وظیفه دارند به جای ساده سازی مفرط، به پیچیدگی های واقعی انسان معاصر توجه کنند و ارزش ها را در دل زندگی ملموس و موقعیت های باورپذیر نشان دهند.
آقامحمدیان درباره نسبت هنر و مسئولیت اجتماعی نیز بیان کرد: هیچ هنری در خلأ شکل نمی گیرد. هنرمند در برابر تاریخ، فرهنگ و مردم خود مسئول است. این مسئولیت به ویژه در جامعه ای مانند ایران که تجربه های بزرگی مانند انقلاب اسلامی و دفاع مقدس را پشت سر گذاشته، سنگین تر می شود. بی توجهی به این سرمایه های هویتی، در واقع نادیده گرفتن بخش مهمی از حافظه جمعی ملت است. از این منظر، الزام پرداختن به این مفاهیم، ناظر به همان مسئولیت فرهنگی هنرمند است؛ مسئولیتی که اگر درست فهم شود، نه محدود کننده، بلکه جهت بخش و الهام آفرین خواهد بود.
وی در ادامه با تاکید ویژه بر ضرورت پرداختن به سیره رهبر شهید عنوان کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری لازم است که سیره رهبر شهید به صورت ویژه در آثار فرهنگی و هنری مورد توجه قرار گیرد، زیرا ما با شخصیتی روبه رو هستیم که هم در میدان مبارزه، هم در عرصه مدیریت، هم در ساحت اخلاق و معنویت و هم در نسبت با مردم، الگوی قابل اعتنا و الهام بخش به شمار می آید. پرداختن به سیره رهبر شهید نباید محدود به چند تصویر مناسبتی یا جملات تکراری باشد، بلکه باید ابعاد شخصیتی، رفتاری، فکری و اجتماعی ایشان به شکلی دقیق و هنرمندانه برای نسل امروز تبیین شود.
این کارگردان افزود: وقتی از سیره رهبر شهید سخن می گوییم، در واقع از مجموعه ای از فضایل و ویژگی ها سخن می گوییم که جامعه امروز ما به آنها نیاز جدی دارد؛ ویژگی هایی مانند اخلاص، شجاعت، عقلانیت، مردم داری، ساده زیستی، وفاداری به آرمان ها، احساس مسئولیت، صبر در برابر سختی ها و ایستادگی در برابر دشمن. اینها مفاهیمی نیستند که فقط در کتاب ها باقی بمانند. هنر باید آنها را به تجربه ای زنده و ملموس برای مخاطب تبدیل کند تا نسل جوان بتواند با این الگو ارتباط برقرار کند و آن را در زندگی فردی و اجتماعی خود بازشناسی کند.
وی اظهار کرد: پرداختن ویژه به سیره رهبر شهید از آن جهت اهمیت دارد که جامعه در دوره های مختلف با موجی از الگوهای وارداتی و گاه ناپایدار روبه رو می شود. در چنین شرایطی، معرفی درست شخصیت هایی که از بطن فرهنگ و تاریخ خود ما برخاسته اند، می تواند به بازسازی اعتماد فرهنگی و تقویت خودباوری ملی کمک کند. اگر ما نتوانیم الگوهای اصیل خود را با زبان هنر معرفی کنیم، دیگران با روایت های تحریف شده، ناقص یا حتی مغرضانه به سراغ آنها خواهند رفت و افکار عمومی را تحت تاثیر قرار خواهند داد.
آقامحمدیان تصریح کرد: سیره رهبر شهید باید هم در آثار مستند و هم در آثار نمایشی مورد توجه قرار گیرد. مستند می تواند به ثبت واقعیت ها، شهادت ها و جزئیات تاریخی کمک کند و اثر نمایشی نیز قادر است لایه های عاطفی، انسانی و دراماتیک این شخصیت را برای مخاطب آشکار سازد. البته در هر دو قالب، اصل اساسی، صداقت در روایت و پرهیز از اغراق است. هر اندازه شخصیت های بزرگ را واقعی تر، دقیق تر و انسانی تر نشان دهیم، تاثیرگذاری آنها بیشتر خواهد بود. مخاطب امروز از تصویرسازی های غیرقابل باور فاصله می گیرد و به دنبال حقیقتی است که بتواند آن را لمس کند.
وی افزود: برای پرداخت موفق به سیره رهبر شهید، پژوهش دقیق و شناخت عمیق کاملا ضروری است. نویسنده و کارگردان باید اسناد، خاطرات، سخنان، شیوه زیست و نوع تعامل این شخصیت را با مردم، همکاران و خانواده به درستی بشناسند. تنها در این صورت است که می توان اثری خلق کرد که هم ارزش تاریخی داشته باشد و هم از نظر هنری ماندگار شود. شتاب زدگی، سطحی نگری و برخورد تبلیغاتی، بزرگ ترین آسیب در این حوزه است و می تواند نتیجه معکوس ایجاد کند.
این کارگردان در پایان گفت: امروز بیش از گذشته نیازمند آن هستیم که هنر و رسانه در مسیر تقویت هویت ملی و دینی ایفای نقش کنند. پرداختن به مفاهیم دینی، انقلابی و دفاع مقدسی، یک ضرورت راهبردی برای فرهنگ کشور است و در این میان، توجه ویژه به سیره رهبر شهید می تواند افق روشنی پیش روی هنرمندان بگشاید. اگر این مسیر با صداقت، پژوهش، خلاقیت و شناخت درست از مخاطب همراه شود، بدون تردید آثار ماندگاری خلق خواهد شد که هم به نیازهای فرهنگی جامعه پاسخ میدهد و هم میراث فکری و ارزشی ما را به نسل های آینده منتقل میکند.
نظر شما