اهمیت هنر از نگاه قائد شهید امت

به گزارش خبرگزاری حوزه، بازنگاهی نسبت به کلام و رهنمود امام و رهبر شهیدمان ما را متوجه این نکته کلیدی می‌کند که از نگاه ایشان، هنر یک ابزار قدرتمند معنوی و الهی است که چنانچه در مسیر حقیقت و در راستای تعالی بشریت از آن استفاده شود، می‌تواند عمیق‌ترین احساسات و حقایق هستی را به شکلی نوین و البته تأثیرگذار تبیین کند.

در جهانی که هنر گاه به ابزاری برای سرگرمی یا تجلی یک مهارت فنی و یا بعضاً با رویکرد ایجاد غفلت در میان جامعه بشری، تنزل یافته، بازخوانی دیدگاه‌های خامنه‌ای شهید درباره چیستی و جایگاه هنر، ابعادی نوین و کمتر مورد توجه قرار گرفته از آفرینش و معنویت را فراروی ما قرار می دهد به خصوص این که بدانیم امام شهیدمان، هنر را چراغی در درون هنرمند می‌دانند که وظیفه‌اش ابراز ظرایف و حقایق است.

باید قدردان این "عطیه الهی" بود

از نگاه رهبر شهیدمان، هنر تنها یک مهارت اکتسابی یا تکنیکی نیست، بلکه یک "عطیه الهی" و موهبتی است که پروردگار عالم به آدمی ارزانی داشته است و لذا در همین راستا ایشان به طور خاص تأکید داشتند به این که هنر بخشی از فاخرترین و ارزشمندترین قسمت‌های جان انسانی است و باید برای این ارزش قائل شد و آن را در راه خدا هزینه کرد. ایشان معتقدند ذات هنر در بحث آفرینش است.

از منظر قائد شهید امت، هنر در تراز یک کیفیت معنوی است که همچون مقوله روح انسان، به‌ آسانی قابل تعریف نیست، اما آثار و تجلیات آن قابل مشاهده و رصد است.

یکی از نکات کلیدی در دیدگاه ایشان این است که هنر توانایی بیان مفاهیمی را دارد که با زبان‌های معمولی، قابل بیان نیستند. امام شهید، هنر را ابزاری برای توصیف "تخیلات ظریف انسان" و مفاهیم عمیقی می‌دانند که اگر زبان هنر نباشد، در "مافی‌الضمیر" آدمی ناگفته و توصیف‌نشده باقی می‌ماند.

تأکید اسلام و قرآن بر اهمیت کار هنری

شهید خامنه ای بر این باور بودند که دین مبین اسلام نه تنها هنر را پذیرفته، بلکه آن را تشویق کرده است، کما این که ایشان در سخنرانی ها و رهنمودهایشان به قرآن مجید به عنوان والاترین نمونه‌ هنر اشاره کرده و بیان می داشتند: "خداوند برای بیان عالی‌ترین معارف، فصیح‌ترین و زیباترین بیان هنری را انتخاب کرده است" یا در جای دیگر تأکید می کردند: " اعجاز قرآن در این است که در اوج زیبایی و هنر است، اما در عین حال کاملاً مطابق با واقعیت است و هیچ «خیال‌پردازی» یا «دروغی» در آن نیست... اگر قرآن زبان هنری نداشت، نمی‌توانست این حجم از حقایق عالی را در خود بگنجاند و مردم را مسحور کند".

امام خامنه ای شهید همچنین با اشاره به این که هنر جزو برجسته‌ترین مخلوقات الهی است که باید آن را ارج گذاشت، ابراز می دارند: "خصوصیت هنر در این است که آفرینش، جزو ذات آن شمرده می‌شود ... هنر، خاصیت آفرینشی دارد. حتی آنجا که شما می‌بینید ظاهراً هنر چیزی را می‌پردازد، در واقع پردازش نیست. اگر عمیق و باطنی ملاحظه کنید، می‌بینید که هنر، سرگرم آفرینش است ... شما می‌بینید که از این عناصر معمولی، نقش‌هایی به وجود می‌آورید که ادامه وجود آن عناصر نیستند، بلکه پدیده‌های جدیدی ظاهر شده‌اند. این آفرینش هنر است. به همین دلیل است که هنر، گوهری گران‌بها است و هنرمند، ارزش واقعی دارد"

هنر واقعی و حقیقی از نگاه رهبر شهید

ایشان در یکی از دیدارهای خویش با اصحاب فرهنگ و هنر به نکات بسیار مهمی اشاره کرده و می فرمایند: "هنر گوهر بسیار گران‌بهایی است که ارزش و گران‌بهایی آن فقط بدین جهت نیست که دل‌ها و چشم‌هایی را به خود جذب می‌کند - خیلی از چیزهایی که هنری نیست، ممکن است چشم‌ها و دل‌هایی را به خود جذب کند - نه، این یک موهبت و عطیه الهی است. حقیقت هنر - هر نوع هنری - یک عطیه الهی است. اگرچه بُروز هنر در چگونگیِ تبیین است اما این، همه حقیقت هنر نیست؛ پیش از تبیین، یک ادراک و احساس هنری وجود دارد و نکته‌ اصلی آنجا است. بعد از آن‌که یک زیبایی، یک ظرافت و یک حقیقت ادراک شد، از آن هزار نکته باریک‌تر ز مو که گاهی آدم‌های غیرهنرمند نمی‌توانند یک نکته‌اش را هم درک کنند، هنرمند با همان روح هنری و با آن چراغ هنر که در درون او برافروخته شده است، ظرایف و دقایق و حقایقی را ابراز می‌کند. این می‌شود هنر واقعی و حقیقی که ناشی از یک ادراک و یک بازتاب و یک تبیین است. "

در جای دیگری هم بیان می دارند: "هنر یک ودیعه الهی و یک نعمت بزرگ خدا است و هنرمند هم یک نعمت است. ببینید! اینجا دو نفر مسئولند: یکی ما هستیم که خدا آن هنرمند را به ما داده و ما مورد موهبت خدا قرار گرفته‌ایم؛ یکی هم خودِ آن هنرمند است که خدا آن هنر را به او داده و او هم مورد موهبت خدا قرار گرفته است. "

هنر بهترین رسانه و ابزار است

دقت نظر ایشان در تعریف هنر و تبیین جایگاه آن نیز بسیار هوشمندانه و حکیمانه است، آن جا که بیان می دارند: "هنر را درست نمی‌شود تعریف کرد. البته هنر را خیلی تعریف کرده‌اند؛ بنده هم اینجا و آنجا دیده‌ام و خوانده‌ام اما هنر یک کیفیت معنوی است؛ خواص و آثارش را می‌شود تعریف کرد، ولی خودِ هنر را نمی‌شود تعریف کرد. هنر مثل روح انسان است؛ اگر بخواهیم روح را تعریف کنیم، چه می‌گوییم؟ روح قابل تعریف نیست؛ انسان فقط می‌تواند خواص و آثار آن را تعریف کند؛ هنر هم چنین چیزی است. هنرها ریشه و وجه مشترکی دارند... هنر مهم‌ترین وسیله است برای گسترش یک فکر درست یا نادرست. هنر، وسیله، ابزار و رسانه است؛ رسانه‌ای بسیار مهم‌ ... در همه‌ کارها، حتی در یک تبلیغات معمولی، باید هنر را بکار بُرد. "