به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، حجتالاسلام والمسلمین مهدی زمانیفرد، عضو شورایعالی حوزه علمیه خراسان، در مراسم «اذن خدمت» مبلغان جهادی حوزه علمیه خراسان که صبح امروز در حرم مطهر رضوی برگزار شد، با اشاره به اهمیت تبلیغ دین، کیفیت تبلیغ و توجه به اقتضائات زمانی در فعالیتهای تبلیغی، به بیان نکاتی در این زمینه پرداخت.
وی با تقدیر از مسئولان حرم مطهر رضوی و معاونت فرهنگی تبلیغی مرکز مدیریت حوزه علمیه خراسان برای برگزاری این مراسم، اظهار کرد: در این فرصت، پیرامون سه محور اهمیت تبلیغ، کیفیت تبلیغ و توجه به اقتضائات زمانی در عرصه تبلیغ مطالبی را عرض میکنم.
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد با اشاره به اهمیت تبلیغ دین، ادامه داد: از آیات قرآن کریم و روایات استفاده میشود که یکی از مهمترین کارهایی که بر عهده اهل علم قرار دارد، ادامه راه انبیاست و این راه همان تبلیغ دین خداست.
وی افزود: خداوند متعال در قرآن کریم، تبلیغ را از بهترین ویژگیهای پیامبران خود مطرح میکند؛ «الَّذِینَ یُبَلِّغُونَ رِسَالَاتِ اللَّهِ» و در روایات نیز احادیث فراوانی درباره اهمیت تبلیغ وجود دارد.
عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان با اشاره به حدیثی از رسول گرامی اسلام(صلیاللهعلیهوآله) بیان کرد: هنگامی که پیامبر اکرم(صلیاللهعلیهوآله) امیرالمؤمنین(علیهالسلام) را برای مأموریتی به یمن میفرستادند، هنگام وداع و خداحافظی به ایشان فرمودند که اگر خداوند به واسطه تو یک نفر را هدایت کند، تنها هدایت یک نفر برای تو بهتر از آن است که تمام آنچه خورشید بر آن میتابد، از ملک و درهم و دینار در اختیار تو باشد.
وی خاطرنشان کرد: هدایت که یک امر معنوی است، با هیچ معیار مادی قابل مقایسه نیست. از همین رو، حوزههای علمیه از گذشته اهتمام بسیار زیادی به امر تبلیغ داشتهاند و تلاش کردهاند از فرصتهای مناسب برای تبلیغ دین استفاده کنند.
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد با اشاره به فرصت تبلیغی دهه پایانی ماه صفر، گفت: اکنون که در پایان دهه صفر هستیم، فرصت بسیار ارزشمندی از طریق موکبها و حضور و پیادهروی زائران فراهم شده است و باید از این فرصت به بهترین شکل استفاده کرد.
وی تصریح کرد: کاری که برادران و خواهران در این عرصه انجام میدهند، از مهمترین کارها و از اعظم عباداتی است که ما طلبهها میتوانیم انجام دهیم.
تبلیغ اثرگذار نیازمند مخاطبشناسی و رعایت اعتدال است
عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان در ادامه با اشاره به محور دوم سخنان خود، یعنی کیفیت تبلیغ، اظهار کرد: هنگامی که میخواهیم وارد عرصه تبلیغ شویم، باید به کیفیت آن توجه داشته باشیم. قرآن کریم میفرماید تبلیغ باید «بلاغ مبین» باشد؛ یعنی تبلیغی روشن، اثرگذار و جذاب که بتواند در مخاطب تأثیر بگذارد و او را متحول کند.
وی ادامه داد: باید همواره راهی را انتخاب کنیم که تبلیغ ما «بلاغ مبین» و اثرگذار باشد و در مخاطب، ولو به اندازهای اندک، تحول ایجاد کند؛ بهگونهای که پس از تبلیغ، مخاطب با پیش از آن تفاوتی داشته باشد.
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد برای تحقق تبلیغ اثرگذار، چهار نکته را مورد تأکید قرار داد و گفت: نخستین نکته، مخاطبشناسی است. ما برای هر مخاطب باید نوع خاصی از تبلیغ را داشته باشیم. کودک، نوجوان، جوان، سالمند، زن و مرد، هر کدام به نوع خاصی از تبلیغ نیاز دارند و نمیتوان با همه به یک شیوه سخن گفت.
وی تبلیغ را به غذا دادن تشبیه کرد و افزود: همانگونه که نمیتوان برای همه انسانها یک نوع غذا در نظر گرفت، در تبلیغ نیز نمیتوان برای همه مخاطبان یک نسخه واحد داشت. غذایی که برای یک نفر مفید است، ممکن است برای فرد دیگری مضر باشد؛ بنابراین مُبلّغ باید مخاطبشناس باشد.
عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان، موقعیتشناسی را از دیگر الزامات تبلیغ دانست و اظهار کرد: باید به موقعیت نیز توجه داشته باشیم. اکنون شما برای زائران پیاده تبلیغ میکنید و فضای این تبلیغ کاملاً با مسجد و شرایطی که فرد در آن بر منبر مینشیند و برای مخاطبان سخنرانی میکند، متفاوت است.
وی بیان کرد: اگر در فضای موکبها و پیادهروی بخواهید همان شیوه سخنرانی در مسجد را دنبال کنید، مفید نخواهد بود. در این نوع تبلیغ باید بیشتر بشنوید و کمتر حرف بزنید. اجازه دهید مخاطبان سخن بگویند، حرفهایشان را بزنند و درد دلهایشان را بیان کنند.
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد ادامه داد: باید بهصورت چهرهبهچهره با افراد مواجه شوید و اجازه دهید سخن بگویند. وقتی شنیدید، ببینید از کدام نقطه باید شروع کنید و چگونه میتوانید مشکلی را که این فرد با آن مواجه است، برطرف کنید.
وی با تأکید بر اینکه در فضای پیادهروی و موکبها باید بیشتر شنونده بود، گفت: برخی از افرادی که به این فضا میآیند، شاید علاقه زیادی به مسائل و سخنرانی نداشته باشند، اما دوست دارند حرف بزنند. تبلیغ شما همین است که اجازه دهید با شما سخن بگویند، آنها را به حرف بیاورید، مشکلات و مسائلشان را بیان کنند و شما گوش دهید و سپس راهکار مناسب ارائه کنید. قطعاً این شیوه میتواند در آنها تحول ایجاد کند.
عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان، رعایت اعتدال در سخن و گفتار را دومین نکته در تبلیغ اثرگذار دانست و افزود: در تبلیغ باید اعتدال را رعایت کنیم. اعتدال به این معناست که هم بشارت بدهیم و هم انذار کنیم.
وی ادامه داد: نباید آنقدر بشارت بدهیم که مخاطب دچار غرور شود و نباید آنقدر انذار کنیم که از دین خدا زده شود. در این زمینه، امیرالمؤمنین(علیهالسلام) درباره کسی که مردم را از رحمت خدا مأیوس میکند یا آنان را نسبت به خدا امیدوار میکند، هشدار دادهاند.
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد با تأکید بر ضرورت رعایت تعادل میان بشارت و انذار، خاطرنشان کرد: در تبلیغ باید اعتدال رعایت شود. همانگونه که پرنده با دو بال پرواز میکند، با یک بال امکان پرواز وجود ندارد؛ بنابراین هم باید به مخاطبان امید داد و هم بیم، اما همه اینها باید در یک فضای اعتدالی باشد.
وی در ادامه، توجه به ثابتات و متغیرهای تبلیغی را سومین نکته دانست و گفت: تبلیغ دارای ثابتاتی است که همواره وجود دارد و متغیرهایی نیز دارد که با توجه به زمان تغییر میکند. ثابتات تبلیغ، عقاید، اخلاق و احکام است. اینها اصل دین ما هستند و باید به شیوههای مناسب به مخاطبان منتقل شوند.
عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان افزود: در کنار این ثابتات، باید متغیرها را نیز مورد توجه قرار دهیم؛ یعنی زمانشناس باشیم و شرایط امروز کشور و جامعه را بهدرستی درک کنیم و متناسب با این شرایط، خوراک تبلیغی مناسب را به مخاطب ارائه دهیم.
وی با اشاره به شرایط کنونی کشور، اظهار کرد: شرایط امروز کشور، شرایط جنگ و شهادت رهبر عزیزمان و رفیق جدید است و باید درک درستی از این شرایط داشته باشیم و تلاش کنیم از این فرصت، حداکثر استفاده را در زمینه بصیرت و آگاهیبخشی سیاسی ببریم تا مخاطبان با یک کولهبار خوب از اینجا خارج شوند.
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد تصریح کرد: در مسائل تبلیغی، زمانشناسی یکی از مسائل بسیار مهم است و مُبلّغ باید متناسب با شرایط هر زمان، محتوای مناسب را به مخاطب ارائه کند.
وی با اشاره به مهمترین مسئله مورد تأکید در شرایط فعلی، گفت: در شرایط زمانی کنونی، یکی از مهمترین نکاتی که باید در تبلیغ مورد توجه قرار گیرد و رهبر معظم انقلاب نیز بارها بر آن تأکید کردهاند، حفظ وحدت و انسجام است.
عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان ادامه داد: تفرقه و جدایی، خطرناکترین سمی است که اکنون در جامعه و فضای سیاسی میتواند کشور را متلاطم کند و باید به این مسئله بسیار توجه داشته باشیم.
وی افزود: رهبر معظم انقلاب اخیراً نیز بر این مسئله تأکید کردهاند و فرمودهاند که مکرراً بر حفظ وحدت ملی و انسجام ملی تأکید شده است. عزیزان باید به این مسئله توجه جدی داشته باشند؛ چراکه اگر خدای ناکرده سخنی بگوییم که به وحدت ضربه وارد شود، به جای آنکه بهرهای ببریم، مرتکب گناه بزرگی شدهایم.
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد، دومین نکته در شرایط کنونی را تأکید بر رهبری جدید و تبیین جایگاه آن دانست و اظهار کرد: باید برای جا افتادن رهبری جدید نیز تلاش کنیم. البته رهبر معظم انقلاب جایگاه خود را پیدا کردهاند، اما باید برای نسل جوان این مسائل را تبیین و جایگاه رهبر جدید را برای آنان بیان کنیم.
وی با اشاره به جایگاه علمی و فقهی رهبر جدید، افزود: رهبر جدید ما، آیتالله سیدمجتبی خامنهای، به لحاظ علمی و فقاهتی در یک اوج علمی و فقاهتی قرار دارند و از نظر سیاسی و همچنین سابقه نیز دارای جایگاه هستند.
عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان ادامه داد: شاید بسیاری از دوستان این مسئله را بدانند و شاید برخی ندانند؛ حدود ۲۰ سال قبل، زمانی که پروندههای امنیتی کشور از سوی فرماندهان ارائه میشد، رهبر شهید فرموده بودند که این مسائل از طریق رهبر جدید ما، آیتالله سید مجتبی خامنهای، به ایشان برسد؛ یعنی ابتدا ایشان اظهار نظر کنند و سپس موضوع خدمت رهبری ارائه شود و ایشان نیز یا اظهار نظرهای ایشان را میپذیرفتند یا برخی موارد را کم و زیاد میکردند.
وی خاطرنشان کرد: این موضوع را با اطلاع کامل عرض میکنم که از حدود دو سال قبل نیز به فرماندهان نظامی فرمودند مطالب خود را به آیتالله سیدمجتبی ارائه کنند و هرچه ایشان گفتند، همان مورد تأیید است.
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد با اشاره به ضرورت توجه مبلغان به این موضوع در فضای کنونی کشور، گفت: با توجه به ورود رهبر جدید به فضای کشور، باید بسیار روی این موضوع کار کنیم و جنبههای ایجابی و مثبت ایشان را برای مردم بیان کنیم.
وی ادامه داد: متأسفانه به دلیل شرایط امنیتی، ایشان امکان صحبت و دیدارهای عمومی ندارند. برخلاف والد بزرگوارشان که پس از رحلت بنیانگذار جمهوری اسلامی، تریبون داشتند و سخنرانی میکردند و همین سخنرانیها شخصیت ایشان را برای مردم روشن میکرد، ایشان اکنون در شرایط امنیتی قرار دارند و حتی صدا نیز نباید از ایشان منتشر شود.
عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان با اشاره به پیامهای رهبر معظم انقلاب، اظهار کرد: البته پیامهای ایشان وجود دارد و با ملاحظه این پیامها، قوت، معنویت و ابعاد مختلف شخصیتی ایشان قابل مشاهده است.
وی افزود: تاکنون هیچیک از پیامهای ایشان را نمیتوان یافت که بدون نام امام زمان(عج)، چه در ابتدا، چه در میانه و چه در پایان پیام، بیان شده باشد. این موضوع نشاندهنده ابعاد معنوی ایشان است و باید در کنار ابعاد علمی و سیاسی و حضور ایشان در حوزه عالی کشور مورد توجه قرار گیرد.
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد با اشاره به فضای کنونی جامعه و ضرورت توجه به مسائل روز، بر اهمیت تبیین شرایط و استفاده از فرصتهای تبلیغی پیشرو تأکید کرد.
تأکید بر حرکت مبلغان در مسیر رهبری و تبیین فرهنگ رضوی
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد با اشاره به شرایط جدید کشور و قرار گرفتن جامعه در دوره رهبری جدید، اظهار کرد: اکنون رهبر شهیدمان از میان ما رفته و با رهبر جدید مواجه هستیم؛ ولیفقیه زمان، ایشان است و باید این موضوع حتماً در فضای تبلیغی مورد توجه قرار گیرد و متناسب با شرایط، مبلغان نسبت به تبیین این مسئله اقدام کنند.
وی ادامه داد: مسئله دیگری که باید مورد توجه قرار گیرد، موضوعاتی است که اکنون در فضای کشور مطرح است؛ از جمله بحث مذاکره، آتشبس و مسائل مرتبط با آن. در این زمینه نیز عزیزان باید در همان خط رهبری حرکت کنند و مخاطبان را به این سمت سوق دهند که معیار و مبنای حرکت ما، رهبری است.
عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان افزود: هر مسئلهای که اکنون در فضای کشور مطرح میشود، باید با توجه به این مبنا مورد توجه قرار گیرد. متأسفانه گاهی برخی افراد اقدامات و سخنانی دارند که موجب زیر سؤال رفتن شخصیتهای کشور و مسئولان میشود، در حالی که این مسئله با آنچه رهبر جدید ما صریحاً در پیام فرمودند، یعنی ضرورت پرهیز از تضعیف مسئولان کشور، سازگار نیست.
وی تصریح کرد: البته اگر اعتقادی وجود دارد یا اشکالی مطرح است، باید بیان شود، اما این مسئله نیز باید در چارچوب شرایط تبلیغی و با توجه به متغیرهای زمانی مورد توجه قرار گیرد. ما باید زمانشناس باشیم، شرایط کشورمان را درک کنیم و مسائل جاری کشور را از نگاه یک مبلغ دور ندانیم.
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد در ادامه با اشاره به آخرین نکته در زمینه «بلاغ مبین»، گفت: شاید این نکته، مهمترین مسئله در بلاغ مبین باشد؛ هرچه میگوییم، باید ابتدا خودمان به آن عمل کنیم تا سخن ما در مخاطب اثر بگذارد.
وی ادامه داد: اگر خودمان به آنچه میگوییم عمل نکرده باشیم، اثر سخن بسیار کم خواهد شد و بلاغ مبین اتفاق نمیافتد. بلاغ مبین آنجایی است که واعظ، ابتدا خودش به آنچه میگوید معتقد و عامل باشد.
عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان بیان کرد: اگر دیگران را به اخلاق ترغیب میکنیم، باید ابتدا همان اخلاق را در وجود خودمان اجرا کرده باشیم. یکی از علل تأثیرگذاری پیامبران و ائمه اطهار(علیهمالسلام) بر مخاطبان، همین مسئله بوده است.
وی با اشاره به فرمایشی از امیرالمؤمنین(علیهالسلام) اظهار کرد: حضرت میفرمایند آنچه را به شما میگویم، پیش از آن خودم به آن عمل کردهام. مُبلّغ باید اهل عمل باشد تا سخنش در دل مخاطب اثر کند.
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد افزود: سخنی که از دل برآید، بر دل مینشیند و سخنی که تنها از زبان برآید، بر گوش مینشیند و بر دل اثر نمیگذارد. این جمله امیرالمؤمنین(علیهالسلام) در نهجالبلاغه باید نصبالعین همه ما مبلغان باشد که فرمودند: «نَصْبُ الْعَالِمِ نَفْسَهُ لِتَعْلِیمِ نَفْسِهِ قَبْلَ تَعْلِیمِ غَیْرِهِ».
وی خاطرنشان کرد: انسان باید ابتدا خودش را ادب کند و ابتدا به خودش درس بدهد و سپس به دیگران درس بیاموزد. باید پیش از دعوت دیگران به عمل، خودمان عامل باشیم و پیش از دعوت دیگران به مسیر خاصی، خودمان آن مسیر را با عمل تمرین کرده باشیم.
تأکید بر محوریت فرهنگ رضوی در محتوای تبلیغی
عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان در ادامه با اشاره به محور سوم سخنان خود، یعنی محتوای تبلیغی، اظهار کرد: اکنون که در دهه پایانی صفر قرار داریم و شهادت حضرت علی بن موسی الرضا(علیهالسلام) در پیش است و زائران نیز زائران امام رضا(علیهالسلام) هستند، باید فضای تبلیغی ما بر محور فرهنگ رضوی باشد.
وی افزود: اگر برای عزیزان این امکان وجود دارد، کتاب «خلاصه عیون اخبار الرضا(علیهالسلام)» که توسط آستان قدس رضوی چاپ شده است، میتواند مورد استفاده مبلغان قرار گیرد. این کتاب که بر محور امام رضا(علیهالسلام) است، مباحث مختلفی از جمله فرهنگ، حوادث، اخلاق و احکام را دربر دارد.
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد ادامه داد: اگر امکان تهیه این کتاب برای عزیزان وجود دارد، میتوان آن را در اختیار مبلغان قرار داد و اگر امکان ارائه نسخه چاپی وجود ندارد، فایل آن در اختیار آنان قرار گیرد تا در گوشی خود داشته باشند و از مطالب آن استفاده کنند.
وی تصریح کرد: مبلغان میتوانند هر روز مطلبی را از بیانات و سیره امام رضا(علیهالسلام) برای مخاطبان خود انتخاب کنند و ارائه دهند. بنابراین باید توجه داشته باشیم که محتوای تبلیغی ما بر محور فرهنگ رضوی باشد.
عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان خاطرنشان کرد: باید امام رضاشناسی خوبی برای زائران امام هشتم ارائه کنیم تا آنان با معرفت بیشتری نسبت به حضرت علی بن موسی الرضا(علیهالسلام) قدم بردارند. هرچه معرفت بالاتر برود، زیارت نیز ارزشمندتر خواهد شد.
وی با اشاره به حضور مبلغان خواهر در برنامههای تبلیغی، اظهار کرد: یکی از امتیازات امسال، حضور خواهران مُبلّغه است که علاوه بر پیادهروی اربعین، در پیادهروی دهه پایانی صفر نیز حضور پیدا کردهاند.
عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان این حضور را بسیار مهم و نقشآفرین دانست و گفت: بخش عظیمی از زائران پیاده را خواهران تشکیل میدهند و طبیعتاً خواهران مُبلّغه میتوانند در این عرصه بسیار نقشآفرین باشند.
وی در پایان با تقدیر و تشکر مجدد از مجموعه آستان قدس رضوی و معاونت فرهنگی تبلیغی حوزه علمیه خراسان خاطرنشان کرد: امیدوارم مبلغان با اذن خدمت از محضر امام هشتم(علیهالسلام) و زیر سایه آن حضرت حرکت کنند و بتوانند گوشهای از وظایف خادمی خود را انجام دهند.
نظر شما