معرفت و عمل به آموزه‌های الهی، زمینه‌ساز رشد معنوی است

به گزارش خبرگزاری حوزه از تهران، حجت‌الاسلام والمسلمین حسین انصاریان، استاد حوزه و سخنران دینی، در سومین جلسه سخنرانی خود به مناسبت دهه سوم ماه صفر که در حسینیه مرحوم آیت‌الله علوی بروجردی برگزار شد، با اشاره به آیات قرآن کریم و روایات اهل‌بیت(ع)، به تبیین حقیقت وجود انسان، تفاوت جوهر مادی و معنوی و آثار معرفت و عمل در رشد انسان پرداخت.

وی با بیان اینکه انسان دارای دو جوهر است، اظهار داشت: یک جوهر، جوهر مادی است که پروردگار متعال در قرآن کریم از آن با عنوان «بشر» یاد کرده است؛ آنجا که می‌فرماید: «إِنِّی خَالِقٌ بَشَرًا مِن طِینٍ». آفرینش اولیه انسان از گل آغاز شد و پس از آن، از مواد غذایی که پدر و مادر مصرف کردند، نطفه شکل گرفت. نطفه با رشد خود به جنین تبدیل شد و مواد غذایی از طریق جفت به جنین رسید تا اینکه دوران جنینی کامل شد و انسان به دنیا آمد.

حجت‌الاسلام والمسلمین انصاریان افزود: انسان پس از تولد نیز با همین مواد غذایی و نیازهای مادی بدن خود سر و کار دارد؛ اما اگر انسان تنها در همین جوهر مادی باقی بماند و نسبت به جوهر دوم وجود خود معرفت پیدا نکند، مطابق آیات قرآن در زمره حیوانات قرار خواهد گرفت؛ چراکه حیوانات از درک حقایق آسمانی و شناخت حقیقت محروم هستند.

وی ادامه داد: قرآن کریم درباره کسانی که تنها در جوهر مادیت خود محبوس هستند، از جمله کفار، مشرکان، منافقان و بی‌دینان، می‌فرماید: «لَهُمْ قُلُوبٌ لَا یَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْیُنٌ لَا یُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لَا یَسْمَعُونَ بِهَا أُولَئِکَ کَالْأَنْعَامِ». آنان قلب، چشم و گوش دارند، اما از نیروی درک، دیدن و شنیدن خود در مسیر حقیقت استفاده نکرده‌اند؛ از همین رو قرآن آنان را همچون چهارپایان معرفی می‌کند.

استاد حوزه علمیه با اشاره به روند زندگی مادی انسان گفت: این مادیت از آغاز که انسان نطفه است شروع می‌شود و تا پایان عمر و مرگ ادامه پیدا می‌کند و پس از آن نیز بدن در خاک تجزیه می‌شود. اما روحی که انسان در طول زندگی به آن توجه نکرده و جوهره معنوی خود را رشد نداده است، در عالم برزخ تا قیامت سرگردان خواهد بود و در نهایت نیز انسان با بازگشت به بدن، نتیجه اعمال خود را خواهد دید.

حجت‌الاسلام والمسلمین انصاریان در ادامه با اشاره به جوهر دوم وجود انسان، گفت: این جوهر، جوهر معنویت است. در اوایل سوره بقره می‌خوانیم که پروردگار متعال به فرشتگان فرمود: «فَإِذَا سَوَّیْتُهُ وَنَفَخْتُ فِیهِ مِن رُّوحِی فَقَعُوا لَهُ سَاجِدِینَ». وقتی خداوند بدن انسان را متعادل و کامل کرد، به فرشتگان فرمود که این بدن به‌تنهایی موضوع سجده نیست، بلکه هنگامی که از روح خود در او دمید، در برابر او سجده کنند.

وی افزود: اگر واقعاً جوهر معنوی در وجود انسان مطرح نبود و انسان تنها یک موجود مادی بود، بعثت پیامبران چه معنایی داشت؟ انبیا برای بدن انسان مبعوث نشدند، بلکه برای انسان و حقیقت وجود او مبعوث شدند. همچنین کتاب‌های آسمانی برای بدن انسان نازل نشده‌اند، بلکه خطاب آنها به انسان و هویت اوست.

استاد حوزه تصریح کرد: بعثت پیامبران الهی و نزول کتاب‌های آسمانی، به‌ویژه قرآن کریم، نشان می‌دهد که انسان دارای جوهری فراتر از جوهر مادی و حیوانی است و آن، جوهر معنوی است.

حجت‌الاسلام والمسلمین انصاریان با بیان اینکه رشد جوهر معنوی انسان به معرفت و عمل وابسته است، اظهار داشت: انسان باید خدا، قیامت، حلال و حرام، مسائل اخلاقی و مسائل عملی را در حد لازم بشناسد و پس از شناخت، به آن عمل کند و با این معرفت و عمل، از الگوهای الهی و اهل‌بیت(ع) پیروی کند.

وی افزود: انسان با معرفت و عمل می‌تواند به مقاماتی برسد که پیش از او نیز انسان‌هایی به آن دست یافته‌اند و امروز نیز گروهی در مسیر همین حرکت معنوی قرار دارند. مقاماتی که انسان در مسیر معنوی به دست می‌آورد، ارزششان را جز خداوند کسی نمی‌داند و پاداش این انسان‌ها نیز تا روز قیامت آشکار نخواهد شد.

این استاد حوزه با اشاره به برخی مقامات معنوی انسان گفت: انسان باید از خود بپرسد که از این مقامات بالا چه چیزی را در اختیار دارد؛ مقام ایمان، مقام معرفت و مقام عمل. بسیاری از ما با مطالعه و سال‌ها حضور در مجالس دینی و پای منبرهای صحیح، معرفت‌هایی پیدا کرده‌ایم و در کنار آن، نماز، روزه، مستحبات، زیارت و خدمت را نیز انجام داده‌ایم.

وی ادامه داد: البته همه اینها به توفیق خداوند است و کار ما به‌تنهایی نیست. مقام ایمان، مقام معرفت و مقام عمل، تنها بخشی از این مقامات است و مقام صبر نیز از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است.

استاد حوزه افزود: برخی از ما در طول زندگی بارها در معرض گناه قرار گرفته‌ایم، اما خودمان را حفظ کرده‌ایم؛ در معرض بی‌دینی و وسوسه‌های شیطانی قرار گرفته‌ایم، اما مقاومت کرده‌ایم و تا امروز در مسیر خود باقی مانده‌ایم. برخی از ما نیز به پایان عمر نزدیک شده‌ایم و برخی هنوز فرصت بیشتری برای ادامه این مسیر دارند.

حجت‌الاسلام والمسلمین انصاریان با اشاره به وعده‌های الهی در قرآن کریم اظهار داشت: خداوند در آیات مختلف، انسان را به رحمت، رضایت و بهشت وعده داده است. قرآن کریم می‌فرماید: «أَطِیعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ». اطاعت از خدا و رسول، انسان را به رحمت الهی می‌رساند.

وی افزود: همچنین خداوند می‌فرماید: «قُلْ إِن کُنتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِی یُحْبِبْکُمُ اللَّهُ وَیَغْفِرْ لَکُمْ ذُنُوبَکُمْ». انسان ممکن است گناهانی مرتکب شده باشد، اما معرفت و عمل می‌تواند زمینه آمرزش گناهان او را فراهم کند.

استاد حوزه علمیه ادامه داد: در قرآن کریم همچنین از «جَنَّاتٍ تَجْرِی مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِینَ فِیهَا» و «رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُمْ» سخن گفته شده است؛ یعنی رحمت، رضایت و بهشت، ثمره حرکت انسان در مسیر ایمان و عمل هستند.

وی با تأکید بر ضرورت یقین و امید به وعده‌های الهی گفت: اگر انسان گرفتار وسوسه شود که این سرمایه‌ها شامل حال او نمی‌شود، نباید چنین تصوری داشته باشد.

حجت‌الاسلام والمسلمین انصاریان با اشاره به نقش عوامل تربیتی در شکل‌گیری شخصیت معنوی انسان گفت: رشد معنوی ما تا حد زیادی نتیجه تربیت پدران، مادران و معلمان ما بوده است. من در دوران دبستان و دبیرستان معلمانی داشتم که تنها معلم نبودند، بلکه مربی نیز بودند؛ هم درس می‌دادند و هم تربیت می‌کردند. تربیت دینی و اخلاقی برای آنان اهمیت داشت و حضورشان در زندگی دانش‌آموزان بسیار مؤثر بود.

این استاد حوزه با اشاره به تفاوت انسان معنوی و انسان گرفتار مادیت گفت: کسانی که در جوهر مادیت متوقف می‌شوند و اهل معرفت، عمل، عبادت، خدمت به خلق و توحید نیستند، عمر خود را صرف امور مادی می‌کنند.

وی تصریح کرد: کسانی که انسان را تنها در بدن و مادیت خلاصه می‌کنند، در حقیقت همان‌هایی هستند که قرآن آنان را در زمره حیوانات معرفی کرده است. این افراد در همه دوران انبیا وجود داشته‌اند و امروز نیز وجود دارند و عاقبت خوشی ندارند. این افراد در دنیا نیز آرامش واقعی و باطنی ندارند؛ زیرا تکیه‌گاهی ندارند. اما انسان مؤمن هنگامی که گرفتار می‌شود، نماز می‌خواند، خدا را صدا می‌زند، دعای کمیل و عرفه می‌خواند، به زیارت می‌رود، متوسل می‌شود و نذر می‌کند و بسیاری از اوقات گره از کارش باز می‌شود.

حجت‌الاسلام والمسلمین انصاریان با اشاره به آیه «أَلَا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ» گفت: انسان مؤمن تکیه‌گاه دارد و می‌تواند به خداوند متوسل شود و از او کمک بگیرد؛ اما کسی که در جوهر مادیت محبوس است، چنین تکیه‌گاهی ندارد. کسانی که در جوهر معنوی خود کار مثبت انجام می‌دهند، در مسیر رشد قرار دارند؛ اما کسانی که در جوهر مادی متوقف شده‌اند، بخش عمده زندگی خود را صرف اعمالی می‌کنند که خداوند در قرآن از آنها با تعابیری همچون خطا، عصیان، خباثت و عمل خبیث یاد کرده است.
وی یکی از این گناهان را «سرقت» عنوان کرد و گفت: سرقت را نباید فقط در دزدیدن یک موبایل، وسیله خانه یا فرش خلاصه کرد. امروز سرقت‌هایی در جهان اتفاق می‌افتد که بار گناه آن به اندازه‌ای سنگین است که آسمان و زمین نیز نمی‌توانند آن را تحمل کنند.

حجت‌الاسلام والمسلمین انصاریان با اشاره به مردم ونزوئلا و سرقت نفت این کشور از سوی آمریکا اظهار داشت: مردم ونزوئلا گرسنه‌اند و در شرایطی که خودشان به منابعشان نیاز دارند، حدود یک سال است که آمریکا تا امروز ۶۰۰ میلیون بشکه نفت این ملت را برده است. این نیز مصداقی از سرقت است و نباید توجه ما تنها به سرقت‌های فردی محدود باشد.

وی ادامه داد: سرقت می‌تواند شامل اموال یک ملت، یک برادر، یک یتیم یا یک انسان ضعیف باشد؛ اموالی که با زور، پنهانی یا در برابر چشم صاحبانش برده می‌شود. سؤال این است که چه کسی قرار است این اموال را به صاحبانشان بازگرداند؟ و دزدانی که اموال یک ملت را به سرقت می‌برند، در قیامت با چه وضعیتی روبه‌رو خواهند شد؟

انتهای پیام/