حجتالاسلام والمسلمین سیدمحمد موسوی، استاد و پژوهشگر حوزه علمیه قم، به مناسبت سالروز ارتحال نبی مکرم اسلام حضرت محمدمصطفی(ص) در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه، به جایگاه والای نماز در آموزههای اسلامی و سیره پیامبر اکرم(ص) پرداخت.
وی با اشاره به اهمیت نماز در زندگی فردی و اجتماعی انسان اظهار کرد: نماز یکی از ارکان اصلی دین اسلام است که افزون بر آنکه به عنوان یک وظیفه و تکلیف شرعی برای مسلمانان مطرح است، آثار و برکات فراوان روحی و معنوی نیز برای انسان به همراه دارد و میتواند در اصلاح و تعالی زندگی فردی و اجتماعی انسان نقشآفرین باشد.
وی افزود: یکی از مهمترین آثار نماز، تقویت ارتباط انسان با خداوند متعال است. نماز همچون پلی میان انسان و پروردگار عمل میکند و به بنده این امکان را میدهد که از طریق دعا، نیایش و راز و نیاز، نیازها، خواستهها و مشکلات خود را با خالق خویش در میان بگذارد.
استاد حوزه علمیه قم ادامه داد: این ارتباط مستمر و نزدیک با خداوند متعال، آرامش روحی و اطمینان قلبی را برای انسان به ارمغان میآورد و موجب میشود انسان در مواجهه با مشکلات و فراز و نشیبهای زندگی، تکیهگاه مطمئنی داشته باشد.
نماز؛ رکن اساسی در سیره پیامبر اکرم(ص)
حجتالاسلام والمسلمین موسوی با بیان اینکه نماز در سیره و زندگی پیامبر اکرم(ص) جایگاهی محوری و اساسی داشته است، گفت: نماز در سیره نبی مکرم اسلام(ص) یک رکن اصلی به شمار میرفت و این حقیقت را میتوان هم در سخنان و تعالیم آن حضرت و هم در رفتار و سیره عملی ایشان مشاهده کرد.
وی با اشاره به روایت «الصَّلاةُ عِمادُ دینِکُم» اظهار کرد: پیامبر اکرم(ص) نماز را ستون و پایه دین معرفی کردهاند و این تعبیر بهخوبی نشان میدهد که نماز در منظومه معارف اسلامی از چه جایگاه بلندی برخوردار است.
این استاد و پژوهشگر حوزه علمیه قم تصریح کرد: در سیره پیامبر اکرم(ص)، نماز صرفاً یک عمل عبادی در کنار سایر اعمال نبود، بلکه با حقیقت و هویت عبادی آن حضرت پیوندی عمیق داشت. پیامبر اعظم(ص) خود را از نماز جدا نمیدیدند و اهتمام و توجه ویژه ایشان به نماز، الگویی روشن برای همه مسلمانان است.
نماز نور چشم پیامبر(ص) بود
حجتالاسلام والمسلمین موسوی با اشاره به علاقه عمیق پیامبر اکرم(ص) به نماز گفت: رسول خدا(ص) علاقهای ویژه و عمیق به نماز داشتند و در تعبیری نورانی فرمودند: «الصلاة قرة عینی»؛ نماز نور چشم من است. این تعبیر نشان میدهد که نماز برای پیامبر اکرم(ص) صرفاً یک تکلیف و وظیفه نبود، بلکه مایه آرامش، انس و لذت معنوی ایشان به شمار میرفت.
استاد حوزه علمیه قم افزود: در روایات، شوق پیامبر اکرم(ص) به نماز به شوق انسان گرسنه به غذا و تشنه به آب تشبیه شده است؛ با این تفاوت که گرسنه و تشنه پس از رسیدن به غذا و آب، سیر و سیراب میشوند، اما شوق پیامبر(ص) به نماز پایانپذیر نبود و آن حضرت هیچگاه از نماز سیر نمیشدند. این علاقه شدید به نماز نشان میدهد که پیامبر اکرم(ص) هویت معنوی و عبادی خود را در ارتباط با خداوند و در نماز میدیدند و همین امر باید برای پیروان آن حضرت الگو باشد.
نماز؛ روح عبادات و معیار قبولی اعمال
حجتالاسلام والمسلمین موسوی نماز را روح عبادات دانست و اظهار کرد: اگر نماز از زندگی دینی انسان حذف شود، ممکن است ظاهر برخی اعمال عبادی باقی بماند، اما روح و حقیقت بندگی آسیب خواهد دید. اعمال انسان باید هم از نظر ظاهر و هم از نظر باطن و نیت، صحیح و خالص باشد.
وی افزود: اگر نیت انسان خالص باشد و نماز نیز با توجه و اخلاص اقامه شود، سایر عبادات نیز در مسیر صحیح بندگی خداوند قرار میگیرد. در روایات درباره جایگاه نماز آمده است: «إن قُبِلَت قُبِلَ ما سِواها، و إن رُدَّت رُدَّ ما سِواها»؛ اگر نماز پذیرفته شود، دیگر اعمال نیز پذیرفته میشود و اگر نماز رد شود، سایر اعمال نیز رد خواهد شد.
این استاد و پژوهشگر حوزه علمیه قم بیان کرد: بنابراین، میزان توجه و اخلاص انسان در نماز میتواند در سایر عبادات او نیز اثرگذار باشد؛ هر اندازه نماز انسان خالصانهتر و با توجه بیشتری برای خداوند متعال اقامه شود، زمینه اخلاص در روزه، دعا، صدقه و دیگر اعمال عبادی نیز بیشتر فراهم خواهد شد.
وی با اشاره به روایتی دیگر از پیامبر اکرم(ص) گفت: در اهمیت نماز همین بس که در روایات آمده است «هیچ چیزی مانند نماز بینی شیطان را به خاک نمیمالد» چرا که نماز انسان را به خداوند متعال متصل و از غفلت و وسوسههای شیطانی دور میکند.
سبک شمردن نماز، محرومیت از شفاعت پیامبراعظم(ص)
حجتالاسلام والمسلمین موسوی با تأکید بر ضرورت اهتمام جدی به نماز گفت: رسول خدا(ص) درباره کسانی که نماز را سبک میشمارند، هشدار جدی داده و فرمودهاند: «لاَ یَنَالُ شَفَاعَتِی مَنِ اِسْتَخَفَّ بِصَلاَتِهِ»؛ کسی که نماز خود را سبک بشمارد، به شفاعت من نخواهد رسید.
وی ادامه داد: این روایت بهروشنی اهمیت نماز را نشان میدهد و به ما میآموزد که نماز نباید در حاشیه زندگی مؤمن قرار گیرد. کسی که امید رسیدن به شفاعت پیامبر اعظم(ص) را دارد، باید نسبت به نماز اهتمام ویژه داشته باشد و آن را با توجه، اخلاص و درک جایگاه واقعی آن به جا آورد.
استاد حوزه علمیه قم تصریح کرد: نماز تنها یک عمل عبادی فردی نیست، بلکه یکی از مهمترین مسیرهای ارتباط انسان با خداوند و زمینهساز بهرهمندی از رحمت الهی و شفاعت اولیای خداوند است.
نماز را مطابق سیره پیامبراکرم(ص) اقامه کنیم
حجتالاسلام والمسلمین موسوی با تأکید بر ضرورت توجه به آداب و مستحبات نماز گفت: لازم است نماز را با توجه به آداب و مستحبات آن اقامه کنیم و در این مسیر، سیره و روش پیامبر اکرم(ص) را الگوی خود قرار دهیم. رسول خدا(ص) در بیانی فرمودند: «صلوا کما رأیتمونی أُصلّی»؛ همانگونه که میبینید من نماز میخوانم، نماز بخوانید. این روایت نشان میدهد که مسلمانان باید در اقامه نماز، به شیوه و سیره پیامبر اکرم(ص) توجه داشته باشند.
نماز جماعت؛ جلوهای از انسجام و بندگی اجتماعی
استاد حوزه علمیه قم در ادامه سخنان خود به اهمیت نماز جماعت در آموزههای نبوی اشاره کرد و گفت: پیامبر اکرم(ص) علاوه بر تأکید فراوان بر اصل نماز، نسبت به نماز جماعت نیز اهتمام ویژهای داشتند و روایات متعددی در فضیلت حضور در جماعت و مسجد از آن حضرت نقل شده است.
وی با اشاره به یکی از این روایات اظهار کرد: در روایتی از پیامبر اکرم(ص) آمده است: «مَن حَافَظَ عَلَی الجَمَاعَةِ حَیثُمَا کَانَ مَرَّ عَلَی الصِّراطِ کَالبَرقِ الخَاطِفِ اللّامِعِ فِی أَوَّلِ زُمرَةٍ مَعَ السّابِقِین»؛ کسی که بر نماز جماعت مداومت و محافظت داشته باشد، مانند برق درخشان و سریع از صراط عبور میکند و در نخستین گروه، همراه پیشگامان بهشتی خواهد بود.
حجتالاسلام والمسلمین موسوی ادامه داد: این روایت نشان میدهد که نماز جماعت علاوه بر آثار فردی، از منظر تربیتی و اجتماعی نیز دارای اهمیت فراوان است و حضور مؤمنان در کنار یکدیگر برای اقامه نماز، زمینهساز تقویت انسجام و همبستگی جامعه اسلامی خواهد بود.
مسجد و نماز جماعت؛ زمینهساز بهرهمندی از رحمت الهی
وی با اشاره به روایت دیگری درباره فضیلت نماز جماعت و مسجد اظهار کرد: در بیانی نورانی از پیامبر اکرم(ص) آمده است که خداوند به سه گروه وعده داده است بدون حساب وارد بهشت شوند و هر یک از آنان میتوانند هشتاد هزار نفر را شفاعت کنند؛ مؤذن، امام جماعت و کسی که وضو بگیرد و سپس وارد مسجد شود و نماز خود را به جماعت اقامه کند. «إنَّ الله وَعَدَ أن یَدخُلَ الجَّنَّه ثَلاثَه نُفُورٍ بِغَیرحِسابٍ و یَشفَعُ کُلَّ واحِدٍ مِنهُم فِی ثَمانِینٍ الفاً، المُؤذِّن و الامام، و رَجُل یَتَوَضَّا ثُمَّ یَدخُل المَسجِد فَیُصَلِّی فِی الجَماعَه»
این استاد حوزه علمیه قم افزود: چنین روایاتی نشاندهنده جایگاه ویژه نماز جماعت، مسجد و حضور مؤمنان در اجتماعات عبادی است و بیانگر آن است که اسلام تنها به عبادت فردی توجه ندارد، بلکه بر شکلگیری جامعهای مؤمن و متعهد نیز تأکید میکند.
وی همچنین به روایتی دیگر از پیامبر اکرم(ص) اشاره کرد و گفت: در روایتی آمده است: «إنَّ اللهَ یَستَحیی مِن عَبدِهِ إذا صَلَّی فِی جَماعَةٍ ثُمَّ سَأَلَهُ حَاجَةً أَن یَنصَرِفَ حَتَّی یَقضِیَهَا»؛ هنگامی که بندهای نماز خود را به جماعت اقامه کند و پس از آن حاجتی از خداوند بخواهد، خداوند او را محروم بازنمیگرداند و حاجتش را برآورده میکند.
نماز؛ نور مؤمن، پرچم اسلام و کلید بهشت
حجتالاسلام والمسلمین موسوی با اشاره به مجموعهای از تعابیر نورانی پیامبر اکرم(ص) درباره نماز گفت: اهمیت نماز در بیان رسول مهربانیها(ص) به اندازهای است که احادیث فراوانی درباره جایگاه و آثار آن نقل شده است.
وی افزود: از جمله این تعابیر، حدیث «الصَّلاةُ نُورُ المُؤمِن» است؛ نماز نور مؤمن است. همچنین در روایتی آمده است: «عَلَمُ الإسلامِ الصَّلاة»؛ نماز پرچم اسلام است و در بیانی دیگر فرمودند: «الصَّلاةُ مِفتاحُ الجَنَّة»؛ نماز کلید بهشت است.
این استاد و پژوهشگر حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: مجموعه این تعابیر و روایات، بهخوبی نشان میدهد که نماز در منظومه معارف نبوی جایگاهی بنیادین دارد و نمیتوان آن را صرفاً یک تکلیف فردی و روزمره تلقی کرد.
ضرورت ترویج فرهنگ نماز اول وقت و جماعت
حجتالاسلام والمسلمین موسوی در پایان گفت: آنچه از سیره و سخنان پیامبر اکرم(ص) درباره نماز به دست میآید، این است که نماز باید در متن زندگی مؤمن قرار داشته باشد و انسان نسبت به آن بیتفاوت نباشد.
وی افزود: توجه به نماز اول وقت، اقامه نماز با حضور قلب، رعایت آداب و مستحبات، اهتمام به نماز جماعت و حضور در مسجد از جمله مواردی است که میتواند انسان را به حقیقت نماز نزدیکتر کند.
استاد حوزه علمیه قم در پایان ابراز امیدواری کرد: امیدواریم خداوند متعال همه ما را از نمازگزاران واقعی قرار دهد و توفیق اقامه نماز با حضور قلب، نماز اول وقت و نماز جماعت را به همه مسلمانان عنایت فرماید و نماز را وسیلهای برای تقویت ارتباط با خداوند، اصلاح زندگی و رسیدن به سعادت دنیا و آخرت قرار دهد.
انتهای پیام/
در گفتوگو با استاد و پژوهشگر حوزه علمیه قم بررسی شد:
جایگاه نماز در سیره پیامبر اکرم(ص) / ضرورت ترویج فرهنگ نماز اول وقت و جماعت
حجتالاسلام والمسلمین موسوی با تأکید بر جایگاه والای نماز در آموزههای اسلامی و سیره پیامبر اکرم(ص)، نماز را ستون و روح عبادات دانست و گفت: نماز تنها یک وظیفه دینی نیست، بلکه راهی برای تقویت ارتباط انسان با خداوند، کسب آرامش روحی و رسیدن به رحمت و شفاعت الهی است.
نظر شما