حجتالاسلام گنجی، مدیر مدرسه علمیه امام صادق(ع) محمودآباد، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری ، با اشاره به تأکید قرآن کریم، سیره پیامبر اکرم(ص) و آموزههای بزرگان مذاهب اسلامی بر ضرورت وحدت امت اسلامی، اظهار داشت: اختلاف نظر میان پیروان مذاهب اسلامی در برخی مباحث اعتقادی و فقهی، امری تاریخی است و نمیتوان انتظار داشت همه مسلمانان در تمام مسائل به یک دیدگاه واحد برسند؛ اما آنچه امروز بیش از هر چیز باید مورد توجه قرار گیرد، جلوگیری از تبدیل اختلافات علمی و مذهبی به دشمنی، نزاع و شکاف اجتماعی در میان امت اسلامی است.
وی افزود: شاید بتوان گفت یکی از مهمترین و مؤثرترین عواملی که موجب گسترش تفرقه و اختلاف در میان مسلمانان شده، دست مغرض و تفرقهافکن دشمنان اسلام است؛ مسئلهای که مختص امروز نیست، بلکه از زمانی که قدرتهای سیاسی و استعماری دریافتند میتوانند بر ملتها و جوامع اسلامی اثر بگذارند، تلاش برای ایجاد شکاف میان مسلمانان نیز آغاز شد.
مدیر مدرسه علمیه امام صادق(ع) محمودآباد ادامه داد: تاریخ معاصر جهان اسلام شواهد فراوانی از این رویکرد را در خود جای داده است. هنگامی که رفتار برخی شخصیتهای سیاسی و فرهنگی قدرتهای اروپایی را در مواجهه با کشورهای اسلامی بررسی میکنیم، مشاهده میشود که متناسب با شرایط هر منطقه و جامعه، ادبیات و رویکرد متفاوتی اتخاذ میکردند؛ در مصر به یک شکل سخن میگفتند، در قلمرو عثمانی رویکرد دیگری داشتند و در مواجهه با ایران شیعی نیز ادبیات متفاوتی را دنبال میکردند.
وی تصریح کرد: هدف از این رفتارها در بسیاری از موارد، شناخت دقیق نقاط حساس جوامع اسلامی و بهرهگیری از اختلافات موجود برای تضعیف انسجام مسلمانان بود. بنابراین، نباید از نقش عوامل سیاسی، تاریخی و قدرتهای سلطهگر در تشدید اختلافات مذهبی غفلت کرد.
حجتالاسلام گنجی با بیان اینکه وحدت امت اسلامی همواره یکی از مهمترین موانع تحقق اهداف قدرتهای استعماری و سلطهگر بوده است، خاطرنشان کرد: هرگاه مسلمانان فارغ از اختلافات مذهبی، بر اصول مشترک خود مانند توحید، قرآن کریم، پیامبر اعظم(ص)، قبله واحد و منافع مشترک امت اسلامی تمرکز کردهاند، ظرفیت بزرگی برای شکلگیری یک جامعه قدرتمند و اثرگذار در جهان اسلام ایجاد شده است و طبیعی است که چنین ظرفیتی برای دشمنان قابل پذیرش نباشد.
وی ادامه داد: دشمنان اسلام تلاش میکنند اختلافات مذهبی را از سطح اختلاف نظر علمی خارج کرده و به اختلاف اجتماعی و سیاسی تبدیل کنند. از این رو، جامعه اسلامی باید نسبت به این مسئله هوشیار باشد و اجازه ندهد اختلافات طبیعی میان مذاهب، به ابزار دشمن برای ایجاد دشمنی میان مسلمانان تبدیل شود.
مدیر مدرسه علمیه امام صادق(ع) محمودآباد در ادامه سخنان خود درباره نقش حوزههای علمیه در تبدیل وحدت از یک شعار مناسبتی به یک گفتمان پایدار، گفت: حوزههای علمیه در این زمینه مسئولیتی بسیار مهم و اثرگذار بر عهده دارند و این مسئولیت باید از مرحله سخن و شعار عبور کرده و به برنامهای مستمر در عرصه تعلیم، پژوهش، تبلیغ و فعالیت اجتماعی تبدیل شود.
وی نخستین وظیفه حوزههای علمیه را تربیت عالمان آگاه به ضرورت وحدت و انسجام اسلامی دانست و افزود: طلبه و عالم دینی باید علاوه بر شناخت دقیق مبانی مکتب خود، با مبانی، ظرفیتها و نقاط مشترک سایر مذاهب اسلامی نیز آشنا باشد. این شناخت میتواند از بسیاری از سوءتفاهمها، برداشتهای نادرست و زمینههای ایجاد اختلاف جلوگیری کند.
حجتالاسلام گنجی خاطرنشان کرد: دومین اقدام، برگزاری دورهها، نشستهای علمی و کرسیهای گفتوگو برای آگاهسازی طلاب جوان و پاسخگویی علمی به شبهات است. اگر طلاب ما در عرصه وحدت اسلامی از نظر علمی مجهز نباشند، طبیعی است که در مواجهه با شبهات و جریانهای تفرقهافکن در فضای حقیقی و مجازی، قدرت لازم برای پاسخگویی را نداشته باشند.
وی افزود: وحدت به معنای نادیده گرفتن مبانی اعتقادی و علمی مذاهب نیست، بلکه به این معناست که اختلافات علمی را در چارچوب گفتوگوی منطقی، اخلاقی و علمی دنبال کنیم و اجازه ندهیم این اختلافات به دشمنی میان مسلمانان تبدیل شود. حوزههای علمیه میتوانند با تقویت ادبیات گفتوگو و مناظره علمی، الگوی مناسبی از تعامل میان مذاهب اسلامی ارائه کنند.
مدیر مدرسه علمیه امام صادق(ع) محمودآباد، حضور شخصیتهای مؤثر حوزوی در مناسبتهای وحدتآفرین را سومین وظیفه حوزهها عنوان کرد و گفت: حضور عالمان و شخصیتهای حوزوی در مراسم مشترک شیعه و اهل سنت، بهویژه در هفته وحدت و دیگر مناسبتهای اسلامی، آثار بسیار مهمی در تقویت همدلی میان مسلمانان دارد.
وی ادامه داد: گاهی یک دیدار، یک حضور مشترک یا یک گفتوگوی صمیمانه میان علمای مذاهب، تأثیری دارد که شاید دهها ساعت سخنرانی نتواند آن را ایجاد کند؛ زیرا مردم وقتی وحدت را در رفتار و تعامل عالمان دینی مشاهده میکنند، آن را باور کرده و به جامعه منتقل میکنند.
حجتالاسلام گنجی با اشاره به اهمیت فضای مجازی در مناسبات امروز جامعه اسلامی، گفت: چهارمین وظیفه حوزههای علمیه، تولید محتوای متقن و پاسخ دقیق، مستند و اقناعی به شبهات در فضای مجازی است. امروز بخش قابل توجهی از شبهات و ادبیات تفرقهافکنانه در بستر فضای مجازی منتشر میشود و اگر حوزههای علمیه در این عرصه حضور فعال و هوشمندانه نداشته باشند، میدان برای جریانهای افراطی و تفرقهافکن خالی خواهد ماند.
وی تأکید کرد: لازم است حوزههای علمیه علاوه بر تولید محتوای علمی، بر شیوه ارائه و زبان مخاطب نیز تسلط داشته باشند؛ چراکه محتوای علمی هرچقدر غنی باشد، اگر نتواند با زبان قابل فهم و قالبهای مناسب در فضای رسانهای امروز ارائه شود، اثرگذاری لازم را نخواهد داشت.
مدیر مدرسه علمیه امام صادق(ع) محمودآباد گفت: امروز بیش از هر زمان دیگری به وحدت و انسجام میان مسلمانان نیاز داریم. دشمن تلاش میکند اختلافات مذهبی را برجسته و نقاط اشتراک امت اسلامی را کمرنگ کند؛ در مقابل، وظیفه عالمان و حوزههای علمیه این است که با تکیه بر قرآن کریم، سیره پیامبر اعظم(ص) و آموزههای بزرگان مذاهب اسلامی، گفتمان وحدت را به یک فرهنگ عمومی و پایدار تبدیل کنند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: اگر وحدت تنها به برنامهها و شعارهای هفته وحدت محدود شود، نمیتواند به یک گفتمان ماندگار تبدیل شود؛ اما اگر در متون آموزشی حوزه، تربیت طلاب، پژوهشهای علمی، فعالیتهای تبلیغی، ارتباط میان علمای مذاهب و حضور مؤثر در فضای مجازی جریان پیدا کند، آنگاه وحدت از یک مناسبت تقویمی فراتر رفته و به یک راهبرد دائمی برای امت اسلامی تبدیل خواهد شد.
نظر شما