خبرگزاری حوزه | وحدت که امروز نیز در برابر گسترش اختلافات مذهبی، قومی و رسانهای، اهمیتی دوچندان یافته است. تجربه تاریخی نشان میدهد هرگاه مسلمانان بر مشترکات بنیادین خود تکیه کردهاند، ظرفیت بیشتری برای حفظ عزت، استقلال و پیشرفت جمعی داشتهاند.
پیامبر اکرم(ص) پس از هجرت به مدینه، با جامعهای متکثر از مهاجران، انصار و قبایل گوناگون روبهرو بود. تدبیر نبوی در این شرایط، حذف تفاوتها نبود؛ بلکه ساماندهی آنها در پرتو ایمان، عدالت و مسئولیت مشترک بود. پیمان برادری میان مهاجران و انصار، نمونهای روشن از این تدبیر اجتماعی به شمار میآید که به کاهش فاصلههای قبیلهای و تقویت همبستگی در جامعه نوپای اسلامی کمک کرد.
سیره اهلبیت(ع) نیز بر این حقیقت تأکید دارد که دفاع از حق و تبیین معارف اصیل اسلامی، با توجه به مصالح عمومی امت اسلامی منافاتی ندارد. وحدت به معنای چشمپوشی از باورهای مذهبی نیست، همانگونه که پایبندی به عقیده نیز نمیتواند مجوز توهین، تخریب و دشمنی با دیگر مسلمانان باشد.
بر این اساس، وحدت اسلامی را باید مدیریت حکیمانه اختلافها در سایه اشتراکات بزرگتر دانست. در دوران معاصر، اندیشه تقریب مذاهب اسلامی با تلاش عالمانی چون آیتاللهالعظمی بروجردی، صورتی سازمانیافتهتر یافت. ایشان از فعالیتهای «دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه» در مصر حمایت کرد و در تقویت ارتباط علمی میان عالمان شیعه و اهلسنت نقش داشت؛ نهادی که در سال 1327 شمسی با مشارکت شماری از اندیشمندان شیعه و سنی شکل گرفت.
هفته وحدت نیز بر پایه توجه به دو روایت مشهور درباره میلاد پیامبر اکرم(ص) شکل گرفت؛ 12 ربیعالاول در میان اهلسنت و 17 ربیعالاول در روایت مشهور شیعه. این بازه زمانی در سال 1360 شمسی، به پیشنهاد آیتالله منتظری و با تأیید امام خمینی(ره)، با عنوان «هفته وحدت» شناخته شد و به بستری برای تأکید عمومی بر همگرایی مسلمانان تبدیل شد.
امروز مسئله وحدت، تنها در کتابها، منبرها و نشستهای علمی مطرح نیست. رسانهها و شبکههای اجتماعی میتوانند یک سخن نسنجیده، تصویر تحریفشده یا خبر جعلی را در زمانی کوتاه به بحرانی گسترده تبدیل کنند. از اینرو، سواد رسانهای، پرهیز از بازنشر مطالب اختلافافکن و دقت در گفتار و نوشتار، بخشی از مسئولیت اجتماعی همه فعالان فرهنگی، رسانهای و دینی در حفظ همدلی امت اسلامی است.
امت اسلامی در عین تنوعهای فکری، قومی و مذهبی، بر مشترکات بنیادینی چون قرآن کریم، پیامبر اکرم(ص)، قبله، حج و ارزشهای اصیل اسلامی استوار است. آنچه امروز اهمیت دارد، یکسانسازی اندیشهها نیست؛ بلکه ایستادن بر اصول مشترک و همکاری در برابر تهدیدهایی است که عزت، استقلال و امنیت مسلمانان را هدف گرفتهاند.
هفته وحدت یادآور این واقعیت است که وحدت نباید به شعاری مناسبتی محدود شود. وحدت زمانی به نیرویی اثرگذار تبدیل خواهد شد که در اخلاق گفتوگو، رفتار اجتماعی، سیاستگذاری فرهنگی و فعالیت رسانهای مسلمانان نمود یابد.
تاریخ از مدینه پیامبر(ص) تا جهان امروز، یک پیام روشن دارد: امت پراکنده، حتی با جمعیت فراوان، آسیبپذیر است؛ اما امت همدل، آگاه و مسئولیتپذیر میتواند مسیر آینده خود را تغییر دهد.
صدرالله اسماعیلزاده؛ مدیر حوزه علمیه استان مازندران
نظر شما