صحیفه زندگی | نسخه‌ای که «مظلومیت» را به «اقتدار و آرامش» تبدیل می‌کند!

خبرگزاری حوزه | امام زین‌العابدین علیه‌السلام در دعای چهاردهم صحیفه سجادیه خطاب به خداوند متعال اینگونه عرض می‌کند:

«اَللَّهُمَّ وَ إِنْ کَانَتِ الْخِیَرَةُ لِی عِنْدَکَ فِی تَأْخِیرِ الْأَخْذِ لِی وَ تَرْکِ الاِنْتِقَامِ مِمَّنْ ظَلَمَنِی إِلَی یَوْمِ الْفَصْلِ وَ مَجْمَعِ الْخَصْمِ‏،
ای خداوند، اگر خیر من در آن است که گرفتن حقّ من و انتقام من از آن کس که بر من ستم روا داشته است تا روز جدایی حق از باطل، و روزی که مدّعیان - برای داوری در یک‌جا - گرد آیند به تأخیر افتد،

فَصَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ أَیِّدْنِی مِنْکَ بِنِیَّةٍ صَادِقَةٍ وَ صَبْرٍ دَآئِمٍ،‏
پس بر محمد و خاندانش درود بفرست و مرا به نیتی صادق و صبرِ دائم مدد فرما.ِ»

شرح:

گاهی انسان می‌پندارد عدالتِ الهی آن‌گاه معنا پیدا می‌کند که ظلم، بی‌درنگ پاسخ داده شود و ظالم همان لحظه به کیفر عمل خویش برسد؛ اما در منطق توحیدی، عدالت خداوند را نمی‌توان با معیار شتاب در مجازات سنجید. خداوند نه از ظلم غافل است و نه حق مظلوم را فراموش می‌کند؛ بلکه هر حادثه‌ای در نظام حکیمانه او، در جایگاه و زمان مناسب خود قرار دارد.

آنچه که برای یک بنده، محل تأمل است این است که تأخیر در رسیدن دادخواهی، هرگز به معنای نادیده گرفته‌شدن حق نیست. چه‌بسا خداوند در همین فاصله، صحنه‌ای را برای رشد، آزمایش و آشکارشدن حقیقت فراهم می‌کند و در نهایت، حق را به گونه‌ای کامل‌تر آشکار می‌سازد. لذا مظلوم نباید تأخیر در مجازاتِ ظالم را نشانه فقدان عدالت الهی بداند؛ زیرا عدالت الهی، فراتر از محاسبات محدود و شتاب‌زده انسان است.

البته دعوت اسلام به صبر، به هیچ‌وجه به معنای پذیرش ظلم، چشم‌پوشی از حق یا تسلیم‌شدن در برابر ستم نیست. انسان مظلوم حق دارد از خود دفاع کند، حق خویش را مطالبه نماید و در برابر ظلم، در چارچوب حق و عدالت بایستد. آنچه اسلام از انسان می‌خواهد این است که در این مبارزه، خود نیز از مسیر عدالت خارج نشده و از حدود الهی تجاوز نکند. اینکه انسان در اوج رنج و فشار، اختیار خویش را به دست خشم نسپارد و یقین داشته باشد که برای احقاق حق، لازم نیست خود مرتکب باطل شود.

«مظلومِ صابر» کسی است که هم حق خود را می‌شناسد و برای آن تلاش می‌کند و هم اجازه نمی‌دهد ظلم، ایمان و نگاه توحیدی او به خداوند را خدشه‌دار کند.

بنابراین طبق بیان نورانی امام سجاد علیه‌السلام، ممکن است انسان در برابر ظلم و بی‌عدالتی رنج ببرد و حتی راه نجات را برای خود دشوار ببیند؛ اما نباید فراموش کند که جهان، بی‌صاحب نیست و سرنوشت انسان در دست قدرتی حکیم و عادل است. این نگاه، به مظلوم توان می‌دهد که نه در برابر ظلم تسلیم شود و نه در برابر تأخیرِ گشایش، دچار یأس گردد. او می‌داند که خداوند ناظر است، حق را می‌بیند و هیچ رنج و حقی در محضر او گم نمی‌شود. بنابراین، صبر نه انفعال در برابر ظلم، بلکه نوعی ایستادگی مؤمنانه است.

تهیه شده در سرویس علمی-فرهنگی خبرگزاری حوزه