حجت‌الاسلام سعید دسمی، کارشناس مسائل تربیتی، در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در تهران با اشاره به چگونگی مواجهه تربیتی با افراد مغرور اظهار داشت: منشأ غرور، جهالت است و انسان ممکن است به «جهل بسیط» یا «جهل مرکب» مبتلا باشد؛ به این معنا که گاهی انسان نمی‌داند و می‌داند که نمی‌داند و گاهی نیز نمی‌داند، اما تصور می‌کند که می‌داند.
وی افزود: فرد مغرور ممکن است تصور کند که می‌داند، راه را می‌شناسد و توانایی انجام کاری را دارد، اما در واقع نسبت به حقیقت موضوع و آثار و پیامدهای رفتار خود آگاهی لازم را نداشته باشد.
غرور ریشه در جهالت و ناآگاهی دارد
حجت‌الاسلام دسمی ادامه داد: در چنین شرایطی ابتدا باید این حجاب جهالت برای فرد تبیین شود و آثار و تبعات آن را برای او توضیح داد. باید با استدلال منطقی با او صحبت کرد، او را نسبت به واقعیت آگاه ساخت و معرفت و اطلاعات لازم را در اختیارش قرار داد تا بتواند نسبت به رفتار و تصمیم‌های خود شناخت دقیق‌تری پیدا کند.
به جای شکستن غرور، مسیر آن را تغییر دهیم
وی با بیان اینکه در بسیاری از موارد نیازی به شکستن غرور فرد نیست، تصریح کرد: بهتر است به جای اینکه بخواهیم غرور او را از بین ببریم، مسیر آن را تغییر دهیم؛ یعنی غرور را به عزت‌نفس و خودخواهی را به خداخواهی تبدیل کنیم.
کارشناس تربیتی خاطرنشان کرد: عزت‌نفس و کرامت نفس ارزشمند هستند، اما غرور یک ویژگی مذموم است؛ بنابراین در فرآیند تربیتی باید به جای تلاش برای شکستن شخصیت فرد، زمینه‌ای فراهم شود که ویژگی‌های موجود در او در مسیر صحیح قرار گیرد.
وی افزود: فرد مغرور معمولاً دوست دارد دیده شود، مطرح باشد، شأن و منزلت و جایگاه داشته باشد، احساس بزرگی کند و دیگران نیز او را بزرگ ببینند. این خواسته را می‌توان به جایگاه صحیح خود هدایت کرد و از طریق ایجاد یک مسیر جایگزین، آن را به عزت‌نفس تبدیل کرد.
حجت‌الاسلام دسمی ادامه داد: اگر بخواهیم فرد را از «ریل غرور» خارج کنیم و او را به نقطه صفر برگردانیم، کار دشواری خواهد بود، اما اگر بتوانیم ریل را تغییر دهیم، همان انگیزه مطرح بودن، داشتن شأن و جایگاه و بزرگ دیده شدن می‌تواند در مسیر صحیح قرار گیرد.
تجربه عقلی می‌تواند جایگزین تجربه حسی شود
وی در ادامه با اشاره به نقش تجربه در فرآیند تربیت بیان کرد: در تربیت باید تلاش کنیم تجربه حسی را با تجربه عقلی جایگزین کنیم. نباید فرد برای شناخت هر خطا و پیامد هر رفتار، الزاماً خودش آن را تجربه کند، بلکه باید بتواند از عقل، آینده‌نگری و آینده‌پژوهی استفاده کند و پیش از ورود به یک مسیر اشتباه، آثار و نتایج آن را بشناسد.
کارشناس تربیتی افزود: عبرت نیز مبنای عقلانی دارد؛ انسان می‌تواند از اتفاقاتی که برای دیگران رخ داده است درس بگیرد و بدون اینکه خودش همان مسیر را طی کند، از نتایج آن تجربه استفاده کند.
حجت‌الاسلام دسمی خاطرنشان کرد: لازم نیست انسان برای شناخت هر چیزی حتماً آن را شخصاً تجربه کند؛ همان‌طور که لازم نیست برای فهمیدن سمی بودن یک ماده، خود انسان آن را بچشد. عقل می‌تواند آثار و نتایج یک رفتار را بررسی کند و انسان را از گرفتار شدن در مسیرهای نادرست بازدارد.
تقویت تعبد و تشرع در فرآیند تربیت
وی با اشاره به نقش تعبد و تشرع در تربیت انسان گفت: برخی از گرایش‌های نادرست ممکن است ناشی از ضعف در تعبد و تشرع باشد. گاهی استدلال عقلانی به تنهایی برای کنترل برخی رفتارها کافی نیست و در این شرایط، تقویت تعبد و پایبندی به دین و شرع می‌تواند در کنترل برخی تمایلات و رفتارهای نادرست مؤثر باشد.
کارشناس مسائل تربیتی تأکید کرد: فرآیند تربیت باید متناسب با شرایط و ویژگی‌های فرد دنبال شود و مربی نباید تصور کند که یک روش واحد برای همه افراد پاسخگو است.
رفیق خوب؛ همراه مؤثر مربی در مسیر تربیت
حجت‌الاسلام دسمی همچنین نقش دوستان مناسب را در فرآیند تربیتی مهم دانست و اظهار داشت: یک رفیق خوب می‌تواند کمک بزرگی برای مربی باشد؛ چراکه می‌تواند در کنار فرد قرار بگیرد، او را همراهی کند، بارها به او تذکر دهد و نسبت به برخی رفتارها نهی و هشدار داشته باشد.
وی افزود: گاهی تأثیر یک دوست خوب و همراه مناسب در زندگی فرد، از توصیه‌های مستقیم مربی بیشتر است؛ زیرا این ارتباط در بستر طبیعی زندگی فرد شکل می‌گیرد و می‌تواند استمرار داشته باشد.
خانواده باید در فرآیند تربیتی همراه باشد
کارشناس تربیتی با تأکید بر اهمیت همراهی خانواده در فرآیند تربیتی گفت: خانواده نیز باید در این فرآیند همراه باشد و از مسیر تربیتی جدا نشود. خانواده باید بتواند از فرد حمایت کند، او را مدیریت و نسبت به وضعیت او نظارت داشته باشد و در کنار مربی، همان مسیر تربیتی را دنبال کند.
وی ادامه داد: هماهنگی میان خانواده و مربی موجب می‌شود فرآیند تربیتی محدود به یک محیط خاص نباشد و فرد در محیط خانواده نیز با همان جهت‌گیری و چارچوب تربیتی مواجه شود.
جمع تربیتی مؤثر، زمینه‌ساز اصلاح رفتار است
حجت‌الاسلام دسمی در پایان با اشاره به اهمیت حضور فرد در یک جمع و حلقه تربیتی مؤثر خاطرنشان کرد: قرار گرفتن در یک گروه خوب، فعال و اثرگذار می‌تواند فرد را تحت تأثیر هنجارهای مثبت آن جمع قرار دهد.
وی افزود: منظور صرفاً حضور فرد در یک جمع نیست؛ بلکه این جمع باید فعال و مؤثر باشد و بتواند فرد را در مسیر صحیح تربیتی قرار دهد. وقتی فرد در یک گروه تربیتی سالم و اثرگذار قرار می‌گیرد، حرکت برخلاف ارزش‌ها و هنجارهای مثبت آن جمع برای او دشوارتر می‌شود.
کارشناس تربیتی تصریح کرد: چنین جمعی می‌تواند به عنوان یکی از عوامل مؤثر در فرآیند تربیت، به اصلاح رفتار و جهت‌دهی صحیح شخصیت فرد کمک کند.
انتهای پیام /
نظر شما