حماسه دفاع تا افق هم‌دلی؛ وحدت امت اسلامی و تعامل خردمندانه با جهان

خبرگزاری حوزه | هفته دفاع مقدس، تنها بازخوانیِ وقایعِ زمانیِ یک کارزارِ نظامی نیست؛ بلکه تلاشی است برای بازشناسیِ «الگوی هستی‌شناختیِ» پیروزی. آنچه در سال‌های نخستِ دفاع مقدس تجلی یافت، صرفاً برتریِ تجهیزات نبود، بلکه برخاست از پیوندِ عمیق میان «ایمانِ کلامی» و «ایثارِ عملی» بود؛ پیوندی که نشان داد وقتی اراده‌ی یک امت با تقدیر الهی گره می‌خورد، توازنِ قوا بر هم می‌لغزد.

در عصرِ معاصر که تلاطم‌های سیاسی و بحران‌های هویتی، امت اسلامی را در میانه‌یِ تضادهای درونی و فشارهای بیرونی قرار داده است، بازخوانیِ روحِ دفاع، ما را به دو ضرورتِ حیاتی رهنمون می‌سازد:

نخست: ضرورتِ هم‌دلی و وحدتِ کلامی در امت اسلامی

تاریخ نشان داده است که شکاف‌های مذهبی و اختلافات درونی، همواره بستری برای مداخلاتِ قدرت‌های غاصب بوده است. «اتحاد» در معنای عمیقِ آن، تنها هم‌پیمانیِ سیاسی نیست، بلکه نوعی «هم‌دلیِ وجدانی» و بازگشت به ریشه‌های مشترکِ اعتقادی و اخلاقی است. امت اسلامی اگر بخواهد در نقشه‌یِ قدرت‌های نوین، از حاشیه‌یِ تاریخ به مرکزیتِ تأثیرگذاری بازگردد، باید از «تکثرگراییِ تفرقه‌افکن» به سوی «تنوعِ در عینِ وحدت» حرکت کند. این وحدت، نه از طریقِ زدودنِ تفاوت‌ها، بلکه از طریقِ ایجادِ یک «هم‌گراییِ استراتژیک» بر مدارِ ارزش‌های مشترک و منافع عالیه است.

دوم: تعاملِ منطقی و اقتدارِ مبتنی بر واقع‌بینی

دفاع مقدس به ما آموخت که «ایمان» هرگز با «تنگ‌نظری» و «انزواطلبی» قرینه نیست. اقتدارِ یک ملت در گروِ تواناییِ آن در برقراریِ روابطِ منطقی و عاقلانه با جهان است. تعامل با دیگر کشورها نباید از موضعِ ضعف یا از مسیرِ تکفیر و غلو باشد، بلکه باید بر پایه‌یِ «قوه عقل» و «مصلحتِ عالیه» استوار گردد. ما نیازمندِ نوعی «دیپلماسیِ اقتدارمند» هستیم که در آن، از یک سو ارزش‌های بنیادین و حاکمیتِ ملی صیانت شود و از سوی دیگر، با درکِ دقیق از معادلاتِ بین‌المللی، فرصت‌های همکاری و توسعه را از دست ندهیم.

تعامل منطقی، به معنایِ پذیرشِ واقعیت‌ها و مدیریتِ آن‌هاست، نه تسلیم در برابرِ آن‌ها. همان‌گونه که در دوران دفاع، مدیریتِ بحران با ترکیبی از «صبرِ استراتژیک» و «اقدامِ قاطعانه» صورت گرفت، امروز نیز امت اسلامی باید در عرصه‌یِ بین‌المللی، میانِ «صلحِ مبتنی بر قدرت» و «تعاملِ مبتنی بر اصول» موازنه برقرار کند.

فرجام سخن

هفته‌یِ دفاع مقدس، یادآورِ این حقیقت است که عزت، نه در تکیه بر ابزارهای مادیِ صرف، بلکه در تکیه بر «وحدتِ درونی» و «خردِ جمعی» است. تنها با بازسازیِ پیوندهای درونی و اتخاذِ رویکردی هوشمندانه در مواجهه با جهان، می‌توان از مرحله‌یِ «دفاع» به مرحله‌یِ «پیشرو بودن» در عرصه‌یِ تمدنِ بشری گام برداشت.

فرارسیدن هفته دفاع مقدس، بر فخر آفرینان و سلحشوران گرامی باد

علی احمد پناهی،دانشیار پژوهشگاه حوزه و دانشگاه