رعب الهی، سلاح برنده پیامبر(ص) در برابر دشمن است

حجت‌الاسلام علی اکبر اسدی مقدم، از مبلّغان شهرستان آمل در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری، با اشاره به شرایط جنگی کشور و لزوم بازخوانی سیره نبوی، اظهار داشت: ایجاد رعب و وحشت در دل دشمنان، یکی از خصایص ویژه‌ای است که خداوند متعال تنها به پیامبر اکرم (ص) عطا فرمود تا به وسیله آن، دشمنان توحید را از پای درآورد.

رعب الهی؛ سلاح ویژه پیامبر اکرم (ص)

کارشناس دینی با استناد به آیه «سَنُلْقِی فِی قُلُوبِ الَّذِینَ کَفَرُوا الرُّعْبَ»، تصریح کرد: این وعده الهی مایه دل‌گرمی مؤمنان است و علت دچار شدن دشمنان به این وحشت، شرک به خدا و اتکای آن‌ها به برهان‌های پوچ و مادی است.

وی با بررسی وقایع غزوه احد، خاطرنشان کرد: لشکریان اسلام در آغاز نبرد، با تکیه بر وعده الهی و صبر، غلبه کامل یافتند و دشمن را به استیصال کشاندند؛ اما این پیروزی زمانی متوقف شد که تیراندازان مامور حفظ دره، با دچار شدن به «ضعف رأی» و طمع در غنیمت، مراکز خود را رها کردند. اتفاقاتی که پس از آن رخ داد و حمله خالد بن ولید از پشت سر، نتیجه مستقیم نافرمانی از دستور پیامبر (ص) و تشتت کلمه در میان سپاه اسلام بود.

حجت‌الاسلام اسدی مقدم با تحلیل واژه «فشل» در آیات قرآن، تصریح کرد: لغزش تیراندازان در جنگ احد ناشی از ترس نبود، بلکه طمع به دنیا آن‌ها را به حرکت واداشت. در آن لحظات، جامعه مسلمانان به دو دسته تقسیم شد؛ گروهی که هدفشان دنیا و گروهی دیگر، در پی رضایت آخرت بودند. این تنازع و اختلاف در هدف، باعث سستی در صفوف شد و در نهایت منجر به هزیمت و شهادت جمعی از اصحاب گردید.

امتحان الهی در پسِ شکست‌های ظاهری

مبلّغ شهرستان آمل گفت: خداوند پس از وقوع نافرمانی و اختلاف، مؤمنان را از نبرد بازداشت تا آن‌ها را بیازماید. هدف از این ابتلا، سنجش میزان ایمان، صبر و خالص‌سازی قلوب بود تا مشخص شود چه کسی در مسیر حق راسخ است و چه کسی در برابر وسوسه‌های دنیوی لغزش می‌کند؛ بنابراین، هرگونه تغییر در نتیجه میدان نبرد، پیامی برای بازنگری در میزان اطاعت از فرماندهی الهی و پیامبر (ص) است.

وی با تحلیل فلسفه ابتلا در میدان نبرد، تصریح کرد: قوی‌ترین عامل برای سنجش ایمان در امتحان‌های عمومی، «اختلاف دل‌ها» است. نزول بلایای عمومی در چنین شرایطی، ابزاری برای تمایز است تا مؤمن از منافق، و مؤمن راسخ‌الایمان از مؤمن متلون و سست‌ ایمان بازشناخته شود. در شرایط فشار و بحران است که مشخص می‌شود ایمان هر فرد در چه درجه‌ای از استقامت قرار دارد و در چه سطحی از فشار، گسست می‌یابد.

کارشناس دینی با اشاره به رحمت بی‌کران الهی، خاطرنشان کرد: با وجود تمامی لغزش‌ها و خطاهای رخ داده در جنگ احد، خداوند متعال به فضل و کرم خود از خطای مؤمنان صرف‌نظر کرد و با استناد به آیه «وَ لَقَدْ عَفا عَنْکُمْ»، همه آنان را مورد بخشش و عفو قرار داد تا درس بزرگی از رحمت الهی در کنار عدالت او دریافت کنند.

حجت‌الاسلام اسدی مقدم با بررسی دقیق واژگان آیه «إِذْ تُصْعِدُونَ»، به تفاوت میان «صعود» و «اصعاد» اشاره کرد و اظهار داشت: در حالی که صعود به معنای بالا رفتن به نقطه بلند است، «اصعاد» در این آیه به معنای دور شدن و رفتن به سوی افق است. این عبارت نشان‌دهنده وضعیت بحرانی سپاه اسلام در آن لحظه است؛ زمانی که بسیاری از نیروها بدون التفات به دیگران و در حالی که رسول خدا (ص) از پشت سر آن‌ها را فرا می‌خواند، راه فرار و دور شدن را پیش گرفته بودند.

مبلّغ شهرستان آمل با استدلال بر آیات، خاطرنشان کرد: صدای پیامبر(ص) که در میان سپاه می‌پیچید، گواه بر این است که خبر کشته شدن ایشان پس از شروع فرار منتشر شد و باعث تزلزل بیشتر شد. با این حال، بر اساس آیه «وَ سَیَجْزِی اللَّهُ الشَّاکِرِینَ»، تمام مسلمانان دچار لغزش نشدند و گروهی از مؤمنان راسخ، در تمام مراحل نبرد و حتی پس از انتشار شایعه قتل پیامبر (ص)، ذره‌ای تزلزل در اراده نداشتند و قدمی جهت فرار برنداشتند.

تبدیل «غم دنیا» به «غم ندامت»؛ موهبتی الهی

کارشناس دینی در تحلیل عبارت «فَأَثابَکُمْ غَمًّا بِغَمٍّ»، به نکته‌ای روان‌شناختی و تربیتی اشاره کرد و گفت: خداوند در واقع اندوهی را جایگزین اندوه دیگر کرد. غم اول، اندوهی ناپسند بود که ناشی از دست دادن غنایم یا تأمل در مصیبت‌های دنیوی بود. اما غم دوم، «اندوه ندامت» بود؛ حسرتی که مؤمنان بابت طمع به دنیا و یاری نکردن پیامبر (ص) در دل داشتند.

وی با اشاره به تبدیل الهی از غم دنیا به غم ندامت، تصریح کرد: این تبدیل، در حقیقت، یک «پاداش» و موهبت الهی بود؛ زیرا اندوه ندامت، انسان را از دلبستگی به دنیا می‌رهاند و او را به سوی توبه و اصلاح مسیر هدایت می‌کند تا دیگر برای آنچه از دست رفته یا آنچه بر سرش آمده، دچار حزن مذموم نشود.

حجت‌الاسلام اسدی مقدم در تبیین واکنش‌های متفاوت سپاه اسلام پس از بحران، اظهار داشت: گروهی از مسلمانان که از لغزش و فرار خود پشیمان شده بودند، با قلبی غمگین به سوی رسول خدا (ص) بازگشتند و پیرامون ایشان حلقه زدند. وی اشاره کرد که این بازگشت زمانی رخ داد که پیامبر (ص) از میان جمعیت فشرده مشرکین جدا شده و به پناهگاه کوه بازگشته بود و فراریان با یقین به زنده بودن ایشان، دوباره صفوف را منظم کردند.

وی با تحلیل عبارت «وَ طائِفَةٌ قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنْفُسُهُمْ»، تصریح کرد: در مقابل گروه اول، طیف دیگری از مسلمانان بودند که تنها به فکر حفظ جان مادی خود بودند و تمام فکر و ذکرشان نجات از میدان بود. این گروه را نباید با «منافقین» یکی دانست؛ زیرا منافقان کسانی بودند که از همان ابتدای امر و پیش از شروع جنگ، خود را کنار کشیده و از سپاه جدا شده بودند.

کارشناس دینی افزود: گروه دوم، هرچند در زمره منافقان نبودند، اما در سطح ایمانشان دچار سستی شدیدی بودند و در لحظات سخت، دلبستگی به دنیا و ترس از مرگ بر ایمانشان غلبه کرد. این تفکیک دقیق قرآن کریم نشان می‌دهد که در هر بحران، طیف‌های مختلفی از باور وجود دارد و تنها کسانی به آرامش و عفو الهی دست می‌یابند که سریعاً مسیر خود را اصلاح کرده و به سوی رهبری بازگردند.

ارتباط میان توبه و دریافت فضل الهی

حجت‌الاسلام اسدی مقدم خاطرنشان کرد: از آنجا که «فرار از زحف» (پشت کردن به جنگ) یکی از گناهان کبیره است و انسان را از رحمت خدا دور می‌کند، حاشا که فضل الهی بدون توبه شامل حال کسی شود. خداوند متعال، ابتدا غم‌های بیهوده و ناپسند را به غم‌های صحیح (ندامت) مبدل کرد و سپس امنیتی را بر دل‌های توبه‌کاران نازل نمود. این ترتیب، نشان می‌دهد که رحمت و عفو الهی، تنها زمانی متجلی می‌شود که بنده با پذیرش خطای خود و بازگشت صادقانه، زمینه‌ساز دریافت فضل خدا گردد. بنابراین، آرامش پس از بحران، در حقیقت پاداش توبه و بازگشت به سوی فرماندهی الهی است.