به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، حجت‌الاسلام‌والمسلمین سیدحسن ضیائی در درس اخلاق طلاب مدرسه علمیه حضرت موسی‌بن‌جعفر(علیه‌السلام)، با تبیین نسبت میان علم، معرفت و اخلاق، اظهار داشت: علم به‌تنهایی برای رسیدن انسان به کمال کافی نیست و در کنار آگاهی علمی، باید معرفت و شناخت دقیق نیز در انسان شکل بگیرد.
وی با اشاره به تقسیم‌بندی علوم به علوم حسی و تجربی، عقلی و شهودی، افزود: بخش قابل توجهی از علوم در حوزه علوم طبیعی و انسانی قرار می‌گیرد و در هر یک از این عرصه‌ها نیز شاخه‌های متعددی وجود دارد.
حجت‌الاسلام‌والمسلمین ضیائی ادامه داد: در علوم مهندسی نیز رشته‌های مختلفی همچون فیزیک نظری و کاربردی، مهندسی برق، مکانیک، برنامه‌نویسی، دینامیک، ترمودینامیک، علوم مواد و دیگر شاخه‌ها وجود دارد و طلبه و دانشجوی مسلمان باید در رشته علمی خود به شناخت و تخصص برسد.
علم بدون معرفت، انسان را به شناخت دقیق نمی‌رساند
وی با تأکید بر اینکه علم باید همراه با معرفت باشد، تصریح کرد: ممکن است انسان نسبت به یک موضوع اطلاعات داشته باشد، اما شناخت دقیق و عمیق از آن نداشته باشد؛ بنابراین باید میان «علم» و «معرفت» تفاوت قائل شد.
حجت‌الاسلام‌والمسلمین ضیائی با اشاره به ضرورت شناخت دقیق در مسائل علمی و دینی، اظهار داشت: انسان باید در هر حوزه‌ای که فعالیت می‌کند، شناخت خود را افزایش دهد و در کنار تحصیل علوم، نسبت به موضوع مورد مطالعه معرفت پیدا کند.
وی با بیان اینکه شناخت انسان از خود نیز باید دقیق باشد، افزود: در معارف اسلامی، شناخت نفس زمینه شناخت پروردگار معرفی شده است و انسان باید نسبت خود را با خداوند، هدایت الهی و مسیر معرفت به‌درستی بشناسد.
این استاد حوزه با اشاره به جایگاه پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) و اهل‌بیت(علیهم‌السلام) در منظومه معرفتی اسلام، ادامه داد: پس از پیامبران الهی، چهارده معصوم(علیه‌السلام) به‌عنوان حجت‌های الهی، مسیر هدایت و معرفت را برای انسان روشن کرده‌اند و شناخت آنان باید در زندگی علمی و عملی انسان مورد توجه قرار گیرد.
پرسش‌های علمی باید از مراجع حقیقی علم دنبال شود
وی با تأکید بر ضرورت رجوع به معارف اهل‌بیت(علیهم‌السلام)، اظهار داشت: اگر انسان در موضوعی علم و آگاهی ندارد، باید از اهل علم و صاحبان معرفت سؤال کند و در مسائل دینی و علمی، پرسش خود را بر اساس آیات قرآن و معارف اهل‌بی‌تفاوت(ع) دنبال کند.
حجت‌الاسلام‌والمسلمین ضیائی با اشاره به آیه «فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ إِنْ کُنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ»، تصریح کرد: انسان در برابر مجهولات علمی خود نباید به حدس، برداشت شخصی، سطحی‌نگری یا تقلید کورکورانه بسنده کند، بلکه باید برای رسیدن به پاسخ صحیح، به مرجع معتبر علم و معرفت مراجعه کند.
وی با بیان اینکه چهارده معصوم(علیهم‌السلام) دارای علوم کامل هستند، افزود: انسان هر اندازه در یک رشته علمی تخصص پیدا کند، همچنان با مجهولات فراوانی روبه‌رو است؛ زیرا استعداد، حافظه، توانایی و عمر انسان محدود است، اما علم معصوم(علیه‌السلام) محدود به این حدود نیست.
وی ادامه داد: طلبه و دانشجو باید تلاش کند سرمایه جوانی و ظرفیت علمی خود را به‌درستی به کار گیرد و آن را با نظریه‌های فرضی، برداشت‌های سطحی و تقلیدهای کورکورانه از دیگران از بین نبرد.
اقتدار علمی با تکیه بر ظرفیت‌های حوزه و دانشگاه
حجت‌الاسلام‌والمسلمین ضیائی با تأکید بر ضرورت دستیابی به اقتدار علمی، اظهار داشت: حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها باید در رشته‌های مختلف علمی به تخصص و مرجعیت برسند و متخصصان هر رشته با یکدیگر همکاری کنند تا بتوانند در آن حوزه علمی حرفی برای گفتن داشته باشند.
وی افزود: جامعه اسلامی نباید در عرصه‌های علمی و صنعتی همواره در جایگاه مصرف‌کننده یا مونتاژکار قرار داشته باشد، بلکه باید ظرفیت‌های علمی خود را به مرحله‌ای برساند که دیگران برای دستیابی به پاسخ پرسش‌های علمی خود به دانشمندان این کشور مراجعه کنند.
این استاد حوزه با اشاره به اهمیت شناخت استعدادها و شکوفایی ظرفیت‌های علمی، تصریح کرد: طلاب و دانشجویان باید استعداد خود را شناسایی کرده و مسیر رشد علمی را تا رسیدن به جایگاه نخبگی و تخصص دنبال کنند.
وی با بیان اینکه این مسیر باید در حوزه و دانشگاه دنبال شود، ادامه داد: اگر انسان در کنار علم، معرفت خود را نیز افزایش دهد، می‌تواند در عرصه‌های مختلف علمی و در داخل و خارج از کشور حضور مؤثر داشته باشد.
علم نافع باید با اخلاق و عمل همراه باشد
حجت‌الاسلام‌والمسلمین ضیائی در ادامه با تبیین مفهوم اخلاق، اظهار داشت: اخلاق به رفتار انسان مربوط می‌شود و انسان باید تلاش کند رفتارهای خود را بر اساس الگوی معصومان(علیهم‌السلام) تنظیم کند.
وی افزود: علم، بصیرت، معرفت و یقین، هر یک جایگاه خود را دارند و انسان باید در کنار تحصیل علم، به این ابعاد نیز توجه داشته باشد تا در تصمیم‌گیری‌ها و رفتارهای خود دچار خطای محاسباتی نشود.
وی با اشاره به ضرورت توجه به عمر و جوانی، تصریح کرد: کسی که برای خود، عمر و جوانی‌اش ارزش قائل است، باید گفتار، کردار، رفتار، اعمال، حرفه، تحصیل، تدریس، مطالعه، تحقیق و پژوهش خود را در مسیر صحیح قرار دهد.
حجت‌الاسلام‌والمسلمین ضیائی با تأکید بر لزوم توجه به اخلاق عملی، ادامه داد: انسان باید در رفتار خود از الگوهای اخلاقی اهل‌بیت(علیهم‌السلام) پیروی کند و به جای اکتفا به شناخت و اطلاعات، در مسیر رسیدن به مکارم اخلاقی حرکت کند.
وی همچنین با اشاره به ضرورت توجه به سلامت جسم و روان، بر رعایت نکات بهداشتی و توجه به سلامت بدن تأکید کرد و گفت: در کنار توجه به سلامت جسم، باید مراقب سلامت روان، اخلاق، عمر و جوانی نیز بود.
این استاد حوزه با اشاره به ظرفیت‌های علمی موجود در معارف اسلامی، اظهار داشت: در حوزه‌هایی مانند پزشکی، پیراپزشکی، فیزیک، علوم بنیادی و دیگر عرصه‌های علمی نیز باید ظرفیت‌های موجود در منابع اسلامی مورد توجه و بررسی قرار گیرد و نباید بدون تحقیق درباره ظرفیت‌های علمی اسلام اظهار نظر کرد.
وی در پایان تأکید کرد: انسان باید علم خود را افزایش دهد، معرفت خود را نسبت به معارف اهل‌بیت(علیهم‌السلام) تقویت کند و در مسیر علم نافع، بصیرت، یقین و اخلاق حرکت کند تا بتواند از ظرفیت‌های علمی و معنوی خود به‌درستی استفاده کند.
نظر شما