به گزارش خبرگزاری حوزه از اصفهان، نشست پژوهشی با موضوع «پژوهشگران اسلامی دوران معاصر در غرب» پیش از ظهر امروز با سخنرانی حجت‌الاسلام والمسلمین مجید هادی‌زاده و حضور جمعی از طلاب و علاقه‌مندان به مباحث پژوهشی و اندیشه‌های اسلامی، در مدرسه علمیه امام صادق(ع) چهارباغ اصفهان برگزار شد.
استشراق و ضرورت شناخت روشمند میراث علمی جهان اسلام
حجت‌الاسلام والمسلمین هادی‌زاده در این نشست، با بررسی پیشینه مطالعات اسلامی در غرب، به گستردگی پژوهش‌های مستشرقان درباره تاریخ، فرهنگ، معماری، شخصیت‌های علمی و میراث مکتوب جهان اسلام اشاره کرد و گفت: بخش قابل توجهی از شناخت امروز ما از برخی ابعاد میراث تاریخی و فرهنگی، حاصل پژوهش‌هایی است که طی دو قرن اخیر در مراکز علمی غرب انجام شده است.
وی با اشاره به ضرورت ارزیابی انتقادی این مطالعات افزود: شناخت اسلام در برخی جریان‌های اسلام‌پژوهی غربی، از ابتدا با پیش‌فرض‌های خاص تاریخی و اعتقادی همراه بوده و در مواردی، این پیش‌فرض‌ها به طرح نظریه‌هایی درباره تاریخ اسلام، سیره پیامبر اکرم(ص) و خاستگاه برخی باورها و مناسک اسلامی انجامیده است. ازاین‌رو، آشنایی با مبانی، روش‌ها و نتایج این پژوهش‌ها برای محققان مسلمان ضروری است.
تسلط بر زبان‌ها و مطالعه متون؛ دو ضرورت بنیادین پژوهش حوزوی
این پژوهشگر حوزوی، تسلط بر زبان‌های مختلف و انس مستمر با متون تاریخی و علمی را از ویژگی‌های برجسته شماری از اسلام‌پژوهان غربی دانست و بر ضرورت تقویت این دو مهارت در حوزه‌های علمیه تأکید کرد.
وی با اشاره به اهمیت دانش واژگان در کنار قواعد زبان عربی اظهار داشت: فراگیری قواعد صرف و نحو، بدون برخورداری از گنجینه لغوی گسترده و توانایی فهم و تحلیل متون، برای دستیابی به پژوهش عمیق کافی نیست. طلاب باید علاوه بر دروس متداول، مطالعه متون تاریخی، ادبی و علمی را نیز در برنامه آموزشی خود قرار دهند.
حجت الاسلام و المسلمین هادی‌زاده همچنین با تأکید بر اهمیت مطالعه کامل متون درسی و پرهیز از بسنده کردن به بخش‌های منتخب، تصریح کرد: توانایی فهم مستقیم متون، زمینه را برای تحلیل دقیق‌تر اندیشه‌ها و تولید پژوهش‌های علمی مستقل فراهم می‌کند.
نقد جریان‌های اسلام‌پژوهی غربی و بازنمایی یک‌سویه از اسلام و تشیع
رئیس مرکز تخصصی حوزه علمیه اصفهان در ادامه، به برخی رویکردهای معاصر در مطالعات اسلامی غرب اشاره کرد و توضیح داد: در بخشی از این مطالعات، تشیع با تأکید افراطی بر برداشت‌های باطنی و غالیانه معرفی می‌شود؛ در رویکردی دیگر، اسلام عمدتاً در قالب عرفان و تصوف بازنمایی می‌شود و در جریان دیگری، خشونت و منازعه به‌عنوان مؤلفه اصلی هویت اسلامی مورد توجه قرار می‌گیرد.
وی با اشاره به آثار برخی پژوهشگران و مراکز علمی غربی در حوزه تشیع، تصوف، اندیشه‌های کلامی و تاریخ اسلام خاطرنشان کرد: مسئله اصلی، صرف انجام پژوهش درباره این موضوعات نیست، بلکه گاه انتخاب گزینشی موضوعات و تعمیم برخی دیدگاه‌ها به کلیت اسلام و تشیع، تصویری ناقص یا یک‌سویه از این سنت دینی ارائه می‌دهد.
حجت الاسلام و المسلمین هادی‌زاده تأکید کرد: شناخت جامع اسلام مستلزم مراجعه به قرآن کریم، سیره پیامبر اکرم(ص)، معارف اهل‌بیت(ع) و میراث معتبر علمی مسلمانان است و نمی‌توان هویت یک دین را صرفاً بر پایه آثار یک جریان فکری یا بخشی از میراث آن تعریف کرد.
ضرورت حضور فعال پژوهشگران مسلمان در عرصه جهانی اسلام‌پژوهی
وی با اشاره به گستردگی فعالیت دانشگاه‌ها و مؤسسات پژوهشی غرب در حوزه مطالعات اسلامی، بر ضرورت تقویت سهم پژوهشگران مسلمان در تولید دانش و معرفی مستند اسلام به جهان تأکید کرد.
رئیس مرکز تخصصی حوزه علمیه اصفهان با بیان اینکه برخی مراکز علمی غرب، منابع و متون اسلامی را در بازه‌های زمانی طولانی و با بهره‌گیری از امکانات گسترده پژوهشی بررسی کرده‌اند، افزود: لازم است حوزه‌های علمیه نیز با برنامه‌ریزی بلندمدت، تربیت پژوهشگران متخصص و حمایت از تحقیقات عمیق و مستمر، در این عرصه حضوری مؤثرتر داشته باشند.
وی در این زمینه، به نمونه‌هایی از پژوهش‌های گسترده درباره تاریخ اندیشه اسلامی، متون تراجم و زندگی‌نامه دانشمندان و نیز آثار عرفانی اشاره کرد و این فعالیت‌ها را یادآور اهمیت سرمایه‌گذاری پایدار بر پژوهش‌های بنیادین دانست.
تقویت بنیان‌های اعتقادی و قرآنی؛ لازمه تربیت پژوهشگر توانمند
حجت الاسلام و المسلمین هادی‌زاده در بخش دیگری از سخنان خود، با تشبیه جایگاه طلبه به مرزبانی از دین، اظهار داشت: طلبه باید خود را برای پاسداری علمی از معارف دینی آماده کند و این مسئولیت، مستلزم برخورداری از دانش کافی، آمادگی فکری و شناخت دقیق مبانی اعتقادی است.
وی با تأکید بر ضرورت توجه به علم کلام، مباحث اعتقادی و شناخت قرآن کریم افزود: آشنایی عمیق با معارف قرآنی و توانایی تبیین مفاهیم دینی، از نیازهای اساسی طلاب است و نباید به آشنایی سطحی با متون یا فراگیری محدود مطالب درسی اکتفا کرد.
این پژوهشگر حوزوی همچنین مطالعه آثار معتبر اعتقادی، از جمله کتاب «کلمات طیّب» مرحوم آیت‌الله طیب، و انس بیشتر با قرآن کریم را از جمله راهکارهای تقویت بنیان‌های علمی و اعتقادی طلاب برشمرد.
احیای سنت مطالعه ادبی و علمی در حوزه علمیه اصفهان
وی در ادامه، با اشاره به جایگاه تاریخی مدرسه علمیه امام صادق(ع) چهارباغ و پیشینه علمی حوزه اصفهان، بر ضرورت احیای سنت مطالعه گسترده در علوم ادبی، بلاغی، تاریخی و عقلی تأکید کرد.
حجت الاسلام و المسلمین هادی‌زاده مطالعه آثاری همچون «گلستان» سعدی را در تقویت توانایی سخن گفتن، فهم مفاهیم اخلاقی و ارتقای قدرت بیان مؤثر دانست و یادآور شد: بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی حوزه، مستلزم توجه هم‌زمان به آموزش متعارف، مطالعه مستقل و پرورش توانایی تحلیل و نگارش است.
وی همچنین با اشاره به سابقه علمی مدرسه علمیه امام صادق(ع) چهارباغ و حضور عالمان و مدرسان برجسته در این مدرسه، بر اهمیت توجه به ظرفیت‌های تاریخی و علمی حوزه اصفهان تأکید کرد.
بهره‌گیری از فرصت جوانی و پیوند تحصیل علمی با معنویت
رئیس مرکز تخصصی حوزه علمیه اصفهان در ادامه طلاب جوان را به بهره‌گیری از فرصت تحصیل، مطالعه مستمر و تقویت بنیه علمی توصیه کرد و گفت: دوران جوانی فرصت ارزشمندی برای فراگیری علوم و شکل‌دهی به توانمندی‌های پژوهشی است و باید پیش از کاهش فرصت و توان مطالعه، برای دستیابی به دانش عمیق و ماندگار تلاش کرد.
وی با تأکید بر اهمیت ارتباط معنوی با حضرت ولی‌عصر(عج)، پیوند میان تلاش علمی، تقویت اعتقادات و توجه معنوی را از عوامل مؤثر در پیمودن مسیر طلبگی دانست.
این نشست با طرح توصیه‌هایی درباره مطالعه دقیق متون درسی، تقویت دانش زبان و لغت، گسترش مطالعات قرآنی و اعتقادی و ضرورت ورود جدی‌تر پژوهشگران مسلمان به عرصه جهانی اسلام‌پژوهی به پایان رسید.
نظر شما