به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، حجت‌الاسلام والمسلمین مروی، تولیت آستان قدس رضوی، در نخستین پیش‌نشست کنگره ملی دانشمند شهید آیت‌الله مفتح که در محل بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی برگزار شد، با اشاره به جایگاه علمی، اجتماعی و انقلابی این شهید اظهار کرد: سخن گفتن از شخصیتی چون شهید مفتح، در حقیقت سخن گفتن از یک فرد نیست، بلکه سخن از یک جریان فکری، رویکردی تحول‌آفرین و الگویی عملی در پیوند میان ایمان دینی و مسئولیت اجتماعی است.
وی با قدردانی از برگزارکنندگان این پیش‌نشست و فرزند شهید مفتح، بر ضرورت توجه بیشتر به ابعاد شخصیتی این عالم شهید تأکید کرد و افزود: حقیقتاً جای چنین جلسه‌ای در طول سال‌های گذشته خالی بود و به نظر می‌رسد شخصیت شهید مفتح تا حدودی مورد غفلت قرار گرفته است. از فرزند فاضل ایشان و همه عزیزانی که در این اقدام خیر و برگزاری این برنامه نقش داشته‌اند، صمیمانه تشکر و قدردانی می‌کنم.
تولیت آستان قدس رضوی با اشاره به خاطرات خود از دیدار با شهید مفتح در سال‌های پیش از پیروزی انقلاب اسلامی ادامه داد: در دوران نوجوانی، در مسجد قبا به زیارت ایشان می‌رفتیم. در سال‌های ۱۳۵۵ و ۱۳۵۶ نیز که ایشان برای تدریس در حوزه به قم می‌آمدند، در برخی محافل توفیق داشتیم از نزدیک ایشان را زیارت کنیم.
شهید مفتح؛ عالمی دغدغه‌مند در تربیت نسل جوان
حجت‌الاسلام والمسلمین مروی با بیان اینکه شهید مفتح از عالمان ژرف‌اندیشی بود که رسالت دین را فراتر از محراب و محورهای سنتی می‌دید، اظهار کرد: ایشان با درک دقیق مقتضیات عصر خود، دین را در متن جامعه، دانشگاه و میدان مبارزه با طاغوت دنبال می‌کرد. این شهید بزرگوار، افزون بر جایگاه روحانی خود، شناخت خوبی از مسائل و آسیب‌های اجتماعی روزگارش داشت و با بهره‌گیری از معارف اهل‌بیت(علیهم‌السلام)، در پی درمان این آسیب‌ها بود.
وی تربیت نوجوانان و جوانان را یکی از محورهای اساسی فعالیت‌های شهید مفتح دانست و افزود: ایشان که در مکتب امام راحل(ره) و علامه طباطبایی(ره) پرورش یافته بود، اهتمام جدی به تربیت نسل جوان داشت. شهید مفتح، شهید باهنر و شهید بهشتی از جمله شخصیت‌هایی بودند که دغدغه‌ای جدی نسبت به نسل نوجوان و جوان داشتند و اهمیت این موضوع را به‌درستی تشخیص داده بودند.
تولیت آستان قدس رضوی با اشاره به فعالیت‌های این شهیدان در عرصه تألیف کتاب‌های دینی و فعالیت‌های آموزشی بیان کرد: در دوره‌ای که شهید باهنر، شهید بهشتی و دیگر شخصیت‌های همراه آنان در زمینه تألیف کتاب‌های دینی برای نظام آموزش‌وپرورش فعالیت می‌کردند، مسیر مبارک و آموزنده‌ای برای تربیت دینی نسل جوان دنبال می‌شد؛ مسیری که رژیم پهلوی پس از پی بردن به اهمیت آن، درصدد توقفش برآمد.
وی با تأکید بر اهتمام شهید مفتح به افزایش دانش دینی و تهذیب اخلاقی جوانان تصریح کرد: ایشان از هر فرصتی برای ارتقای معرفت دینی و تربیت اخلاقی نسل جوان بهره می‌برد و با استفاده از روش‌های مؤثر و نفوذ کلام خود، در این مسیر گام برمی‌داشت.
تشکیلات‌سازی برای ترویج معارف اسلامی و تبدیل مسجد به پایگاه اجتماعی
حجت‌الاسلام والمسلمین مروی، سامان‌دهی نیروها و ایجاد تشکیلات برای ترویج معارف اسلامی را از دیگر محورهای فعالیت شهید مفتح برشمرد و گفت: ایشان در تهران و قم، با ایجاد و هدایت کانون‌های تربیتی و انجمن‌های اسلامی، تلاش می‌کرد در برابر جریان‌های انحرافی، مجموعه‌ای منسجم و برخوردار از پیوند معنوی برای پیشبرد اهداف مبارزات اسلامی شکل دهد.
وی با اشاره به راه‌اندازی مجمع علمی اسلام‌شناسی در قم و همکاری شهید مفتح در تأسیس دبیرستان دین و دانش با شهید بهشتی، افزود: این شهید بزرگوار در تهران نیز از طریق ارتباط با انجمن‌های اسلامی معلمان، پزشکان و مهندسان، در شکل‌گیری ساختارهای مدنی و تشکیلاتی برای جوانان نقش داشت.
تولیت آستان قدس رضوی ادامه داد: این رویکرد زمینه‌ای برای کسب معارف اسلامی از سوی جوانانی فراهم می‌کرد که در معرض هجمه‌های فکری و فرهنگی ناشی از جریان‌های حاکم بر جامعه آن روز، از جمله تفکرات مارکسیستی، قرار داشتند.
وی تبدیل مسجد به پایگاهی برای فعالیت‌های اجتماعی را از دیگر ویژگی‌های برجسته شهید مفتح دانست و اظهار کرد: در نگاه ایشان، مسجد صرفاً محلی برای عبادت‌های فردی نبود، بلکه باید به کانون تربیت، گفت‌وگو و فعالیت‌های اجتماعی تبدیل می‌شد.
حجت‌الاسلام والمسلمین مروی با اشاره به فعالیت‌های شهید مفتح در مسجد جاوید و مسجد قبا بیان کرد: صندوق‌های قرض‌الحسنه، رسیدگی به نیازمندان، جلسات کتاب‌خوانی و پاسخ‌گویی به نیازهای فکری نسل جوان، از جمله فعالیت‌هایی بود که در این پایگاه‌ها دنبال می‌شد.
وی با بیان اینکه مسجد قبا با وجود محدودیت مساحت، به مرکزی شناخته‌شده در جریان مبارزات و روشنگری دینی تبدیل شده بود، افزود: هرکس در مبارزات و جریان روشنفکری دینی فعالیت داشت، مسجد قبا را می‌شناخت. این مسجد به برکت حضور شهید مفتح، در سامان‌دهی نیروها و هدایت حرکت‌های مردمی نقش مهمی ایفا کرد.
نقش شهید مفتح در مبارزات انقلابی و شکل‌گیری وحدت حوزه و دانشگاه
تولیت آستان قدس رضوی با اشاره به مبارزات سیاسی و انقلابی شهید مفتح اظهار کرد: این شهید بزرگوار در کنار فعالیت‌های علمی و اجتماعی، مبارزه‌ای مستمر با رژیم پهلوی داشت و زندان، تبعید و شکنجه را تحمل کرد. ایشان از سال‌های آغازین دهه ۱۳۴۰ و پس از واقعه پانزدهم خرداد، از پیشگامان ترویج مرجعیت و انتقال پیام‌ها و مواضع سیاسی امام خمینی(ره) به اقشار مختلف جامعه، به‌ویژه جوانان و دانشگاهیان بود.
وی با اشاره به نقش مسجد قبا در جریان مبارزات سال ۱۳۵۶ افزود: در اوج خفقان رژیم پهلوی، مسجد قبا به امامت شهید مفتح به یکی از پایگاه‌های اصلی انقلاب تبدیل شد. پس از تعطیلی حسینیه ارشاد، این مسجد از مراکزی بود که توانایی ارتباط و گفت‌وگو با نسل جوان و دانشگاهی را داشت.
حجت‌الاسلام والمسلمین مروی با بیان اینکه دعوت از متفکران و خطیبان برجسته کشور در شب‌های ماه مبارک رمضان، موجی از جوانان و دانشگاهیان را به مسجد قبا کشاند، تصریح کرد: حضور گسترده مردم در این برنامه‌ها، زمینه‌ساز شکل‌گیری حرکت‌های بزرگ انقلابی شد و ظرفیت رژیم برای مهار این موج مردمی را با چالش مواجه کرد.
وی با اشاره به نقش شهید مفتح و همراهان ایشان در برگزاری نماز عید فطر سال ۱۳۵۷ در تپه‌های قیطریه گفت: این نماز عید فطر، با ابتکار شهید مفتح و همراهی شخصیت‌هایی همچون شهید مطهری و شهید بهشتی برگزار شد و به یکی از حرکت‌های اثرگذار در مسیر انقلاب اسلامی تبدیل شد.
تولیت آستان قدس رضوی ادامه داد: خطبه‌های شهید مفتح پس از نماز عید فطر، زمینه‌ساز شکل‌گیری راهپیمایی عظیم مردمی شد؛ راهپیمایی‌ای که در تثبیت شعارهای بنیادین انقلاب اسلامی و فراهم شدن زمینه تحولات بعدی، از جمله واقعه هفدهم شهریور، نقش داشت.
وی همچنین تأسیس جامعه روحانیت مبارز و سامان‌دهی نیروهای انقلابی را از دیگر اقدامات شهید مفتح برشمرد و اظهار کرد: ایشان در کنار یارانی همچون شهید بهشتی و شهید مطهری، نقشی بی‌بدیل در شکل‌گیری تشکیلات جامعه روحانیت مبارز داشت تا نهضت اسلامی از چارچوب یک حرکت صرفاً خودجوش فراتر رود و با افق فکری مشخص و ساختاری منسجم به مسیر خود ادامه دهد.
حجت‌الاسلام والمسلمین مروی با تأکید بر اهمیت وحدت حوزه و دانشگاه گفت: این شعار، شعاری بسیار ارزشمند است و اگر گفته شود یکی از اهداف اساسی انقلاب اسلامی، تحقق وحدت حوزه و دانشگاه بوده است، سخنی به گزاف گفته نشده؛ هرچند هنوز تا تحقق کامل این هدف فاصله داریم.
وی افزود: حوزه و دانشگاه دو مجموعه اثرگذار در تربیت و هدایت جامعه هستند و وحدت این دو، زمینه‌ساز تربیت صحیح جامعه در مسیر اسلامی است.
تولیت آستان قدس رضوی با اشاره به شناخت شهید مفتح از تلاش‌های رژیم پهلوی برای ایجاد شکاف میان دانشگاه و حوزه اظهار کرد: ایشان به‌خوبی دریافته بود که اگر علم روز با تقوا و حکمت دینی پیوند نخورد، دانشگاه می‌تواند به بستری برای هویت‌زدایی تبدیل شود و اگر حوزه از ادبیات و نیازهای دنیای جدید بی‌خبر بماند، جوانان در معرض جذب شدن به مکاتب فکری شرق و غرب قرار خواهند گرفت.
وی با اشاره به تحصیلات حوزوی شهید مفتح و اخذ دکترای الهیات از دانشگاه تهران تصریح کرد: ایشان در عمل به پلی ارتباطی میان حوزه و دانشگاه تبدیل شد و به همین دلیل، سالروز شهادت وی به‌عنوان روز وحدت حوزه و دانشگاه نام‌گذاری شده است.
احیای دانشکده الهیات؛ تلاش برای ارتقای مرجعیت علمی شیعه
حجت‌الاسلام والمسلمین مروی، احیای دانشکده الهیات دانشگاه تهران پس از پیروزی انقلاب اسلامی را از مهم‌ترین و درخشان‌ترین فعالیت‌های شهید مفتح دانست و اظهار کرد: ایشان با نگاهی تحولی درصدد بود این دانشکده را به جایگاهی علمی برساند که از مرجعیت و اعتبار گسترده‌ای در جهان اسلام برخوردار باشد.
وی با اشاره به اهمیت این مسئولیت در نگاه شهید مفتح افزود: ایشان از امام خمینی(ره) درخواست کرده بود که مسئولیتی جز ریاست دانشکده الهیات نداشته باشد؛ چراکه اهمیت مراکز علمی و نقش دانشگاه در تربیت دینی و فکری جامعه را به‌خوبی درک کرده بود.
تولیت آستان قدس رضوی در ادامه، با اشاره به خاطره‌ای از شهید بهشتی بیان کرد: در سال ۱۳۶۰، زمانی که در قوه قضائیه مشغول فعالیت بودیم، به همراه جمعی از دوستان به منزل شهید بهشتی در اصفهان رفتیم. در آن هنگام، عده‌ای که تحت تأثیر تبلیغات منافقین قرار گرفته بودند، در بیرون از محل حضور داشتند و علیه ایشان شعار می‌دادند.
وی ادامه داد: در جریان گفت‌وگو با شهید بهشتی، ایشان بیان کرد که اگر مسئولیت قوه قضائیه را امام خمینی(ره) بر عهده ایشان نگذاشته بود، به قم بازمی‌گشت و مدیریت حوزه را بر عهده می‌گرفت. این سخن نشان می‌داد که ایشان نیز همچون شهید مفتح، اهمیت مراکز علمی و ضرورت توجه به حوزه و دانشگاه را به‌خوبی درک کرده بود.
حجت‌الاسلام والمسلمین مروی با اشاره به ظرفیت‌های شهید مفتح و شهید بهشتی برای تحول در مراکز علمی کشور اظهار کرد: این شخصیت‌ها سرمایه‌هایی بزرگ، بی‌نظیر و بی‌بدیل بودند و شهادت آنان، جامعه را از وجود شخصیت‌هایی اثرگذار محروم کرد.
وی با بیان اینکه شهید مفتح برای ایجاد دانشکده‌ای متمایز و برخوردار از جایگاه علمی ممتاز تلاش می‌کرد، افزود: ایشان از طریق طراحی نظامی کارآمد برای گزینش دانشجویان، زمینه جذب جوانان نخبه از رشته‌های مختلف دانشگاهی را فراهم کرد.
تولیت آستان قدس رضوی ادامه داد: بسیاری از دانشجویانی که در دوره شهید مفتح جذب دانشکده الهیات شدند، پیش‌تر در رشته‌های فنی و پزشکی تحصیل می‌کردند، اما با تغییر رشته، به تحصیل در حوزه معارف اسلامی روی آوردند.
وی دعوت از علمای طراز اول حوزه علمیه و استادان نخبه دانشگاهی برای تدریس در دوره کارشناسی، از همان ترم نخست تحصیل دانشجویان، را از دیگر اقدامات شهید مفتح دانست و تصریح کرد: بهره‌مندی دانشجویان از محضر چنین استادانی، از همان ابتدای تحصیل، نگرش و چشم‌انداز روشنی برای آنان ایجاد می‌کرد و زمینه گرایش جدی‌تر به معارف اسلامی را فراهم می‌ساخت.
حجت‌الاسلام والمسلمین مروی با اشاره به شیوه مدیریت شهید مفتح در دانشکده الهیات اظهار کرد: ارتباط نزدیک با دانشجویان، در دسترس بودن، مهربانی، شفقت، تلاش برای پیوند حوزه و دانشگاه و اخلاص در فعالیت‌ها، از ویژگی‌هایی بود که ایشان در عمل به استادان و دانشجویان می‌آموخت.
وی با اشاره به شهادت آیت‌الله مفتح در ۲۷ آذر ۱۳۵۸، بر ضرورت بهره‌گیری از سیره این عالم شهید تأکید کرد و گفت: یکی از درس‌های شهید مفتح برای امروز، ضرورت هم‌افزایی و یکپارچگی ارکان فکری و اجرایی کشور و تعامل عمیق، همدلانه و مستمر میان دانشگاهیان، حوزویان و مدیران نظام اداری و اجرایی است.
تولیت آستان قدس رضوی خاطرنشان کرد: دانش و مسئولیت باید در مسیر گره‌گشایی از مسائل جامعه به کار گرفته شوند؛ چراکه تخصص، علم و جایگاه سازمانی زمانی ارزش و معنا پیدا می‌کنند که در خدمت حل مشکلات مردم، روشنگری نسل نو و تقویت پایه‌های هویت دینی کشور قرار گیرند.
نظر شما