خبرگزاری حوزه | تفاوت شبهه سجده به سوی کعبه با سجده به سوی بت در نگاه اول ساده به نظر میرسد، اما ریشهاش یک اشتباه اساسی در فهم معنای «سجده» و «قبله» است.
«مگر بتها از سنگ نبودند؟ کعبه هم از سنگ است؛ پس فرق ما با بتپرستان چیست؟»
در واقع دو چیز کاملاً متفاوت را با هم یکی گرفتهاند:«سجده برای چیزی» و «سجده به سوی چیزی».
سجده در فرهنگ اسلام، نهایتِ خضوع و بندگی است و فقط برای خدا جایز است.
هیچ مسلمانی اجازه ندارد برای هیچ چیز یا هیچکسِ دیگری سجده کند؛ نه برای پیامبر، نه برای فرشته، نه برای کعبه.
اما نکته مهم اینجاست: سجده یک عمل دو بُعدی است: بُعد درونی: نیت، دل، جهت روح و بُعد بیرونی: بدن، جهت ایستادن، قبله
دلِ موحد فقط یک مقصد دارد: خدا، اما بدنِ مادی، برای نظم، وحدت و هماهنگی، نیاز به جهت مشخص دارد.
تفاوت اصلی: «برای بت» یا «برای خدا»؟
بتپرست: بت را معبود میدانست، برای بت سجده میکرد، از بت حاجت میخواست، بت را ربّ و اله میپنداشت
اما مسلمان: فقط خدا را «إله، معبود و ربّ» میداند، سجده را برای خدا انجام میدهد و فقط به دستور خدا، به سمت کعبه میایستد
هیچ مسلمانی نمیگوید: «کعبه معبود من است، روزی میدهد یا میآمرزد» در حالی که بتپرست دقیقاً چنین تصوری درباره بت داشت.
قبله یعنی نشانه، نه معبود
قبله، نشانهی جهت عبادت است، نه موضوع عبادت. خود قرآن صریح میگوید که جهت نماز، یک فرمان الهی است: «وَمِنْ حَیْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ» و از هر جا بیرون آمدی، روی خود را به سوی مسجدالحرام بگردان.(بقره، ۱۵۰)
نکته مهم اینجاست: اگر رو به کعبه ایستادن یعنی پرستش کعبه، پس چرا خودِ خدا قبله را تغییر داد؟مسلمانان مدتی به سوی بیتالمقدس نماز میخواندند و بعد مأمور شدند به سوی کعبه نماز بخوانند.آیا معبود عوض شد؟ نه، معبود همیشه خدا بود؛ فقط جهت بدن تغییر کرد.
برای مثال فرض کنید در یک کشور، همه مردم هنگام احترام نظامی، رو به پرچم میایستند. آیا کسی پرچم را میپرستد؟ یا پرچم فقط نماد وحدت و هویت است؟کعبه هم دقیقاً همین نقش را دارد؛ اما با این تفاوت که جهتدهنده عبادت توحیدی است، نه یک نماد ملی.
چرا اصلاً کعبه «خانه خدا» نامیده شده؟
آیا خدا خانه دارد؟ قطعاً نه. خدا جسم نیست که در جایی ساکن شود. کعبه «بیتالله» نامیده شده: به خاطر شرافت و قداست، چون قدیمیترین مرکز توحید است چون فقط برای عبادت خدای یگانه بنا شده
خودِ خداوند درباره فلسفه ساخت کعبه میفرماید: «وَإِذْ بَوَّأْنَا لِإِبْرَاهِیمَ مَکَانَ الْبَیْتِ أَنْ لَا تُشْرِکْ بِی شَیْئًا وَطَهِّرْ بَیْتِیَ لِلطَّائِفِینَ وَالْقَائِمِینَ وَالرُّکَّعِ السُّجُودِ»
و هنگامی که جای خانه را برای ابراهیم آماده کردیم (گفتیم): هیچ چیز را شریک من قرار نده و خانهام را برای طوافکنندگان و قیامکنندگان و رکوعکنندگان و سجدهکنندگان پاکیزه بدار.(حج، ۲۶)
اولین پیام این آیه چیست؟ «أَنْ لَا تُشْرِکْ بِی شَیْئًا» یعنی کعبه از اساس برای نفی شرک ساخته شد، نه برای بازتولید آن.
اگر کعبه معبود بود، حاجیان باید نام کعبه را صدا میزدند. اما فریادشان چیست؟«لَبَّیْکَ اللَّهُمَّ لَبَّیْکَ، لَبَّیْکَ لَا شَرِیکَ لَکَ لَبَّیْکَ، إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَکَ وَالْمُلْکَ، لَا شَرِیکَ لَکَ» این فریاد توحید است، نه بتپرستی.
نظر شما