حجتالاسلام محمد ابراهیم ادبی، از مبلّغین شهرستان آمل، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری، با اشاره به آستانه حلول ماه مبارک رمضان، به تشریح جایگاه رفیع این ماه مبارک، ویژگیهای منحصر به فرد آن و آداب حضور در ضیافت باشکوه الهی پرداخت.
ماه مبارک رمضان؛ شریفترین ماه سال و ماه نزول قرآن
حجتالاسلام ادبی اظهار داشت: ماه مبارک رمضان، ماه خداوند، ماه نزول قرآن و از شریفترین ماههای سال است. در این ماه مبارک، درهای آسمان و بهشت گشوده و درهای جهنم بسته میشود، و عبادت در یکی از شبهای آن، یعنی شب قدر، برتر از عبادت هزار ماه است.
وی با اشاره به خطبه شعبانیه پیامبر اکرم (ص)، به تشریح فضیلت این ماه مبارک پرداخت و افزود: رسول خدا (ص) در آن خطبه تاریخی فرمودند: «ای بندگان خدا! ماه خدا با برکت و رحمت و آمرزش به سوی شما روی آورده است؛ ماهی که نزد خداوند بهترین ماهها است؛ روزهایش بهترین روزها، شبهایش بهترین شبها و ساعاتش بهترین ساعات است. شما به مهمانی خداوند فرا خوانده شدید و از جمله اهل کرامت قرار گرفتید. در این ماه، نفسهای شما تسبیح، خواب شما عبادت، عملهایتان مقبول و دعاهایتان مستجاب است. پس با نیّتی درست و دلی پاکیزه، پروردگارتان را بخوانید تا شما را برای روزهداری و تلاوت قرآن توفیق دهد. بدبخت کسی است که از آمرزش خدا در این ماه عظیم محروم گردد. با گرسنگی و تشنگی در این ماه، به یاد گرسنگی و تشنگی قیامت باشید.
کارشناس دینی با بیان اینکه پیامبر اکرم (ص) در ادامه این خطبه، وظایف روزهداران را به تفصیل برشمرد، تصریح کرد: حضرت از صدقه بر فقیران، احترام به سالخوردگان، ترحم به کودکان، صله ارحام، حفظ زبان و چشم و گوش از حرام، مهربانی به یتیمان و نیز عبادت و سجدههای طولانی، نماز، توبه، صلوات، تلاوت قرآن و فضیلت اطعام در این ماه سخن گفتند.
جایگاه ویژه رمضان در قرآن و روایات
حجتالاسلام ادبی با اشاره به آیه ۱۸۵ سوره مبارکه بقره، خاطرنشان کرد: خداوند متعال در این آیه میفرماید: «شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِی أُنْزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ هُدًی لِلنَّاسِ وَبَیِّنَاتٍ مِنَ الْهُدَی وَالْفُرْقَانِ...»؛ ماه رمضان، ماهی است که قرآن در آن نازل شده است؛ کتابی که هدایتگر مردم همراه با دلائل روشن هدایت و وسیله تشخیص حق از باطل است. این آیه به روشنی نشان میدهد که رمضان تنها ماهی است که نامش در قرآن آمده و این امتیاز، نشاندهنده عظمت ویژه آن است.
وی به بیان ریشه لغوی کلمه «رمضان» پرداخت و ابراز داشت: «رمضان» از ماده «رمض» به معنای سوزاندن است؛ سوزاندنی که دود و خاکستری به همراه ندارد. علت نامگذاری این ماه به این نام، آن است که در ماه رمضان، گناهان انسان سوزانده و نابود میشود. همچنین تمام کتابهای آسمانی در این ماه نازل شدهاند و شب قدر که برتر از هزار ماه است، در این ماه قرار دارد.
ماه مبارک رمضان؛ ماه دعوت به مهمانی خدا
مبلّغ شهرستان آمل با اشاره به آیه «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیَامُ...»، گفت: در این ماه، مؤمنان با این ندای الهی به میهمانی خداوند دعوت شدهاند و این میهمانی ویژگیهای منحصربهفردی دارد که آن را از تمام مهمانیهای دنیوی متمایز میسازد.
وی در تشریح این ویژگیها افزود: نخست اینکه میزبان، خداوند متعال است و میهمانان را شخصاً دعوت کرده است. دوم، وسیله پذیرایی در این مهمانی، اموری همچون شب قدر، نزول قرآن، فرود آمدن فرشتگان، استجابت دعا، لطافت روح و دوری از دوزخ است. سوم، زمان پذیرایی، ماه رمضان است که به گفتۀ روایات، ابتدای آن رحمت، میانه آن مغفرت و پایان آن پاداش است. چهارم، چگونگی پذیرایی به گونهای است که در شب قدر، نیاز یک سال میهمانان تأمین میشود و زمین با نزول فرشتگان مزین میگردد. پنجم، غذای این ماه، غذای روح است که برای رشد معنوی لازم است، نه غذای جسم؛ تلاوت یک آیه از قرآن در این ماه، همچون تلاوت تمام قرآن در ماههای دیگر است.
فضایل کلی ماه مبارک رمضان
حجتالاسلام ادبی با تأکید بر قداست و جایگاه ویژه ماه رمضان در بین ماههای سال قمری، یادآور شد: در دعای مخصوص این ماه میخوانیم: «... و هذا شهر عظمته و کرمته و شرفته و فضّلته علی الشهور»؛ این ماهی است که تو آن را عظمت و کرامت و شرافت و فضیلت دادی نسبت به ماههای دیگر.
وی به برخی از فضایل این ماه از زبان معصومین (ع) اشاره کرد و گفت: رسول خدا (ص) میفرماید: اگر کسی در این ماه یک آیه از قرآن تلاوت کند، ثوابش مثل کسی است که در غیر ماه رمضان، یک بار قرآن را ختم کرده باشد. از امام صادق (ع) روایت شده است: هرکس در ماه رمضان صدقهای بدهد، خداوند هفتاد نوع بلا را از او دور میکند.
کارشناس دینی با استناد به حدیثی از پیامبر اکرم (ص) که امیرالمؤمنین (ع) آن را نقل کردهاند، افزود: هیچ مؤمنی نیست که ماه رمضان را به حساب خدا روزه بگیرد، مگر آنکه خدای تبارک و تعالی هفت خصلت را برای او لازم گرداند: هرچه حرام در پیکرش باشد محو و ذوب میگردد، به رحمت خدا نزدیک میشود، خطای پدرش حضرت آدم را میپوشاند، خداوند لحظات جان دادن را برای او آسان میکند، از گرسنگی و تشنگی روز قیامت در امان است، از خوراکیهای لذیذ بهشتی نصیبش میشود و خدای عزوجل برائت و بیزاری از آتش دوزخ را به او عطا میفرماید.
ویژگیهای شاخص ماه مبارک رمضان
حجتالاسلام ادبی به چهار ویژگی بارز ماه مبارک رمضان اشاره کرد و اظهار داشت: نخستین و مهمترین ویژگی ماه رمضان، نزول قرآن کریم در این ماه برای نجات و هدایت انسانهاست. خداوند در سوره دخان میفرماید: «ما قرآن را در شب مبارک فرو فرستادیم.»
وی ابراز داشت: دومین ویژگی که باعث فضیلت این ماه شده، قرار گرفتن شب قدر در آن است. علامه طباطبایی (ره) در تفسیر المیزان میفرماید: مراد از قدر، تقدیر و اندازهگیری است. خداوند در آن شب، حوادث یک سال را از آن شب تا شب قدر سال آینده تقدیر میکند؛ زندگی، مرگ، رزق، سعادت و شقاوت انسانها در این شب اندازهگیری میشود.
مبلّغ دینی با استناد به روایتی از امام باقر (ع) خاطرنشان کرد: در آن شب، هر حادثهای که باید در طول سال واقع گردد، تقدیر میشود؛ چه خیر و چه شر، چه طاعت و چه معصیت، و چه فرزندی که قرار است متولد شود، و یا اجلی که بناست فرا رسد.
وی با اشاره به مناجات حضرت موسی (ع) با خداوند، افزود: حضرت موسی (ع) عرض کرد: خدایا! میخواهم به تو نزدیک شوم. خداوند فرمود: قرب من برای کسی است که شب قدر بیدار شود. عرض کرد: خدایا! رحمتت را میخواهم. فرمود: رحمتم برای کسی است که شب قدر به مسکینان رحم کند. عرض کرد: خدایا! جواز گذشتن از صراط را میخواهم. فرمود: جواز صراط برای کسی است که در شب قدر صدقه بدهد. عرض کرد: خدایا! رهایی از جهنم را میخواهم. فرمود: رهایی از جهنم برای کسی است که در شب قدر استغفار کند.
کارشناس دینی اظهار داشت: سومین ویژگی ماه رمضان، نزول فرشتگان و روح در شب قدر است. خداوند در سوره قدر میفرماید: «فرشتگان و روح در آن شب به اذن پروردگارشان برای [تقدیر] هر کاری نازل میشوند، شبی است پر از سلامت و برکت تا طلوع صبح.» ابن عباس از رسول خدا (ص) روایت کرده است که در شب قدر، ملائکه ساکن در سدرة المنتهی به همراه جبرئیل نازل میشوند و بر مؤمنان سلام میکنند.
وی افزود: چهارمین ویژگی ماه رمضان، میهمانی و ضیافت الهی است. نزول قرآن، وقوع شب قدر، نزول ملائکه و تقدیر سرنوشت، هر کدام مائدههای آسمانی و غذاهای معنوی هستند که ماه رمضان را به ماه ضیافت الهی تبدیل کردهاند. امام صادق (ع) به فرزندانشان سفارش میکردند: جانهای خود را به تلاش و کوشش وادارید؛ زیرا در این ماه، روزیها قسمت و اجلها نوشته میشود و نام میهمانان خدا ثبت میگردد.
آداب حضور در ضیافت الهی
حجتالاسلام ادبی در بخش دیگری از سخنان خود به این پرسش اساسی پرداخت که میهمانان با چه شرایطی باید در این ضیافت باشکوه حضور یابند و چه ویژگیهایی را باید رعایت کنند تا بهرهکافی ببرند.
وی با اشاره به روایات معصومین ع) تصریح کرد: پیامبر اکرم (ص) به جابر بن عبدالله انصاری فرمودند: «ای جابر! هر کس در ماه رمضان، روز آن را روزه بدارد و جزئی از شبش را به عبادت بپردازد، و شکم و شرمگاه خویش را پاک نگه دارد، و زبانش را حفظ کند، همانطور که از این ماه خارج میشود، از گناهان خویش نیز خارج میشود.» جابر عرض کرد: ای رسول خدا! این حدیث چه زیباست! حضرت فرمودند: «و رعایت شروط آن، چه سخت است!»
مبلّغ دینی به حدیث دیگری اشاره کرد که در آن، رسول خدا (ص) با زنی که روزه بود و به کنیز خود دشنام داده بود، برخورد کردند و به او فرمودند: «چگونه روزه هستی در حالی که کنیزت را دشنام میدهی؟ روزه فقط خودداری از خوردن و آشامیدن نیست، بلکه خداوند آن را مانع کارها و سخنان زشت قرار داده است. چه اندک هستند روزهداران واقعی و چه بسیارند کسانی که فقط گرسنگی میکشند.»
وی با تأکید بر اینکه خداوند میفرماید: «کسی که اعضای خود را از حرامهای من بازندارد، چه حاجت که به خاطر من از خوردن و آشامیدن خودداری ورزد»، یادآور شد: حضرت زهرا(س) نیز میفرمایند: «اگر روزهدار، زبان و گوش و چشم و اعضای خود را حفظ نکند، روزه به چه کار او میآید؟»
روزه واقعی در کلام معصومین (ع)
حجتالاسلام ادبی با اشاره به روایاتی از امام جعفر صادق(ع) خاطرنشان کرد: آن حضرت میفرمایند: «هرگاه روزه گرفتی، گوش و چشمت را از حرام روزه بدار و همه اعضا و اندامت را از زشتی و پرگویی و اذیت کردن دیگران باز دار. باید وقار روزه در تو باشد. تا میتوانی خاموش باش، مگر از ذکر خدا. روزی که روزهداری با روزی که روزه نداری یکسان نباشد. از خندیدن با صدای بلند دوری کن؛ زیرا خداوند این کارها را دشمن میدارد.»
وی افزود: امام صادق (ع) در جای دیگری تصریح میکنند: «هرگاه روزه گرفتی، باید گوش و چشم و مو و پوستت نیز روزه داشته باشد. روزی که روزهداری با روزی که روزه نداری، یکسان نباشد.»
کارشناس دینی به فرازهایی از دعای امام سجاد (ع) هنگام حلول ماه مبارک رمضان اشاره کرد و گفت: آن حضرت این گونه مناجات میکنند: «خدایا! به وسیله روزه این ماه، ما را یاری ده تا اندام خود را از معاصی تو نگه داریم و آنها را به اعمالی واداریم که خشنودی تو را فراهم میآورد. تا با گوشهایمان سخنان بیهوده نشنویم و با چشمانمان به دیدن چیزهای لهو ننگریم و دستانمان را به سوی حرام نگشاییم و با پاهایمان به سوی آنچه منع شده، نرویم و با شکمهایمان جز آنچه را تو حلال کردهای در خود جای ندهیم و با زبانهایمان جز به آنچه تو خبر دادهای، گویا نشویم.»
روزهداری حقیقی
حجتالاسلام ادبی تأکید کرد: از مجموع روایات و احادیث به دست می آید که انسان روزهدار برای بهرهمندی از غفران و رحمت خداوند و استفاده بهتر از ضیافت الهی، علاوه بر خودداری از خوردن و آشامیدن و دوری از اموری که روزه را باطل میکند، باید چشم، گوش، زبان، دست و پا و سایر اعضای خود را از ارتکاب گناه حفظ کند.
وی با ابراز تأسف از اینکه برخی تنها به گرسنگی و تشنگی اکتفا میکنند، گفت: جای تأسف است که انسان در روزهای گرم تابستان، از خوردن و آشامیدن خودداری کند ولی با چشمچرانی، نگاه به مناظر شهوتانگیز، دروغ، تهمت، غیبت، گوش دادن به موسیقی حرام، آزار دیگران، عدم صداقت در معاملات و برخورد ناشایست با مردم، آثار ارزشمند عبادت و روزهداری را نابود سازد و مشمول کلام پیامبر (ص) شود که فرمود: «بسا روزهداری که بهرهاش از روزه، گرسنگی و تشنگی است و بسا شبزندهداری که بهره او از عبادت، فقط بیخوابی است.»
نظر شما