به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، دکتر عادل پیغامی، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، در سلسله نشستهای تحلیلی ـ تبیینی «رهبر» با موضوع «اثرگذاری تنگه هرمز بر اقتصاد ایران» که به همت دفتر خواهران حوزه علمیه خراسان در مدرسه علمیه حضرت رقیه(سلاماللهعلیها) برگزار شد، با اشاره به اقتدار جمهوری اسلامی در مواجهه با استکبار جهانی، اظهار کرد: این نظام به این شکل اقتدار خود را در برابر استکبار جهانی نشان داده و این، لطف، نعمت و توفیق بزرگی است که باید همواره آن را یادآوری و شکرگزاری کنیم.
وی افزود: این اقتدار، نشانهای از بعثت، رشد و بلوغ مردم ایران است؛ رشدی که دشمن هرگز تصور آن را نمیکرد. بر اساس آنچه در مکتوبات و پیامهای مقام معظم رهبری مشاهده کردهایم، در این مقطع ترکیبی از ویژگیهای حضرت امام خمینی(ره) و رهبر شهید انقلاب را میتوان دید و این، جای شکر و امیدواری فراوان دارد.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی ادامه داد: در گام سوم انقلاب با امامی مواجه هستیم که همه ویژگیهای برجسته دو امام عظیمالشأن انقلاب را در خود جمع کرده است؛ صلابت و صراحتی که در پیامها دیده میشود، یادآور صلابت و صراحت حضرت امام راحل است و دقت، راهبرداندیشی، نکتهسنجی و لطافت موجود در نوشتارها و پیامها نیز یادآور لطافت و حکمت حضرت آقای شهید است.
پیغامی با طرح این پرسش که اگر انسان پیش از ورود به دنیا امکان انتخاب زمان تولد خود را داشت، کدام دوره را برمیگزید، گفت: طبیعی است که همه دوست داشتند در صدر اسلام و در رکاب ائمه اطهار(علیهمالسلام) باشند؛ اما پس از آن دوران و حتی در مواردی بهتر از آن، بسیاری آرزو میکنند که در همین زمان زندگی کنند. این، نعمت بسیار بزرگی است که ما در چنین مقطعی از تاریخ حضور داریم.
وی تصریح کرد: اینکه همه ما دوران امام شهید را درک کردیم، در آن دوره حیات داشتیم، نفس کشیدیم و سربازی کردیم، نعمتی بزرگ است که باید قدر آن را بدانیم. شکرگزاری این نعمت نیز در استمرار این مسیر، عاقبتبهخیری و باقی ماندن در مسیر سربازی امام شهید، امام راحل و امام امروز معنا پیدا میکند و این، نیازمند بصیرت است.
آمادگی برای وراثت انبیا و تحقق بعثت امت
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به مباحث آخرالزمانی و آیات قرآن کریم اظهار کرد: خداوند اراده کرده است که مؤمنان در آخرالزمان امام و وارث شوند؛ «وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِینَ». ما قرار است وارث باشیم؛ وارث چه چیزی؟ در زیارت وارث، حضرت اباعبدالله الحسین(علیهالسلام) را وارث همه انبیا معرفی میکنیم و خود نیز آرزو داریم وارث این جریان حق باشیم.
وی ادامه داد: قرآن کریم وعده داده است که اگر از قومی باشیم که خداوند آنان را برگزیده و دوست داشته است، برای اقامه حق در آخرالزمان یا مقدمهساز خواهیم بود یا در متن آن قرار خواهیم گرفت. بنابراین باید خود را برای وراثت انبیا و ائمه(علیهمالسلام) آماده کنیم؛ ظرفیتی که بزرگی و آمادگی فراوان میطلبد.
پیغامی افزود: ما قرار است در طول ائمه، نایبان امام و ولی خدا، خود نیز امام شویم. امتی که مبعوث شده، هنگامی که به بلوغ و غایت برسد، امام خواهد شد. همانگونه که پیامبر اکرم(صلیاللهعلیهوآله) پس از بعثت، امام شد، ما نیز اگر بخواهیم فرایند بعثت خود را کامل کنیم، باید به مرتبه امامت برسیم.
وی با اشاره به داستان حضرت ابراهیم(علیهالسلام) گفت: قرآن کریم در ماجرای حضرت ابراهیم(علیهالسلام) بیان میکند که امامت پس از ابتلا حاصل شد. امت ایران نیز امروز به دلیل ابتلائات و آزمونهای سختی که پشت سر گذاشته، مبعوث شده است. کافی است وضعیت این ملت را با دیگر کشورهای جهان اسلام، بلکه با تاریخ معاصر و گذشته بشر مقایسه کنیم؛ کدام امت را میتوان یافت که نزدیک به پنجاه سال اینگونه در معرض امتحانات سخت قرار گرفته باشد و همچنان موفق باقی مانده باشد؟
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی تأکید کرد: باید خداوند را شاکر باشیم که در چنین ابتلائاتی قرار گرفتهایم؛ اما بدانیم برای آنکه به امامت برسیم و بعثت ما کامل شود، ابتلائات سختتر نیز در پیش است و باید بسیار قویتر از گذشته باشیم. بخشی از این ابتلائات نیز اقتصادی است و همه ما باید در حوزه اقتصاد نیز توانمند شویم.
وی نخستین مسئله در اقتصاد را جنگ روایتها دانست و اظهار کرد: در جنگ روایتها، گاهی میان ذهن و عین شکاف ایجاد میشود و دشمن همواره تلاش میکند این فاصله را افزایش دهد. اگر ذهن و واقعیت با یکدیگر منطبق باشند، علم شکل میگیرد و اگر این انطباق وجود نداشته باشد، جهل به وجود میآید.
پیغامی افزود: اقتصاد جمهوری اسلامی همانند عرصههای نظامی، فرهنگی، اجتماعی و دیپلماتیک، یک واقعیت خارجی دارد و در مقابل، ذهنیتی نیز درباره آن شکل گرفته است. اگر این ذهنیت با واقعیت، چه در نقاط قوت و چه در نقاط ضعف، منطبق باشد، وضعیت مطلوبی خواهیم داشت.
وی تصریح کرد: باید نقاط قوت را بشناسیم، به آنها پایبند باشیم، آنها را تقویت کنیم و نسبت به آنها شاکر باشیم؛ زیرا سنت الهی این است که «لَئِن شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ». اگر میخواهیم قوتهای ما افزایش یابد، باید آنها را در زندگی فردی، اجتماعی و انقلابی خود بشناسیم و شکرگزار آنها باشیم.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان مثالی درباره شکر نعمت اظهار کرد: استفاده صحیح از نعمتها، خود مصداق شکر است و این اصل، از زندگی فردی تا عرصههای کلان کشوری جریان دارد. دشمن تلاش میکند این قوتها را انکار کند و چنین القا کند که جمهوری اسلامی هیچ نقطه قوتی ندارد و طی دهههای گذشته تنها عقبگرد داشته است؛ در حالی که این روایت، تحریف حقیقت است.
وی ادامه داد: همانگونه که حضرت آقای شهید بارها فرمودند، دشمن جای شهید و جلاد را عوض میکند و سفید را سیاه نشان میدهد. این همان جنگ رسانهای، فرهنگی، شناختی و عاطفی است.
پیغامی با تأکید بر اینکه نباید تنها بر جنگ شناختی تمرکز کرد، گفت: جنگ عاطفی، گرایشی و انگیزشی نیز به همان اندازه اهمیت دارد. برای نمونه، در موضوع حجاب و عفاف، بسیاری از دختران ما مشکل شناختی ندارند؛ آنان سالها در مدارس همین کشور آموزش دیدهاند و مسئله را میدانند، اما درگیر جنگ عاطفی، لجاجت یا آسیبهای عاطفی شدهاند.
وی افزود: گاهی فردی که همه دانش پزشکی را دارد، سیگار میکشد؛ این نشان میدهد که مسئله، صرفاً شناخت نیست، بلکه عوامل دیگری همچون اراده، گرایش و عاطفه در تصمیمگیری انسان نقش دارند. از اینرو، هرگاه از جنگ شناختی سخن میگوییم، باید جنگ عاطفی را نیز در کنار آن مورد توجه قرار دهیم.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی اظهار کرد: امروز در جنگ شناختی، جنگ عاطفی و جنگ روایتها قرار داریم و یکی از مشکلات ما این است که نقاط قوت خود را بهدرستی نمیشناسیم. دشمن نیز از همین خلأ بهره میبرد و روایت خود را میسازد. فضای مجازی به ابزار بزرگی برای دشمن تبدیل شده و ما در عرصه تولید محتوا کمکاری کردهایم.
وی تأکید کرد: همه باید به پا خیزیم؛ بعثت یعنی برخاستن، نهضت و قیام. همانگونه که رهبر معظم انقلاب نیز بر قیام و برخاستن تأکید کردهاند، باید در این جنگ شناختی، نقاط قوت جمهوری اسلامی را برجسته کنیم و دستکم خودمان به تضعیف آنها نپردازیم.
پیغامی خاطرنشان کرد: آثار علمی، کتابها، گزارشها و پژوهشهای فراوانی درباره کارنامه اقتصادی جمهوری اسلامی تولید شده است. این محتواها باید در فضای مجازی و رسانهها بازنشر، بازاریابی محتوایی و متناسب با زبان مخاطبان بازتولید شوند تا اثرگذاری بیشتری داشته باشند.
وی در ادامه با اشاره به وجود مشکلات و کاستیها در کشور گفت: بیتردید ضعفها، کمبودها، جریان نفوذ، فساد، احتکار و مشکلات مدیریتی وجود دارد؛ اما پرسش این است که با این ضعفها چگونه باید مواجه شد؟ آیا باید آنقدر آنها را تکرار کنیم که خود و دیگران را مأیوس سازیم؟ قطعاً چنین رویکردی صحیح نیست.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی تصریح کرد: ضعفها باید دیده شوند، اما نباید به گونهای مطرح شوند که امید را از بین ببرند. همانگونه که والدین برخی ضعفهای فرزند خود را میبینند، اما دائماً آن را به رخ او نمیکشند؛ زیرا تکرار مداوم ضعف، آن را تثبیت میکند. در مقابل، میتوان با تقویت نقاط قوت، مسیر رشد را هموار ساخت.
وی افزود: رهبران انقلاب نیز همواره ضعفها و کاستیها را دیدهاند، اما مأموریت آنان رشد دادن جامعه است. در حکومت دینی، رهبر تنها پاسخ آماده ارائه نمیکند، بلکه مسیر صحیح را نشان میدهد و اجازه میدهد جامعه با انتخاب و تجربه، رشد کند.
پیغامی با اشاره به سیره پیامبر اکرم(صلیاللهعلیهوآله) و ائمه اطهار(علیهمالسلام) اظهار کرد: در موارد مختلف، پیامبر اکرم(صلیاللهعلیهوآله) نظر خود را بیان میکردند، اما گاه نظر جوانان را نیز میپذیرفتند؛ حتی اگر نتیجه آن شکست ظاهری بود، زیرا اصل، رشد جامعه بود. برای ما نتیجه مهم است، اما رشد از نتیجه نیز مهمتر است.
وی ادامه داد: انسان به اقتضای فطرت خود دوست دارد تجربه کند. همانگونه که کودک، با وجود هشدار والدین، گاه میخواهد نتیجه یک کار را خودش تجربه کند، جامعه نیز برای رشد نیازمند تجربه است؛ البته این تجربه باید مدیریت شود تا خسارتهای آن به حداقل برسد.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: فلسفه غیبت نیز در همین چارچوب قابل فهم است؛ زیرا اگر امام معصوم همواره در دسترس بود و پاسخ همه مسائل را آماده ارائه میکرد، فرصت رشد عقلانی و تجربه اجتماعی برای جامعه فراهم نمیشد. غیبت، میدان آزمون و خطاست؛ آزمونی که البته هزینه دارد، اما زمینه رشد را نیز فراهم میکند.
وی با اشاره به برخی رخدادهای تاریخی افزود: ماجرای سقیفه یکی از بزرگترین خطاهای تاریخی بشر بود که هزینههای سنگینی بر جهان اسلام تحمیل کرد. با این حال، سنت الهی بر آن است که انسانها در پرتو اختیار، عقل و تجربه مسیر رشد خود را طی کنند و این، یکی از حکمتهای مهم تاریخ و سنت هدایت الهی است.
پیغامی با بیان اینکه بسیاری از مسائل باید مسیر طبیعی و فرایند خود را طی کنند، اظهار کرد: ائمه اطهار(علیهمالسلام) نیز در مواردی اجازه میدادند این فرایند طی شود، هرچند هزینههای سنگینی به همراه داشت؛ زیرا آنچه اهمیت بیشتری دارد، آیندهای است که در پیش داریم. ما به تحقق ظهور حضرت ولیعصر(عج) و جامعهای میاندیشیم که برای آن، نیازمند انسانهای مبعوث و تربیتیافته هستیم و این مسیر، بدون پرداخت هزینه ممکن نیست.
وی ادامه داد: امروز با جریانهای لیبرال، غربزده و نفوذی مواجه هستیم. اگر از نیمه خالی لیوان سخن میگوییم، نباید تصور کنیم همه جامعه در حوزه اقتصاد یا مدیریت دچار این وضعیت هستند، اما واقعیت آن است که بخشی از مدیران و مسئولان دارای چنین نگرشی هستند. البته باید میان ضعف، خطا و فساد تفاوت قائل شد. در میان رؤسای جمهور، ممکن است افرادی در حوزهای قوی و در حوزهای دیگر ضعیف باشند، اما نمیتوان به صرف اختلافنظر، آنان را فاسد دانست؛ زیرا در این صورت باید در فرایندهای قانونی و تنفیذی که از سوی رهبر معظم انقلاب صورت گرفته نیز تردید کنیم و این، انسان را به انحراف از مسیر ولایت میکشاند.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی تصریح کرد: امروز در فضای مجازی گاهی مشاهده میشود که برخی افراد با ادعای حزباللهی بودن، سخنانی بر زبان میآورند که نتیجه آن زیر سؤال بردن جایگاه ولایت است. این مسئله بسیار خطرناک است و باید نسبت به آن هوشیار بود.
وی افزود: البته وجود افراد لیبرال، نفوذی، غربزده، ترسو یا حتی فاسد در بخشهایی از بدنه مدیریتی انکارشدنی نیست، اما نباید فراموش کنیم که این افراد نیز فرزندان همین ملت هستند. همانگونه که رهبر معظم انقلاب و رئیسجمهور شهید همواره تلاش داشتند حتی کسانی را که خارج از کشور علیه جمهوری اسلامی فعالیت میکنند، به نقاط مشترک بازگردانند و از آنان برای همراهی با ایران دعوت کنند، ما نیز باید کوچکترین نقاط اشتراک را برای جذب افراد پیدا کنیم.
پیغامی با تأکید بر اینکه اسلام هرگز با باطل سازش نمیکند، گفت: میان مذاکره و سازش تفاوت وجود دارد. پیامبر اکرم(صلیاللهعلیهوآله) نیز با سران کفر و شرک مذاکره کرد و حتی در برخی موارد امتیازاتی داد، اما این به معنای آشتی با باطل نبود. جنگ حق و باطل، جنگی وجودی است؛ یعنی باطل میخواهد حق نباشد و حق نیز باطل را نمیپذیرد. بنابراین ممکن است در مقاطعی مذاکره و بدهبستان صورت گیرد، اما این هرگز به معنای همزیستی با باطل نیست.
وی ادامه داد: امیرالمؤمنین(علیهالسلام) بیستوپنج سال صبر کردند و همه ائمه اطهار(علیهمالسلام) در مسیر هدایت جامعه، صبر و تحمل را به نمایش گذاشتند. اگر ما خود را سرباز انبیا و اولیای الهی میدانیم، رسالت ما هدایت انسانهاست، نه طرد آنان. مأموریت ما اصلاح افراد منحرف و بازگرداندن آنان به مسیر حق است.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به شیوه عملکرد شیطان گفت: شیطان هر انسان را از همان مسیری که استعداد و علاقه بیشتری دارد منحرف میکند. کسی که اهل گناه آشکار نیست، ممکن است از مسیر عبادت دچار غرور و خودخواهی شود. شیطان بزرگ، یعنی آمریکا نیز همین روش را در جنگ رسانهای و شناختی دنبال میکند و تلاش دارد از احساسات و غیرت دینی مردم علیه خود آنان بهرهبرداری کند.
وی افزود: اگر دشمن نتواند جامعه را به آشوب بکشاند، تلاش میکند با تغییر روایتها، چنین القا کند که مردم غیرت خود را از دست دادهاند. در برابر این وضعیت، وظیفه ما صبر، تبیین، گفتوگو و تألیف قلوب است. قرآن کریم نیز اجازه داده است که برای تألیف دلها هزینه شود؛ زیرا همیشه هدایت افراد تنها با استدلال منطقی محقق نمیشود و گاهی محبت، هدیه و رفتار کریمانه اثرگذارتر از استدلال است.
پیغامی با اشاره به سیره ائمه اطهار(علیهمالسلام) اظهار کرد: در روایات آمده است که گاهی فردی از شام نزد امام معصوم میآمد و تحت تأثیر جنگ رسانهای و شناختی، به اهلبیت(علیهمالسلام) اهانت میکرد. اصحاب آماده برخورد بودند، اما امام آنان را به صبر دعوت میکرد و پس از پایان سخنان آن فرد، با مهربانی از او پذیرایی میکرد. همین برخورد کریمانه، زمینه تحول قلبی او را فراهم میساخت.
وی تصریح کرد: امروز نیز باید همه افراد، از بیحجاب گرفته تا لیبرال اقتصادی و حتی کسانی که از سر احساسات، رفتارهای تند و نادرستی انجام میدهند، فرزندان این ملت بدانیم و برای هدایت آنان تلاش کنیم، نه اینکه آنان را از دایره جامعه خارج کنیم.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر ضرورت شنیدن سخنان مردم گفت: گاهی افراد بیش از آنکه به استدلال نیاز داشته باشند، احتیاج دارند حرفشان شنیده شود. ما در این زمینه کمکاری کردهایم و باید ظرفیت شنیدن را در خود افزایش دهیم.
وی در ادامه با اشاره به ماجرای حضرت موسی(علیهالسلام) و حضرت هارون(علیهمالسلام) اظهار کرد: هنگامی که حضرت موسی(علیهالسلام) پس از بازگشت، قوم خود را گرفتار گوسالهپرستی دید، با ناراحتی از حضرت هارون(علیهالسلام) علت سکوت او را جویا شد. حضرت هارون(علیهالسلام) پاسخ داد که بیم آن داشته است وحدت امت از بین برود. این، نمونهای از صبر انقلابی و دینی است؛ صبری که از سر بیتفاوتی نیست، بلکه برای حفظ مصالح بزرگتر صورت میگیرد.
پیغامی افزود: صبر به معنای بیغیرتی نیست. انسان مؤمن باید از دیدن انحرافات در درون خود آتش بگیرد، اما در رفتار بیرونی، با تدبیر، آرامش و حکمت عمل کند. هنر شیعه آن است که میان این دو حالت جمع کند؛ درونش سرشار از حساسیت نسبت به حق باشد و بیرونش همراه با حلم، صبر و متانت.
وی خاطرنشان کرد: اندیشه توحیدی اسلام، جمع میان ظاهر و باطن، عقل و عشق، علم و دین و معنویت و مادیت است. اسلام همه این امور را در یک منظومه واحد میبیند، اما تنها جایی که هرگز وحدت و سازش را نمیپذیرد، تقابل حق و باطل است. با این حال، حتی کسی که امروز در جبهه باطل قرار گرفته، تا زمانی که ضد انسان نشده است، همچنان انسان و شایسته هدایت است و باید برای بازگرداندن او به مسیر حق تلاش کرد.
پیغامی در ادامه با اشاره به سیره حضرت امام خمینی(ره) اظهار کرد: در یکی از سخنرانیهای امام راحل، هنگامی که مردم شعار «مرگ بر کارتر» سر دادند، ایشان با بیانی قابل تأمل فرمودند حتی این شعار نیز از سر دلسوزی و خیرخواهی است؛ چراکه نمیخواهیم بار گناه او بیش از این سنگین شود. این نگاه، نشان میدهد که حتی نسبت به دشمن نیز اصل بر هدایت انسانهاست و اگر امکان بازگرداندن آنان وجود داشته باشد، باید از آن استقبال کرد؛ چه رسد به فرزندان همین ملت که اولویت بیشتری برای هدایت و جذب دارند.
وی افزود: امروز بسیاری از مردم تحت تأثیر فضای مجازی قرار گرفتهاند و گاهی از برخی پیامها برداشتهایی میکنند که نتیجه آن ایجاد یأس در جامعه است. در چنین شرایطی، نخبگان و نیروهای انقلابی باید به تبیین صحیح بپردازند و اجازه ندهند برداشتهای نادرست گسترش پیدا کند.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی تصریح کرد: هر سخن یا تحلیلی که به تولید یأس در جامعه منجر شود، نیازمند تبیین و اصلاح است. ممکن است گوینده قصد چنین نتیجهای را نداشته باشد، اما اگر حاصل سخن او ایجاد ناامیدی باشد، باید نسبت به آن تذکر داده شود. همانگونه که رئیسجمهور شهید نیز در مواردی افراد را به صورت مستقیم یا با واسطه نسبت به آثار سخنانشان آگاه میکرد و یادآور میشد که نیت آنان خیر است، اما نتیجه سخنشان میتواند برداشت نادرستی در جامعه ایجاد کند.
وی ادامه داد: از سوی دیگر، مخاطبان نیز باید ظرفیت تحلیل خود را افزایش دهند و هر نقد یا تذکری را به معنای نفی کامل یک مجموعه یا ایجاد یأس تلقی نکنند. گاهی لازم است برخی مسائل در محافل تخصصی و تبیینی مطرح شود، نه اینکه بدون ملاحظه در فضای عمومی منتشر شود.
پیغامی با اشاره به دیدگاه خود درباره برخی پیامهای رهبر معظم انقلاب خطاب به قوه قضائیه گفت: به اعتقاد من، برخی از این پیامها در امتداد مطالبات گذشته رهبر معظم انقلاب از دستگاه قضاست. اگر به بیانات ایشان در هفتم تیر سال گذشته مراجعه شود، مشاهده میشود که معظمله با صراحت فرمودند مطالب لازم بارها بیان شده، اما هنوز به مرحله عمل نرسیده است. این نشان میدهد که مطالبهگری از قوه قضائیه موضوع جدیدی نیست.
وی افزود: از مسائل اقتصادی، تورم و فساد گرفته تا برخورد با عوامل سازمانیافته ناامنی و فتنه، مطالباتی وجود داشته که انتظار میرفت دستگاههای مسئول با جدیت بیشتری به آن ورود کنند. اینها پرسشهایی است که باید در فضای تبیینی درباره آن گفتوگو شود، اما نباید به گونهای مطرح شود که نتیجه آن ناامیدی مردم باشد.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی خاطرنشان کرد: اگر در جایی نیاز به تغییر مدیریتی وجود داشته باشد، باید جامعه آمادگی پذیرش آن را داشته باشد و اگر رهبر معظم انقلاب تصمیمی در این زمینه اتخاذ کردند، آن را در چارچوب حکمت و مصلحت تحلیل کنیم. گاهی نیز شرایط جامعه یا آمادگی بدنه کشور اقتضا میکند که برخی تغییرات با صبر و تدبیر انجام شود و این صبر، نشانه ضعف نیست، بلکه صبری فعال، انقلابی و مبتنی بر حکمت است.
وی تأکید کرد: بنابراین هم گویندگان باید مراقب آثار سخنان خود باشند و هم مخاطبان باید ظرفیت تحلیل و هاضمه فکری خود را افزایش دهند تا هر نقد و مطالبهای به یأس و ناامیدی تعبیر نشود.
پیغامی در ادامه با اشاره به تجربه حضور خود در کنار رئیسجمهور شهید گفت: توفیق داشتم حدود هجده سال در کنار ایشان فعالیت کنم و از نزدیک شاهد روحیه، تدبیر و دغدغههای ایشان باشم. زمانی که مسئولیت آستان قدس رضوی را بر عهده گرفتند نیز از نخستین افرادی بودم که در مجموعه ایشان همکاری داشتم.
وی افزود: هنگامی که ایشان به ریاست قوه قضائیه منصوب شدند، اگرچه از یک جهت فقدان حضورشان در آستان قدس احساس میشد، اما همه خوشحال بودیم؛ زیرا قوه قضائیه به مدیری انقلابی نیاز داشت. بعدها نیز زمانی که موضوع نامزدی ایشان برای ریاست جمهوری مطرح شد، شخصاً معتقد بودم که حضور ایشان در قوه قضائیه میتوانست آثار ماندگارتری داشته باشد، هرچند در نهایت ایشان بر اساس تکلیف و به عنوان سرباز ولایت این مسئولیت را پذیرفتند.
وی ادامه داد: با وجود همه این مسائل، نباید از نیمه پر لیوان غافل شویم. جمهوری اسلامی با وجود همه ضعفها و کاستیها، در برابر جبهه استکبار ایستاده و پیروز شده است. جنگ ما با آمریکا و نظام سلطه، جنگی وجودی است؛ یعنی آنان اصل موجودیت جمهوری اسلامی را هدف گرفتهاند و همین که انقلاب اسلامی پس از دههها همچنان پابرجاست، خود یک پیروزی بزرگ محسوب میشود.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی خاطرنشان کرد: علاوه بر بقا، جمهوری اسلامی در این سالها به رشد مستمر نیز دست یافته است؛ رشدی که در حوزههای مختلف نظامی، علمی، فناوری، دیپلماسی و دیگر عرصهها قابل مشاهده است. این دستاوردها باید روایت شوند؛ زیرا دشمن تلاش میکند روایت پیروزی ملت ایران را به روایت شکست تبدیل کند و با نادیده گرفتن این واقعیات، ذهن جامعه را دچار خطا سازد.
پیغامی با تأکید بر اینکه باید همواره نیمه پر لیوان را نیز دید، اظهار کرد: در جنگ وجودی، طرفی که کوچکتر است، اگر بتواند در برابر قدرت بزرگتر بایستد، همین بقا بهتنهایی یک پیروزی بزرگ محسوب میشود. جمهوری اسلامی بیش از چهار دهه است که نهتنها باقی مانده، بلکه علیرغم همه فشارها، تهدیدها و دشمنیها، مسیر رشد را نیز طی کرده است.
وی افزود: امروز در حوزههای مختلف نظامی، علمی، فناوری و دیپلماسی، دستاوردهای فراوانی به دست آمده است. تنها در هفتههای اخیر و پس از جنگ دوازدهروزه نیز شاهد پیشرفتهای متعددی در عرصههای مختلف بودهایم. بنابراین باید این واقعیتها برای مردم روایت شود؛ زیرا دشمن تلاش میکند روایت پیروزی ملت ایران را به روایت شکست تبدیل کند و این موفقیتها را نادیده بگیرد.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی ادامه داد: یکی دیگر از جلوههای این پیروزی، شکستن هیمنه استکبار جهانی است. حضرت امام خمینی(ره) در پیام پذیرش قطعنامه فرمودند که جمهوری اسلامی هیمنه ابرقدرتها را شکست. امروز نیز این هیمنه بیش از گذشته فرو ریخته و ملت ایران در این نبرد تاریخی، نقش بزرگی ایفا کرده است؛ نقشی که آثار آن در سالهای آینده بیش از پیش آشکار خواهد شد.
وی تصریح کرد: امروز بسیاری از ملتهای مسلمان با عزت بیشتری از جمهوری اسلامی یاد میکنند. حتی زائران ایرانی در موسم حج نیز نسبت به سالهای گذشته، احترام و عزت بیشتری را از سوی دیگر مسلمانان احساس کردند و این، از آثار اقتدار جمهوری اسلامی است.
پیغامی با اشاره به شکست هیمنه نظامی دشمن گفت: آنچه در این سالها رخ داده، تنها یک پیروزی نظامی نیست، بلکه شکستن اقتدار پوشالی دشمن است. جمهوری اسلامی توانسته است در برابر ائتلاف قدرتهای بزرگ بایستد و این، دستاورد کوچکی نیست.
وی در ادامه با اشاره به حوزه اقتصاد اظهار کرد: در عرصه اقتصادی نیز باید همین نگاه را داشته باشیم. در ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی، بسیاری تصور میکردند جمهوری اسلامی حتی قادر به اداره امور اولیه کشور نخواهد بود؛ اما امروز با وجود همه فشارها، جنگ تحمیلی، تحریمها و دشمنیهای گسترده، کشور همچنان پابرجاست و اداره میشود.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: هشت سال دفاع مقدس و دههها تحریم اقتصادی، شرایطی را بر کشور تحمیل کرد که کمتر کشوری آن را تجربه کرده است. با این حال، مردم ایران با وجود همه سختیها، زندگی خود را ادامه دادند و کشور از هم نپاشید. این، نتیجه همان اقتصادی است که رهبر معظم انقلاب سالها پیش با عنوان «اقتصاد مقاومتی» بر آن تأکید کردند.
وی تصریح کرد: البته به معنای نادیده گرفتن ضعفها نیست. ما در حوزه اقتصاد، مشکلات جدی و ساختاری داریم و باید برای اصلاح آنها تلاش کنیم، اما نباید به بهانه این ضعفها، اصل توانمندیها و موفقیتهای کشور را انکار کنیم.
پیغامی با اشاره به سیره پیامبر اکرم(صلیاللهعلیهوآله) گفت: پیامبر اسلام(صلیاللهعلیهوآله) نیز جامعهای را اداره میکرد که در آن افراد با سلایق و رفتارهای مختلف حضور داشتند. در همان جامعه، منافقان، خطاکاران و افراد مسئلهدار نیز وجود داشتند، اما پیامبر با همین مردم، تمدن اسلامی را پایهگذاری کرد و در نهایت به مرحلهای رسید که با قدرتهای بزرگ زمان وارد مواجهه شد.
وی ادامه داد: امروز نیز جمهوری اسلامی با همین ظرفیتهای موجود، در برابر استکبار جهانی ایستاده است. بنابراین نباید به دلیل وجود برخی ضعفها، همه ظرفیتهای کشور را نادیده گرفت، بلکه باید ضمن اصلاح کاستیها، از داشتههای موجود نیز حمایت کرد.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به نظام بانکی کشور اظهار کرد: یکی از بخشهایی که همچنان با مشکلات جدی مواجه است، نظام بانکی است و این مسئله از ضعفهای مهم اقتصادی کشور به شمار میرود. با این حال، همین نظام بانکی نیز در شرایط تحریم توانسته است بخشی از نیازهای کشور را تأمین کند. بنابراین وظیفه ما اصلاح این ساختار است، نه تخریب آن.
وی افزود: زمانی یکی از استادان کشورهای اسلامی از من پرسید شما که مدعی الگوی حکومت اسلامی هستید، نظام بانکیتان تا چه اندازه اسلامی است؟ در پاسخ گفتم به همان اندازه که مدینهالنبی در دوران پیامبر اسلام(صلیاللهعلیهوآله) اسلامی بود؛ یعنی در مسیر تحقق کامل اسلام قرار داشت، نه اینکه همه آرمانها از همان ابتدا محقق شده باشد.
پیغامی خاطرنشان کرد: جامعه نبوی نیز در آغاز راه با مشکلات، نفاق، ربا، خطا و ضعفهای مختلف مواجه بود، اما مسیر حرکت آن، مسیر رشد و تکامل بود. جمهوری اسلامی نیز در همین مسیر قرار دارد و نباید انتظار داشت همه آرمانها یکباره محقق شود.
وی ادامه داد: باید توجه داشت که همه این دستاوردها با همین امکانات، مدیران و ساختارهای موجود حاصل شده است؛ ساختارهایی که البته ضعفهایی نیز دارند و باید اصلاح شوند. همانگونه که در صدر اسلام نیز پیامبر اکرم(صلیاللهعلیهوآله) با همین مردم و همین ظرفیتها جامعه اسلامی را اداره کردند. آن حضرت ارتش تشکیل دادند، غزوات متعددی را فرماندهی کردند و حکومت اسلامی را روزبهروز گسترش دادند، اما در همان جامعه نیز منافقان، افراد سستعنصر و کسانی حضور داشتند که کارشکنی میکردند.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: در لشکر پیامبر(صلیاللهعلیهوآله) نیز همه افراد در یک سطح نبودند. برخی بعدها دچار انحراف شدند و حتی خطاهای بزرگی مرتکب شدند، اما این مسئله موجب نمیشد اصل حرکت پیامبر اکرم(صلیاللهعلیهوآله) زیر سؤال برود. بنابراین، اگر امروز نیز در مجموعه مدیریتی کشور ضعف یا خطایی مشاهده میشود، نباید به دلیل آن اصل نظام و مجموعه نیروهای انقلاب را نفی کرد.
وی با اشاره به گفتوگویی که سالها پیش با جمعی از استادان یکی از کشورهای اسلامی داشته است، اظهار کرد: یکی از آنان با انتقاد گفت شما که ادعای امالقرای جهان اسلام را دارید، بانکداریتان تا چه اندازه اسلامی است؟ واقعیت این است که بانکداری ما یکی از بخشهایی است که با ضعفهای جدی روبهروست و خود ما نیز این مسئله را قبول داریم، اما پاسخ من این بود که بانکداری ما به همان اندازه اسلامی است که مدینهالنبی در زمان پیامبر اکرم(صلیاللهعلیهوآله) اسلامی بود.
پیغامی ادامه داد: مدینهالنبی نیز در آغاز تشکیل حکومت اسلامی، جامعهای کاملاً آرمانی و بدون مشکل نبود. در آن جامعه رباخوار وجود داشت، منافق حضور داشت، مسجد ضرار ساخته شد و مشکلات مختلفی وجود داشت، اما جامعه اسلامی در مسیر تکامل و رشد قرار داشت و هر روز نسبت به گذشته اسلامیتر میشد.
وی تأکید کرد: اسلامی شدن یک فرآیند است، نه یک نقطه. حتی در زمان پیامبر اکرم(صلیاللهعلیهوآله) نیز این مسیر به پایان نرسید و پس از ایشان نیز ادامه یافت. تحقق کامل جامعه اسلامی در عصر ظهور حضرت ولیعصر(عج) خواهد بود. بنابراین، نباید انتظار داشت همه مسائل یکباره حل شود، بلکه باید ضمن قدردانی از پیشرفتها، برای رفع کاستیها نیز مجاهدانه تلاش کرد.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی تصریح کرد: باید نیمههای پر را دید و شاکر بود و در عین حال، برای اصلاح نیمههای خالی مجاهدانه تلاش کرد. در برخی موارد نیز باید صبر انقلابی و دینی داشت و حرکت را در چارچوب ولایت ادامه داد.
وی خاطرنشان کرد: رهبر معظم انقلاب نسبت به همه ضعفها و مشکلات کشور اشراف کامل دارند. بنده بارها مشاهده کردهام که ایشان در موضوعات مختلف، بهویژه در حوزه اقتصاد، دیدگاهی دقیقتر و پختهتر از بسیاری از اقتصاددانان ارائه کردهاند. در جلسات بررسی سیاستهای کلی، بارها اتفاق افتاده است که اصلاحات و پیشنهادهای ایشان، گرههایی را باز کرده که کارشناسان حل آن را دشوار میدانستند.
پیغامی افزود: ما معتقدیم لطف و هدایت الهی پشت سر این حرکت قرار دارد. انقلاب اسلامی نیز به برکت بنیانگذاری امام راحل(ره) به مرحلهای از بلوغ رسیده که بهسادگی دچار انحراف نمیشود. نباید این تصور را پذیرفت که رهبر معظم انقلاب تحت تأثیر چند گزارش یا برخی فشارها تصمیمگیری میکنند؛ چنین پیشفرضی اساساً نادرست است.
وی ادامه داد: البته رهبر انقلاب نیز برای پیشبرد امور به سربازان مؤمن و کارآمد نیاز دارند، اما سربازی به این معنا نیست که ما جلوتر از ایشان حرکت کنیم و بخواهیم برای ایشان تصمیم بگیریم یا با هیاهو زمینه تصمیمسازی ایجاد کنیم. اگر قرار باشد موضوعی در جامعه مطرح شود، این اقدام باید در چارچوب تدبیر و برنامهریزی خود ایشان صورت گیرد. گاهی نیز ایشان افرادی را مأمور میکنند تا زمینه طرح برخی مباحث را در جامعه، مجلس یا رسانهها فراهم کنند، اما این تصمیم از سوی خود ایشان اتخاذ میشود، نه آنکه دیگران بخواهند برای رهبری تعیین تکلیف کنند.
وی با اشاره به وضعیت اقتصادی کشور اظهار کرد: با وجود همه مشکلات، اقتصاد جمهوری اسلامی تاکنون توانسته است در برابر فشارهای سنگین استکبار جهانی مقاومت کند. اگرچه ساختارهای بهجا مانده از گذشته، برخی رویکردهای لیبرالی و ضعفهای مدیریتی همچنان وجود دارد، اما کشور با همین ظرفیتها توانسته است مسیر خود را ادامه دهد.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به برخی نمونهها گفت: برای نمونه، سالهاست درباره اصلاح نظام سهمیههای کنکور یا تصویب قانون مالکیت معنوی و حمایت از شرکتهای دانشبنیان بحث میشود و این مسائل با کندی پیش میرود. اینها ضعفهای واقعی است و باید برطرف شود، اما در کنار آن نباید فراموش کنیم که جمهوری اسلامی با همین ساختارها توانسته است در برابر قدرتهای بزرگ جهان ایستادگی کند و پیشرفتهای مهمی به دست آورد.
وی افزود: مردم ایران به دلیل حضور در متن جامعه، طبیعی است که مشکلات و دشواریها را بیش از دیگران احساس کنند، اما بسیاری از ملتهای جهان با نگاه تحسینآمیز به انقلاب اسلامی مینگرند. همانگونه که گاهی اعضای یک خانواده اختلافنظرها و مشکلات درونی خود را میبینند، اما دیگران آن خانواده را موفق و خوشبخت میدانند، امروز نیز بسیاری از ملتها به وحدت، مقاومت و صبر ملت ایران غبطه میخورند.
پیغامی در ادامه با اشاره به برخی دستاوردهای جنگ اخیر اظهار کرد: جنگ اخیر دستاوردهای مهمی برای جمهوری اسلامی به همراه داشت که یکی از مهمترین آنها، توجه دوباره به ظرفیتهای دریایی و جایگاه راهبردی تنگه هرمز بود.
وی افزود: ایرانیان پس از دوره هخامنشی، جز در مقاطع محدودی، به ظرفیتهای دریایی توجه لازم را نداشتند و نگاه ما بیشتر معطوف به خشکی بوده است. رهبر معظم انقلاب نیز بارها بر این موضوع تأکید کردهاند و شهید آیتالله رئیسی نیز در یکی از جلسات تخصصی نیروی دریایی، به همین مسئله اشاره کرده بودند که بسیاری از قدرتهای بزرگ جهان، چه در دوران باستان و چه در عصر حاضر، قدرت خود را از دریا آغاز کردهاند و برای آنان دریا ادامه سرزمینشان محسوب میشود.
وی در ادامه با اشاره به اهمیت اقتصاد دریاپایه اظهار کرد: رهبر معظم انقلاب طی سالهای اخیر تلاش کردند ذهن نخبگان و مسئولان کشور را به سمت دریا و ظرفیتهای عظیم آن معطوف کنند. ایشان بارها بر اقتصاد دریاپایه و فرهنگ دریامحور تأکید داشتند و یکی از نمونههای عملی این نگاه، مأموریت ناوشکن «دنا» برای پیمودن مسیر دور دنیا بود.
پیغامی افزود: این ناوشکن که به طور کامل ساخت جمهوری اسلامی ایران است، مأمور شد برای نخستین بار پس از دوران هخامنشیان، با اتکا به توان داخلی، دور دنیا را طی کند. در آن زمان بسیاری از رسانهها و تحلیلگران غربی، بهویژه آمریکاییها، این مأموریت را به تمسخر گرفتند و مدعی بودند این شناور حتی توان عبور از اقیانوسها را ندارد و در همان ابتدای مسیر با مشکل مواجه خواهد شد.
وی ادامه داد: برخلاف این تبلیغات، ناوشکن دنا با موفقیت مسیر خود را طی کرد و با افتخار به کشور بازگشت. این موفقیت نشان داد که جمهوری اسلامی ایران نهتنها به فناوری ساخت شناورهای اقیانوسپیما دست یافته، بلکه توانایی هدایت و راهبری آنها را نیز در آبهای آزاد جهان دارد؛ موضوعی که برای طرف مقابل غیرقابل باور بود.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی تصریح کرد: ناوبری در اقیانوسها، آن هم در مناطقی که تا هزاران کیلومتر تنها آب دیده میشود، نیازمند فناوریهای پیشرفته است. از آنجا که سامانههای ناوبری جهانی عمدتاً در اختیار آمریکا قرار دارد، متخصصان کشور، از جمله پژوهشگران دانشگاه صنعتی شریف، موفق شدند سامانههای بومی مورد نیاز را طراحی کنند و همین مسئله امکان انجام این مأموریت تاریخی را فراهم ساخت.
وی خاطرنشان کرد: موفقیت ناوشکن دنا، ضربه سنگینی به هیمنه آمریکا وارد کرد و همین موضوع موجب شد دشمن نسبت به این شناور و خدمه آن کینه عمیقی پیدا کند. اینها نمونههایی از همان نیمه پر لیوان است که باید برای مردم روایت شود.
پیغامی با بیان اینکه رهبر معظم انقلاب موضوع دریا را در ذهن جامعه زنده کردند، گفت: اقتصاد دریاپایه به معنای ایجاد اشتغال، تولید ثروت و بهرهگیری از ظرفیتهای گسترده دریاست. یکی از مهمترین حوزههای آن نیز امنیت غذایی است. امروز امنیت غذایی به یکی از مسائل اساسی جهان تبدیل شده و بخش مهمی از آینده تأمین غذا به ظرفیتهای دریا وابسته است.
وی افزود: تولید منابع غذایی در خشکی محدودیتهای طبیعی خود را دارد، اما در دریا ظرفیت تکثیر و تولید بسیار گستردهتر است. از همین رو، رهبر معظم انقلاب طی سالهای گذشته بر موضوع امنیت غذایی، توسعه شیلات و تدوین سند امنیت غذایی کشور تأکید داشتند و این مسئله در قالب زنجیرههای ارزش اقتصاد دریاپایه دنبال شد.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به جایگاه تنگه هرمز اظهار کرد: یکی از مهمترین حلقههای اقتصاد دریاپایه، اقتصاد لجستیک و عبور و مرور دریایی است که دریافت عوارض و ارائه خدمات به کشتیهای عبوری بخشی از آن را تشکیل میدهد. اگرچه سیاستهای این حوزه سالها قبل تدوین و ابلاغ شده بود، اما جنگ اخیر موجب شد اهمیت واقعی تنگه هرمز بیش از گذشته برای همه آشکار شود.
وی ادامه داد: متأسفانه سالها جغرافیای ایران به گونهای در ذهن ما ترسیم شده بود که نقش دریا کمتر دیده میشد. در حالی که ایران کشوری دریایی است و حتی در نقشهها نیز باید همراه با جزایر خود معرفی شود. افزون بر این، جنوب ایران تنها شامل خلیج فارس و دریای عمان نیست، بلکه تنگه هرمز نیز یک پهنه مستقل با ویژگیهای خاص زیستی، اقتصادی و راهبردی است که باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.
پیغامی تأکید کرد: یکی از برکات جنگ اخیر، توجه دوباره به ظرفیتهای راهبردی تنگه هرمز بود؛ ظرفیتی که بسیاری از کارشناسان سالها درباره آن سخن گفته بودند، اما هنوز به یک باور عمومی تبدیل نشده بود.
وی در ادامه با اشاره به ضرورت مقابله با روایتسازی دشمن در حوزه اقتصاد گفت: نگرانی اصلی ما این است که دشمن بتواند این تصور را در ذهن مردم ایجاد کند که جمهوری اسلامی از نظر اقتصادی شکست خورده یا توان اداره کشور را ندارد؛ در حالی که واقعیت چنین نیست و باید در کنار دیدن کاستیها، دستاوردها و ظرفیتهای کشور نیز مورد توجه قرار گیرد.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: البته مشکلات اقتصادی، بهویژه برای دهکهای پایین جامعه، واقعی و جدی است و رهبر معظم انقلاب نیز همواره بر حمایت از اقشار محروم تأکید کردهاند. طبقات ضعیف جامعه با مشکلات معیشتی، تورم و بیکاری مواجه هستند و همه مسئولان موظفاند برای کاهش این مشکلات تلاش کنند.
وی ادامه داد: در کنار این واقعیت، باید به شاخصهای عمومی اقتصاد نیز توجه کرد. استمرار فعالیت بازار، افزایش تولید و توزیع کالا، رونق بسیاری از واحدهای صنفی و تداوم فعالیتهای اقتصادی نشان میدهد که کشور، علیرغم همه فشارها، همچنان در حال حرکت است و دشمن نتوانسته اقتصاد ایران را متوقف کند.
پیغامی با اشاره به لزوم رسیدگی بیشتر به مناطق محروم اظهار کرد: برخی استانهای کشور همچنان با محرومیتهای جدی مواجه هستند و باید با نگاه ویژه به مشکلات آنان رسیدگی شود. اینها ضعفهایی است که نباید از آنها غفلت کرد، اما در کنار آن نیز نباید اجازه داد دشمن با بزرگنمایی مشکلات، روایت شکست را بر جامعه تحمیل کند.
وی در بخش پایانی سخنان خود تأکید کرد: جمهوری اسلامی در جنگ نظامی و عرصه دیپلماسی دستاوردهای مهمی به دست آورده و مسیر پیشرفت کشور نیز به صورت تدریجی ادامه خواهد یافت. نباید در جنگ روایتها و جنگ ذهنها شکست بخوریم، زیرا هدف اصلی دشمن، القای احساس ضعف و فقر در جامعه و کاهش امید مردم است.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی خاطرنشان کرد: با وجود مشکلات اقتصادی و کوچکتر شدن بخشی از سفرههای مردم، جمهوری اسلامی کشوری فقیر نیست و باید ضمن حفظ بصیرت، برای رفع مشکلات معیشتی تلاش کرد. امید اصلی ملت ایران به نصرت الهی است و با اتکال به خداوند، این مسیر همچنان ادامه خواهد یافت و آینده انقلاب اسلامی روشن خواهد بود.
نظر شما